Warning: mktime() [function.mktime]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/cafmnv4z/public_html/plugins/system/vvisit_counter.php on line 62

Warning: mktime() [function.mktime]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/cafmnv4z/public_html/administrator/components/com_vvisit_counter/helpers/vinaora_visitors_counter.php on line 330

Warning: mktime() [function.mktime]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/cafmnv4z/public_html/plugins/system/vvisit_counter.php on line 95

Warning: date() [function.date]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/cafmnv4z/public_html/libraries/joomla/utilities/date.php on line 169

Warning: mktime() [function.mktime]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/cafmnv4z/public_html/libraries/joomla/utilities/date.php on line 117

Warning: date() [function.date]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/cafmnv4z/public_html/libraries/joomla/utilities/date.php on line 169

Warning: mktime() [function.mktime]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/cafmnv4z/public_html/libraries/joomla/utilities/date.php on line 117

Warning: date() [function.date]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/cafmnv4z/public_html/libraries/joomla/utilities/date.php on line 169

Warning: mktime() [function.mktime]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/cafmnv4z/public_html/libraries/joomla/utilities/date.php on line 117

Warning: date() [function.date]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/cafmnv4z/public_html/libraries/joomla/utilities/date.php on line 169

Warning: mktime() [function.mktime]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/cafmnv4z/public_html/libraries/joomla/utilities/date.php on line 117

Warning: date() [function.date]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/cafmnv4z/public_html/libraries/joomla/utilities/date.php on line 169

Warning: mktime() [function.mktime]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/cafmnv4z/public_html/libraries/joomla/utilities/date.php on line 117

Warning: date() [function.date]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/cafmnv4z/public_html/libraries/joomla/utilities/date.php on line 169

Warning: mktime() [function.mktime]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/cafmnv4z/public_html/libraries/joomla/utilities/date.php on line 117

Warning: date() [function.date]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/cafmnv4z/public_html/libraries/joomla/utilities/date.php on line 169

Warning: mktime() [function.mktime]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/cafmnv4z/public_html/libraries/joomla/utilities/date.php on line 117

Warning: date() [function.date]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/cafmnv4z/public_html/libraries/joomla/utilities/date.php on line 169

Warning: mktime() [function.mktime]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/cafmnv4z/public_html/libraries/joomla/utilities/date.php on line 117

Warning: date() [function.date]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/cafmnv4z/public_html/libraries/joomla/utilities/date.php on line 169

Warning: mktime() [function.mktime]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/cafmnv4z/public_html/libraries/joomla/utilities/date.php on line 117

Warning: date() [function.date]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/cafmnv4z/public_html/libraries/joomla/utilities/date.php on line 169

Warning: mktime() [function.mktime]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/cafmnv4z/public_html/libraries/joomla/utilities/date.php on line 117

Warning: date() [function.date]: It is not safe to rely on the system's timezone settings. You are *required* to use the date.timezone setting or the date_default_timezone_set() function. In case you used any of those methods and you are still getting this warning, you most likely misspelled the timezone identifier. We selected 'UTC' for 'GMT/0.0/no DST' instead in /home/cafmnv4z/public_html/libraries/joomla/utilities/date.php on line 169
Clean Air Foundation Clean Air Foundation http://caf.mn/index.php?option=com_content&view=category&id=4&Itemid=5 Sun, 21 Dec 2014 06:11:54 +0000 Joomla! 1.5 - Open Source Content Management mn-mn БОЛОВСРУУЛСАН ТҮЛШ НӨӨЦЛӨХ, ДҮҮРЭГ, ХОРОО, ИРГЭДЭД ХҮРГЭХ ЖУРАМ http://caf.mn/index.php?option=com_content&view=article&id=89:1026&catid=4:2011-10-31-17-06-20&Itemid=5 http://caf.mn/index.php?option=com_content&view=article&id=89:1026&catid=4:2011-10-31-17-06-20&Itemid=5 Нэг. Нийтлэг үндэслэл

Энэхүү журмын зорилго нь Нийслэлийн агаарын бохирдлыг бууруулах хязгаарлалтын үндсэн болон дэд бүсэд орших айл өрхийг стандартын шаардлага хангасан боловсруулсан түлш /цаашид “түлш” гэх/ -ээр хангахад нөөцийг бий болгох зорилгоор түлшийг хүлээн авах, хадгалах, түгээх, борлуулах, түгээлтэнд хяналт тавих, түлш үйлдвэрлэгч аж ахуйн нэгж, дүүрэг, хороодын Нутгийн захиргааны байгууллага, БОАЖЯ-ны “Цэвэр агаарын сан”, борлуулагчид хоорондын харилцааг зохицуулахад оршино.

  1. Нийслэлийн Агаарын чанарын алба нь хагас коксон түлшний нэг тонн тутмын үнийг 150.0 мянган төгрөг, үртсэн шахмал түлшний нэг тонн тутмын үнийг 120.0 мянган төгрөгөөр түлш үйлдвэрлэгчдээс худалдан авч нөөцийн агуулахад хадгалах бөгөөд санхүүжилтийг БОАЖЯ-ны “Цэвэр агаарын сан” бүрэн хариуцна.
  1. Түлшний хөнгөлөлтийг иргэдэд ваучер хэлбэрээр олгох бөгөөд санхүүжилтийг БОАЖЯ-ны “Цэвэр агаарын сан” бүрэн хариуцна.
  1. Нийслэлийн агаарын бохирдлыг бууруулах хязгаарлалтын бүсэд орших хороодын хэсгийн ахлагч нь агаарын  бохирдлын хяналтын орон тооны бус байцаагч байх бөгөөд бүсэд бүрэн хяналт тавьж ажиллана. Орон тооны бус байцаагчийн ажиллах журмыг тусгай журмаар зохицуулна. ]]> info@caf.mn (Administrator) хууль эрх зүй Thu, 29 Nov 2012 03:14:43 +0000 Иргэн, Аж ахуйн нэгж, байгууллагад урамшуулал олгох журам http://caf.mn/index.php?option=com_content&view=article&id=88:1025&catid=4:2011-10-31-17-06-20&Itemid=5 http://caf.mn/index.php?option=com_content&view=article&id=88:1025&catid=4:2011-10-31-17-06-20&Itemid=5

    Монгол Улсын Засгийн газрын 2011 оны 309 дүгээр
    тогтоолын 2 дугаар хавсралт

    АГААРЫН БОХИРДЛЫГ БУУРУУЛАХ, ДУЛААН АЛДАГДЛЫГ БАГАСГАХ, ЦАХИЛГААН ЭРЧИМ ХҮЧ ХЭМНЭХ ЧИГЛЭЛЭЭР ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА ЯВУУЛЖ БАЙГАА ИРГЭН,
    АЖ АХУЙН НЭГЖ, БАЙГУУЛЛАГАД УРАМШУУЛАЛ ОЛГОХ ЖУРАМ

    Нэг. Нийтлэг үндэслэл
    1.1. Нийслэлийн агаарын бохирдлыг бууруулах болон эрчим хүчний хэмнэлтийн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж байгаа иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагад урамшуулал олгохтой холбогдсон харилцааг энэхүү журмаар зохицуулна.
    1.2. Агаарын бохирдлыг бууруулах гэдэгт дараахь үйл ажиллагааг ойлгоно:
    1.2.1. агаар бохирдуулах бодисын агууламж агаарын чанарын стандартаас хэтэрч, агаарын чанар доройтохоос урьдчилан сэргийлэх зорилгоор түлшний шаталтаас гаралтай утааны хэмжээ болон түүнд агуулагдах зарим бодисын ялгарлыг багасгах;
    1.2.2. авто тээврийн хэрэгслийг шатдаг хий, цахилгаан эх үүсвэрт шилжүүлэх замаар тэдгээрийн ашиглалтын улмаас ялгарах хорт утааг бууруулах;
    1.2.3. эрчим хүчний хэмнэлт буюу нэгж бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл, үйлчилгээ болон барилгын нэгж талбайд ноогдох эрчим хүчний хэрэглээг бууруулах чиглэлээр дэвшилтэт техник, технологи нэвтрүүлэх.

    ]]>
    info@caf.mn (Administrator) хууль эрх зүй Thu, 29 Nov 2012 02:35:44 +0000
    Улсын их хурлын тогтоолыг хэрэгжүүлэх арга хэмжээний төлөвлөгөө http://caf.mn/index.php?option=com_content&view=article&id=38:2012-01-09-03-42-11&catid=4:2011-10-31-17-06-20&Itemid=5 http://caf.mn/index.php?option=com_content&view=article&id=38:2012-01-09-03-42-11&catid=4:2011-10-31-17-06-20&Itemid=5  

     

    Нийслэлийн агаарын бохирдлыг бууруулах тухай хууль батлагдсантай холбогдуулан авах зарим арга хэмжээний тухай Улсын их хурлын тогтоолыг хэрэгжүүлэх арга хэмжээний төлөвлөгөө

     

     

    ]]>
    info@caf.mn (Administrator) хууль эрх зүй Mon, 09 Jan 2012 03:39:31 +0000
    Монгол улсын засгийн газрын тогтоол http://caf.mn/index.php?option=com_content&view=article&id=37:2012-01-06-07-24-30&catid=4:2011-10-31-17-06-20&Itemid=5 http://caf.mn/index.php?option=com_content&view=article&id=37:2012-01-06-07-24-30&catid=4:2011-10-31-17-06-20&Itemid=5 Монгол улсын засгийн газрын 11-р тогтоол

    ]]>
    info@caf.mn (Administrator) хууль эрх зүй Fri, 06 Jan 2012 06:27:08 +0000
    Агаарын бохирдлыг бууруулах, дулаан алдагдлыг багасгах, цахилгаан эрчим хүч хэмнэх чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж байгаа иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагад урамшуулал олгох журам http://caf.mn/index.php?option=com_content&view=article&id=19:2011-11-06-06-40-00&catid=4:2011-10-31-17-06-20&Itemid=5 http://caf.mn/index.php?option=com_content&view=article&id=19:2011-11-06-06-40-00&catid=4:2011-10-31-17-06-20&Itemid=5

    МОНГОЛ УЛСЫН ЗАСГИЙН ГАЗРЫН ТОГТООЛ

     

    Журам батлах тухай

    Нийслэлийн агаарын бохирдлыг бууруулах тухай хуулийн 10.1.7, 10.1.10, Засгийн газрын тусгай сангийн тухай хуулийн 12I.2-д заасныг үндэслэн Монгол Улсын Засгийн газраас ТОГТООХ нь:
    1. “Агаарын бохирдлыг бууруулах, дулаан алдагдлыг багасгах, цахилгаан эрчим хүч хэмнэх чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж байгаа иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагад урамшуулал олгох журам”-ыг хавсралт ёсоор баталсугай.
    2. Урамшуулал олгоход шаардагдах хөрөнгийг Цэвэр агаарын сангаас гаргахыг Байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайд Л. Гансүхэд зөвшөөрсүгэй.
    3. Агаарын бохирдлыг бууруулах, дулаан алдагдлыг  багасгах, цахилгаан эрчим  хэмнэх чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж байгаа иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагыг дэмжин ажиллаж,  агаарын бохирдлыг бууруулах ажлын явц үр дүнг жил бүрийн 6 дугаар сард багтаан Засгийн газарт танилцуулж байхыг Байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайд Л. Гансүхэд даалгасугай.

     

    Төсөл

    Засгийн газрын 2011 оны дугаар тогтоолын хавсралт

    АГААРЫН БОХИРДЛЫГ БУУРУУЛАХ, ДУЛААН АЛДАГДЛЫГ БАГАСГАХ, ЦАХИЛГААН ЭРЧИМ ХҮЧ ХЭМНЭХ ЧИГЛЭЛЭЭР ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА ЯВУУЛЖ БАЙГАА ИРГЭН, АЖ АХУЙН НЭГЖ, БАЙГУУЛЛАГАД УРАМШУУЛАЛ ОЛГОХ ЖУРАМ

    Нэг. Нийтлэг үндэслэл

    1.1. Улаанбаатар хотын агаарын бохирдлыг бууруулах ажлын хүрээнд иргэд, аж ахуйн нэгж байгууллагын санаачилгыг дэмжих зорилгоор агаарын бохирдлыг бууруулах болон эрчим хүчний хэмнэлтийн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж байгаа иргэд, аж ахуйн нэгж байгууллагад урамшуулал олгохтой холбогдсон харилцааг энэхүү журмаар зохицуулна. 
    1.2. Агаарын бохирдлыг бууруулах гэдэгт агаар бохирдуулах бодисын агууламж агаарын чанарын стандартаас хэтэрч, агаарын чанар доройтохоос урьдчилан сэргийлэх үүднээс түлшний шаталтаас үүдэлтэй утааны хэмжээ болон түүнд агуулагдах зарим бодисын ялгарлыг багасгах үйл ажиллагаа, мөн авто тээврийн хэрэгслийг шатдаг хий, цахилгаан эх үүсвэрт шилжүүлэх замаар тэдгээрийн ашиглалтын улмаас ялгарах хорт утааг бууруулах, эрчим хүчний хэмнэлт гэдэгт нэгж бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл, үйлчилгээ болон барилгын нэгж талбайд ноогдох эрчим хүчний хэрэглээг бууруулах чиглэлээр  дэвшилтэд техник, технологи нэвтрүүлэх үйл ажиллагаа тус тус багтана.

    Хоёр. Урамшуулах шалгуур

    2.1.      Иргэн, аж ахуйн нэгж байгууллагын агаарын бохирдлыг бууруулах, эрчим хүчний хэмнэлтийн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулах гэдэгт дараахь үзүүлэлтийг шалгуур болгоно:
    2.1.1.   агаарын бохирдлыг бууруулах болон барилга байгууламжийн эрчим хүчний хэрэглээний үр ашгийг нэмэгдүүлэх чиглэлээр /нар, салхи, газрын гүний дулаан, бүх төрлийн хийн түлш болон шингэн түлш, дулаалгын материал, цахилгаан халаагуур, мөн дэвшилтэт техник, технологи бүхий/ бүтээгдэхүүн, тоног төхөөрөмж импортлох болон үйлдвэрлэж зах зээлд тогтвортой нийлүүлж байгаа;
    2.1.2.   үйлдвэрлэл, үйлчилгээ эрхэлж байгаа иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагын хувьд агаарын бохирдлыг бууруулах, эрчим хүчний хэмнэлтийг сайжруулж, үр ашгийг нэмэгдүүлэх бүтээгдэхүүн, тоног төхөөрөмж ашиглах, тухайлбал бүх төрлийн хийн түлш болон шингэн түлш, нар, салхи, газрын гүний дулаан зэрэг сэргээгдэх эрчим хүч хэрэглэсэн, дулаалгын материал, цахилгаан халаагуур, мөн дэвшилтэт техник, технологи бүхий бусад бүтээгдэхүүн, тоног төхөөрөмжийг  ашиглан үйл ажиллагаа явуулж байгаа;
    2.1.3.   Энэхүү журмын 2.1.1, 2.1.2-т заасан үйлдвэрлэл, үйлчилгээ, бүтээгдэхүүн, тоног төхөөрөмж нь хэрэглэгчдийн сэтгэл ханамжид нийцэж байгаа нь судалгаагаар тогтоогдсон нөхцөлд;
    2.2.      Энхүү журмын 2.1.1 болон 2.1.2-т дурьдсан үйлдвэрлэл үйлчилгээ нь үндэсний болон олон улсын эрчим хүчний хэмнэлтийн ангиллын эхний 2 дугаар зэрэглэлд багтсан, агаар бохирдуулагч эх үүсвэрээс гарах бохирдуулагч бодисын хэмжээ стандартын шаардлагыг бүрэн хангасан эсхүл 50 ба түүнээс дээш хувиар бууруулсан нь үндэсний болон олон улсын итгэмжлэгдсэн лабораториор баталгаажсан, мөн эрчим хүчний аудитыг үндэсний чадавхи бүхий байгууллагаар хийлгүүлж, агаарын бохирдлыг бууруулж, эрчим хүчийг хэмнэж байгааг баталгаажуулсан,  байгаль орчинд болон хүний эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөгүй гэдэг нь эрх бүхий мэргэжлийн байгууллагын дүгнэлтээр нотолсон нөхцөлд урамшуулал олгоно.

    Гурав. Урамшууллын хэлбэр

    3.1. Энэ журамд заасан шалгуур үзүүлэлтийг хангасан  иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагуудыг хяналтын зөвлөлийн шийдвэрийн дагуу доорх хэлбэрээр  урамшуулна:
    3.1.1.  тухайн иргэн, аж ахуйн нэгж байгууллагын бараа бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний төрөлд “НОГООН БҮТЭЭГДЭХҮҮН”, “НОГООН ҮЙЛЧИЛГЭЭ” гэрчилгээ олгож цаашид өөрийн бараа бүтээгдэхүүн, үйлчилгээнд дээрх бичиг дүрслэл бүхий шошго 2 жилийн хугацаатай хэрэглэх эрхийг олгоно;
    3.1.2.  дээрх гэрчилгээ авсан бараа бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг дотоодын зах зээлийн орчинд хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр сурталчилна;
    3.1.3.  эрчим хүчний үр ашгийг дээшлүүлэх, барилгын дулаалгыг сайжруулах төсөл, сэргээгдэх эрчим хүч, бүх төрлийн хийн түлш, цэвэр технологийг хөгжүүлэхэд чиглэсэн үйл ажиллагаа, төсөл, арга хэмжээнд Цэвэр агаарын сангаас дэмжлэг үзүүлж урамшуулна; 
    3.1.4.  энэ журмын дагуу гэрчилгээ авсан иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллага хүсэлт гаргавал гадаад, дотоодоос хөрөнгө оруулалтын зориулалтаар зээл, тусламж авахад нь зохих журмын дагуу дэмжлэг үзүүлнэ.

    Дөрөв. Урамшуулах үйл ажиллагаа

    4.1. Урамшуулал олгохдоо дараахь байгууллагуудаас авсан саналыг үндэслэнэ:

    4.1.1. дулаалга сайтай болон байгаль орчинд ээлтэй, эрчим хүчний хэмнэлттэй байшин, амины орон сууц бүхий хэрэглэгчидийн барилгад тавигдах нөхцөл, шалгуурыг хангасан эсэхэд Барилгын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагаас;

    4.1.2. хийн болон шингэн түлш, тэдгээрийн тоног төхөөрөмж, газрын гүний дулаан, нар, салхины болон бусад сэргээгдэх эрчим хүч, тэдгээрийн тоног төхөөрөмжид тавигдах нөхцөл шалгуурыг хангасан эсэхэд түлш, эрчим хүчний хүчний асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагаас.

    4.2. Энэ журамд заасан шалгуур үзүүлэлтийг хангасан тухай материалыг жил бүрийн 4, 10 дугаар саруудад тухайн сардаа багтаан хороо, дүүрэг, Нийслэлийн агаарын чанарын албаар дамжуулан Байгаль орчны асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага хүлээн авна.
    4.3. Байгаль орчны, түлш, эрчим хүчний, барилгын, эрүүл мэндийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага, Мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газар, Нийслэлийн Захирагчийн ажлын алба,  мөн энэ чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг төрийн бус болон хувийн хэвшлийн байгууллагын төлөөлөл оролцсон 9 хүний бүрэлдэхүүнтэй хяналтын зөвлөл нь жилд 2 удаа буюу 5, 11 дүгээр сард хуралдаж иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагаас ирүүлсэн саналд дүн шинжилгээ хийж энэ журмын 4.1-д заасан саналыг үндэслэн дүгнэлт гаргаж тухайн сарын 20-ны дотор байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайдад хүргүүлсэн байна.
    4.4.      Шалгарсан иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагад гэрчилгээ олгох шийдвэрийг жил бүрийн 6 болон 12 дугаар сарын 10-ны өдрийн дотор байгаль орчны асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн гаргана. 
    4.5.      Цэвэр агаарын сангийн тухайн жилийн үйл ажиллагааны төлөвлөгөөнд жил бүр урамшуулал олгохтой холбогдсон хөрөнгийг тусгаж, Цэвэр агаарын сангийн удирдах зөвлөлөөр батлуулна.
    4.6.      Орон тооны бус хяналтын зөвлөлийн гишүүдийг байгаль орчин,  эрчим хүчний асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүдийн хамтарсан тушаалаар 2 жилийн хугацаатайгаар томилно.

    Тав. Хүлээх үүрэг хариуцлага

    5.1. Урамшуулал олгохтой холбогдсон маргааныг Нийслэлийн Агаарын чанарын алба хүлээн авч дүгнэлт гаргах бөгөөд уг дүгнэлтийг үндэслэн 2 тал шүүхэд хандах эрхтэй.

     

    ТАНИЛЦУУЛГА

    Урамшуулал олгох тухай
    2011 онд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Улаанбаатар хотын агаарын бохирдлыг ойрын болон дунд хугацаанд хурдацтайгаар шийдвэрлэхийн тулд Нийслэлийн Агаарын бохирдлыг бууруулах тухай хуулийг санаачлан Улсын Их Хурлаар батлуулсан.
    Хууль батлагдсантай холбогдуулан авах зарим арга хэмжээний тухай Улсын Их хурлын 2011.02.10-ны өдөр батлагдсан 11 дүгээр тогтоолоор Нийслэлийн агаарын бохирдлыг бууруулах шат дараатай арга хэмжээг авч 2011-2012 онд шилжих өвөл агаарын бохирдлын хэмжээг 50 хүртэл хувиар, 2012-2013 онд шилжих өвөл 80 хүртэл хувиар, 2013-2014 онд шилжих өвөл Улаанбаатар хотын агаарын чанарыг байгаль орчин, хүний эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөгүй хэмжээнд буюу орчны агаарын чанарын стандарт түвшинд  хүргэх зорилт тавин ажиллаж байна.   
    Агаарын бохирдлыг богино хугацаанд, үр дүнтэйгээр бууруулахын тулд эдийн засгийн хөшүүрэг хэрэглэн түлшний шаталтаас үүдэлтэй утааны хэмжээ болон түүнд агуулагдах зарим бодисын ялгарлыг багасгах үйл ажиллагаа, мөн авто тээврийн хэрэгслийг шатдаг хий, цахилгаан эх үүсвэрт шилжүүлэх замаар тэдгээрийн ашиглалтын улмаас ялгарах хорт утааг бууруулах, эрчим хүчний хэмнэлттэй бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл, үйлчилгээ болон барилгын нэгж талбайд ноогдох эрчим хүчний хэрэглээг бууруулах чиглэлээр дэвшилтэд техник, технологи нэвтрүүлэн үйл ажиллагаа явуулж буй иргэн, аж ахуйн нэгж байгууллагад урамшуулал олгох замаар агаарын бохирдлыг ойрын болон дунд хугацаанд хурдацтайгаар шийдвэрлэхэд бас нэгэн түлхэцтэй арга хэмжээ болох юм.
    Нийслэлийн агаарын бохирдлыг бууруулах тухай хуулийн 10.1.7-д заасан “Агаарын бохирдлыг бууруулах, дулаан алдагдлыг  багасгах, цахилгаан эрчим  хэмнэх чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж байгаа иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагад урамшуулал олгох журам”-ыг Засгийн газар батална гэж заасны дагуу Байгаль орчин, аялал жуулчлалын яамнаас санаачлан дээрх урамшуулал олгох Засгийн газрын  тогтоолын төслийг боловсруулав.

    БАЙГАЛЬ ОРЧИН, АЯЛАЛ ЖУУЛЧЛАЛЫН ЯАМ

     

    Төсөл

    МОНГОЛ УЛСЫН ЗАСГИЙН ГАЗРЫН ХУРАЛДААНЫ ТЭМДЭГЛЭЛЭЭС

    ХЭЛЭЛЦСЭН нь: “Агаарын бохирдлыг бууруулах, дулаан алдагдлыг  багасгах, цахилгаан эрчим  хэмнэх чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж байгаа иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагад урамшуулал олгох журам” батлах тухай

    ШИЙДВЭРЛЭСЭН нь:
    Журмын төсөлд Засгийн газрын гишүүдээс гаргасан саналыг тусгасны үндсэн дээр Засгийн газрын тогтоол гаргахаар тогтов.

    ЗАСГИЙН ГАЗРЫН ХЭРЭГ ЭРХЛЭХ ГАЗАР

    ]]>
    info@caf.mn (Administrator) хууль эрх зүй Sun, 06 Nov 2011 06:36:42 +0000
    Монгол улсын засгийн газрын Тогтоол http://caf.mn/index.php?option=com_content&view=article&id=18:2011-11-06-06-32-33&catid=4:2011-10-31-17-06-20&Itemid=5 http://caf.mn/index.php?option=com_content&view=article&id=18:2011-11-06-06-32-33&catid=4:2011-10-31-17-06-20&Itemid=5

    МОНГОЛ УЛСЫН ЗАСГИЙН ГАЗРЫН ТОГТООЛ

    2010 îíû 10 дугаар                                                                                     Улаанбаатар
    сàðûí  20-ны  ºäºð                                    Дугаар 273                                         хот


    Журам батлах, төлбөрийн хэмжээ тогтоох тухай

    Агаарын тухай хуулийн 25.5, Агаарын бохирдлын төлбөрийн тухай хуулийн 7.1, 7.2-т çààсныг тус тус ¿íäýñëýí Монгол Улсын Засгийн газраас ÒÎÃÒÎÎÕ нь:

    1. “Цэвэр агаарын сангийн үйл ажиллагааг зохицуулах олон талын оролцоог хангах орон тооны бус Удирдах зөвлөлийн ажиллах журам”-ûã 1 дүгээр, Агаарын бохирдлын төлбөрийн  хэмжээг 2 дугаар õàâñðàëò ёсоор тус тус áàòàëñóãàé.

    2. Агаарын бохирдлын төлбөрийг энэ тогтоолын 2 дугаар хавсралтад заасан хэмжээгээр улсын төсөвт төвлөрүүлж хэрэгжилтэд нь хяналт тавих талаар холбогдох арга хэмжээ авч ажиллахыг Сангийн сайд С.Баярцогтод үүрэг болгосугай.

    3. Цэвэр агаарын сангийн үйл ажиллагаа, хөрөнгийн зарцуулалтад хяналт тавьж ажиллахыг Байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайд Л.Гансүх, Сангийн сайд С.Баярцогт нарт тус тус үүрэг болгосугай.

    Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèé ñàéä  Ñ.БАТБОЛД

    Байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайд Л.ГАНСҮХ

    Õÿíàñàí:
    Ìîíãîë Óëñûí ñàéä, Çàñãèéí ãàçðûí
    Õýðýã ýðõëýõ ãàçðûí äàðãà

    Ч.ХҮРЭЛБААТАР

    ]]>
    info@caf.mn (Administrator) хууль эрх зүй Sun, 06 Nov 2011 06:31:09 +0000
    Төрийн болон орон нутгийн өмчийн Хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай http://caf.mn/index.php?option=com_content&view=article&id=17:2011-11-06-06-29-54&catid=4:2011-10-31-17-06-20&Itemid=5 http://caf.mn/index.php?option=com_content&view=article&id=17:2011-11-06-06-29-54&catid=4:2011-10-31-17-06-20&Itemid=5

    2005 оны 12 сарын 01 өдөр                                                                                                                       Төрийн ордон, Улаанбаатар хот

    ТӨРИЙН БОЛОН ОРОН НУТГИЙН ӨМЧИЙН
    ХӨРӨНГӨӨР БАРАА, АЖИЛ, ҮЙЛЧИЛГЭЭ
    ХУДАЛДАН АВАХ  ТУХАЙ


    НЭГДҮГЭЭР БҮЛЭГ

    Нийтлэг үндэслэл

    1 дүгээр зүйл. Хуулийн зорилт

    1.1. Энэ хуулийн зорилт нь төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах ажиллагааг төлөвлөх, зохион байгуулах, уг ажиллагаанд хяналт тавих, гомдол гаргаж шийдвэрлүүлэх,   энэхүү   хуулийг  зөрчигчдөд  хариуцлага   хүлээлгэхтэй холбогдон үүсэх харилцааг зохицуулахад оршино.

    2 дугаар зүйл. Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хууль тогтоомж

    2.1. Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил үйлчилгээ худалдан авах тухай хууль тогтоомж нь Монгол Улсын Үндсэн хууль, Иргэний хууль, Мэдээллийн ил тод байдал ба мэдээлэл авах эрхийн тухай хууль, энэ хууль болон тэдгээртэй нийцүүлэн гаргасан хууль тогтоомжийн бусад актаас бүрдэнэ.
    /Энэ хэсэгт 2011 оны 06 дугаар сарын 16-ны өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан/

    2.2. Монгол Улсын олон улсын гэрээнд энэ хуульд зааснаас өөрөөр заасан бол олон улсын гэрээний заалтыг дагаж мөрдөнө.

    3 дугаар зүйл. Хуулийн үйлчлэх хүрээ

    3.1. Төрийн болон орон нутгийн өмчийн  хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ  худалдан авахад  энэ хуулийг дагаж мөрдөнө.

    3.2.Гадаадын зээл тусламжийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах ажиллагааны журмыг Монгол Улсын олон улсын гэрээнд өөрөөр заагаагүй бол энэ хуулийг дагаж мөрдөнө.

    3.3.Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах ажиллагааны ил тод байдлыг хангахтай холбогдсон харилцааг Мэдээллийн ил тод байдал ба мэдээлэл авах эрхийн тухай хуулиар нарийвчлан зохицуулна.
    /Энэ хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 16-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/

    3.4.Хуулиар төрийн нууцад хамааруулсан болон үндэсний аюулгүй байдлыг хангахтай холбоотой тусгай зориулалтын тоног төхөөрөмж, байгууламж, ажил, үйлчилгээ болон галт зэвсэг худалдан авахтай холбоотой харилцааг энэ хуулиар зохицуулахгүй.
    /Энэ хэсгийн дугаарыг 2011 оны 06 дугаар сарын 16-ны өдрийн хуулиар өөрчилсөн/

    3.5. Хууль тогтоомжоор олгосон эрхийн дагуу төрийн өмчит хуулийн этгээдийн гүйцэтгэх улсын чанартай авто замын засвар, арчилгаатай холбоотой ажил, үйлчилгээг худалдан авах ажиллагааг энэ хуулиар зохицуулахгүй.
    /Энэ хэсгийн дугаарыг 2011 оны 06 дугаар сарын 16-ны өдрийн хуулиар өөрчилсөн/

    3.6.Монгол Улсын Хөгжлийн банкны үйл ажиллагаатай холбогдсон бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авахтай холбоотой харилцааг энэ хуулиар зохицуулахгүй.
    /Энэ хэсгийг 2011 оны 02 дугаар сарын 10-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/
    /Энэ хэсгийн дугаарыг 2011 оны 06 дугаар сарын 16-ны өдрийн хуулиар өөрчилсөн/

    4 дүгээр зүйл. Захиалагч

    4.1.Дараахь  этгээд захиалагч байна:

    4.1.1.төрийн болон орон нутгийн өмчит хуулийн этгээд;
    4.1.2. 50 буюу  түүнээс  дээш  хувийн  төрийн  болон  орон  нутгийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээд;

    4.1.3.Гадаадын   зээл,   тусламжийг   зохицуулах  тухай  хуулийн 3.1.5-д заасан төсөл хэрэгжүүлэгч.

    5 дугаар зүйл.Хуулийн нэр томъёо

    5.1.Энэ хуульд хэрэглэсэн дараахь нэр томъёог дор дурдсан утгаар ойлгоно:

    5.1.1. "тендер" гэж захиалагчийн тогтоосон нөхцөл, шаардлагын дагуу боловсруулж, түүнд ирүүлсэн бараа, ажил, үйлчилгээг гүйцэтгэх  тухай сонирхогч этгээдийн саналыг;

    5.1.2. "тендер шалгаруулалт" гэж хамгийн сайн үнэлэгдсэн тендерийг энэ хуульд заасан журмын дагуу шалгаруулж, бараа, ажил, үйлчилгээ гүйцэтгэх гэрээ байгуулах эрх олгох, гэрээ байгуулах ажиллагааг;

    5.1.3. "босго үнэ" гэж бараа, ажил, үйлчилгээний төсөвт өртгөөс хамааруулан тендер шалгаруулалтыг энэ хуульд заасан журмын дагуу явуулахад   баримтлах үнийн дээд, эсхүл доод хязгаарыг;

    5.1.4. "тендерийн урилга" гэж захиалагчаас тендер шалгаруулалт явуулах тухай мэдэгдсэн, эсхүл хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр зарласан баримт бичгийг;

    5.1.5. "тендерийн баримт бичиг" гэж захиалагчаас тендерт оролцогчид зориулан гаргасан тендер шалгаруулалтын нөхцөл, шаардлагыг тодорхойлсон баримт бичгийг;

    5.1.6. "тендерт оролцогч" гэж захиалагчаас хараат бус дараахь этгээдийг ойлгоно:

    5.1.6.а. дангаараа тендер ирүүлсэн этгээд;
    5.1.6.б. хамтран ажиллах гэрээний үндсэн дээр нэг тендер ирүүлсэн хэд хэдэн этгээд;

    5.1.7.”тендерийн баталгаа” гэж гэрээ байгуулах хүртэл, эсхүл тендерийн хүчинтэй байх хугацаа дуустал тендер хүчин төгөлдөр байх, шалгарсан тохиолдолд гэрээ байгуулахыг баталгаажуулж тендерт оролцогчоос захиалагчид ирүүлсэн банкны  баталгаа, Засгийн газрын бонд, Засгийн газраас зөвшөөрсөн  үнэт цаасыг; 

    5.1.8. “урьдчилгаа төлбөрийн баталгаа" гэж захиалагч урьдчилгаа төлбөр төлөх тохиолдолд уг төлбөрийг гэрээнд заасан зориулалтын дагуу зарцуулах үүргээ баталгаажуулж гүйцэтгэгчээс захиалагчид ирүүлсэн банкны баталгаа, Засгийн газрын бонд, Засгийн газраас зөвшөөрсөн үнэт цаасыг;

    5.1.9. "үнэлгээний хороо" гэж энэ хуульд заасан журмын дагуу тендер шалгаруулалтыг зохион байгуулах зорилгоор захиалагчийн байгуулсан ажлын хэсгийг;

    5.1.10."бараа" гэж эдийн засгийн ач холбогдол, үнэ бүхий худалдаж, солилцож болох зүйл болон тухайн барааг нийлүүлэхэд шаардагдах ажлыг. Ажлын үнэ нь барааны үнээс их байвал тухайн гэрээг “ажлын гэрээ” гэж тооцно;

    5.1.11. "ажил" гэж  барилга байгууламжийн ажил, барилгын  тоног төхөөрөмжийн угсралт, суурилуулалт, туршилт тохируулгын ажил, түүнчлэн тухайн ажлыг гүйцэтгэхэд шаардагдах бараа нийлүүлэлтийг. Бараа нийлүүлэлтийн үнэ нь ажлын үнээс их байвал тухайн гэрээг “барааны гэрээ” гэж тооцно;

    5.1.12."барилга байгууламжийн ажил" гэж барилга байгууламжийг барих, өргөтгөл, шинэчлэлт, их засвар болон өрөмдлөг, хайгуул хийх зорилгоор хүн хүч, машин техник, тоног төхөөрөмж, материал, технологийг хослуулан ашиглаж гүйцэтгэх ажлыг;

    5.1.13."тоног төхөөрөмжийн угсралт, суурилуулалт, туршилт тохируулгын ажил” гэж энэ хуулийн 5.1.11-д зааснаас бусад тоног төхөөрөмжийн угсралт, суурилуулалт, туршилт, тохируулга хийх ажлыг;

    5.1.14."үйлчилгээ" гэж зөвлөх үйлчилгээ болон бусад үйлчилгээг;
    5.1.15."зөвлөх үйлчилгээ" гэж гүйцэтгэгчээс төсөл зохиох, хэрэгжүүлэх, сургалт явуулах, техникийн туслалцаа үзүүлэх, түүнчлэн судалгаа шинжилгээ хийх, зураг төсөл боловсруулах, гэрээний хэрэгжилтэд хяналт тавих тусгай мэдлэг, ур чадварын үндсэн дээр үзүүлж байгаа мэргэжлийн үйлчилгээг;

    5.1.16."түлхүүр гардуулах гэрээ" гэж барилга байгууламжийн зураг төсөл, инженерийн тооцоо, тоног төхөөрөмж нийлүүлж, суурилуулан, уг барилга байгууламжийг ашиглалтад бэлэн болгохтой холбогдсон хоорондоо уялдаа холбоо бүхий хэд хэдэн ажил, бараа, үйлчилгээг бүхэлд нь хамарсан нэг гэрээг;

    5.1.17.”гүйцэтгэлийн баталгаа" гэж гэрээ байгуулах эрх авсан тендерт  оролцогч гэрээний үүргийн биелэлтийг бүрэн хангахыг баталгаажуулж,  гэрээнд гарын үсэг зурахаас өмнө захиалагчид ирүүлсэн банкны баталгаа, Засгийн газрын бонд, Засгийн газраас зөвшөөрсөн үнэт цаасыг;

    5.1.18."гэрээ байгуулах эрх олгох" гэж хамгийн сайн үнэлэгдсэн тендер ирүүлсэн оролцогчтой худалдан авах гэрээ байгуулах тухай захиалагчийн шийдвэрийг түүнд мэдэгдэхийг;

    5.1.19.“техникийн тодорхойлолт” гэж захиалагч худалдан авах  бараа, ажил, үйлчилгээний техникийн үзүүлэлт, үйлдвэрлэл, үйл ажиллагааны арга, технологи, түүнд тавих технологийн шаардлагыг тодорхойлсон бүрдүүлбэрийг;

    5.1.20.“Монгол Улсын гарал үүсэлтэй бараа” гэж Монгол Улсад олборлосон, ургуулсан, бойжуулсан, үйлдвэрлэсэн, боловсруулсан, эсхүл хийж бүтээсэн бараа буюу  эд ангиудын дийлэнхийг угсарч, түүний үндсэн шинж чанар, зориулалт, ашиглалтын хэлбэрээс илт өөр болгосон шинэ барааг;

    5.1.21.“гадаадын этгээд” гэж энэхүү хуульд заасан журмын дагуу худалдан авах үйл ажиллагаанд оролцохыг сонирхож байгаа гадаад улсын болон олон улсын байгууллага, гадаадын  иргэн, хуулийн этгээд, харьяалалгүй хүнийг хэлнэ;
    /Энэ заалтыг 2007 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан/

    5.1.22.“бага үнийн арга” гэж захиалагчийн тогтоосон техникийн саналд авбал зохих доод оноотой тэнцүү буюу түүнээс дээш оноо авсан зөвлөхүүдээс хамгийн бага үнэ санал болгосон зөвлөхийг шалгаруулахыг.

    5.1.23.“ерөнхий гэрээ” гэж захиалагч нь байнгын хэрэгцээтэй бараа, ажил, үйлчилгээг нэг ба түүнээс дээш нийлүүлэгч, үйлчилгээ үзүүлэгч, гүйцэтгэгчтэй 3 хүртэл жилийн хугацаанд үнэ болон бусад нөхцөлийг тохирч байгуулсан гэрээг.
    /Энэ заалтыг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар нэмсэн бөгөөд 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    6 дугаар зүйл. Худалдан авах ажиллагааны зарчим

    6.1. Худалдан авах ажиллагаанд ил тод, өрсөлдөх тэгш боломжтой, үр ашигтай, хэмнэлттэй, хариуцлагатай байх зарчмыг баримтална.

    7 дугаар зүйл. Худалдан авах ажиллагааны журам

    7.1. Захиалагч бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авахдаа дор дурдсан тендер шалгаруулалтын журмыг баримтлан гүйцэтгэгчийг сонгож гэрээ байгуулна:

    7.1.1. нээлттэй тендер шалгаруулалтын  журам;
    7.1.2. тендер шалгаруулалтын онцгой журам;
    7.1.3. зөвлөх үйлчилгээний гүйцэтгэгч сонгох журам.

    7.2.Хуульд энэ хуулийн 7.1.2-7.1.3-т заасан журмыг хэрэглэхээр зааснаас бусад тохиолдолд нээлттэй тендер шалгаруулалтын журмыг мөрдөнө.

    7.3. Захиалагч энэ хуулийн 8.1.2-т заасан босго үнээс бага төсөвт өртөгтэй бараа, ажил, үйлчилгээг энэ хуулийн 7.1  дэх хэсэгт заасан журмыг мөрдөхгүйгээр шууд худалдан авч болно.

    8 дугаар зүйл. Худалдан авах ажиллагааны журмыг сонгох

    8.1. Засгийн газар нь барааны, ажлын, үйлчилгээний гэсэн ангилал тус бүрээр дараахь босго үнийг тогтооно:

    8.1.1.харьцуулалтын аргаар худалдан авч болох бараа, ажил, үйлчилгээний төсөвт өртгийн дээд хязгаар;

    8.1.2.шууд худалдан авч болох бараа, ажил, үйлчилгээний төсөвт өртгийн дээд хязгаар;

    8.1.3.зөвлөх сонгох бага үнийн аргыг хэрэглэж болох зөвлөх үйлчилгээний төсөвт өртгийн дээд хязгаар;

    8.1.4.төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага зөвшөөрөл олгох бараа, ажил, үйлчилгээний төсөвт өртгийн доод хязгаар;
    /Энэ заалтыг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар хүчингүй болсонд тооцсон бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    8.1.5.энэ хуулийн 52.1.12-т дурдсан вэб хуудсанд тендерийн урилгыг  зарлан мэдээлэх бараа, ажил, үйлчилгээний төсөвт өртгийн доод хязгаар.

    8.2.Энэ хуулийн 8.1.1-д заасан босго үнээс дээш төсөвт өртөгтэй бараа, ажил, үйлчилгээг худалдан авахад энэ хуульд өөрөөр заагаагүй бол нээлттэй тендер шалгаруулалтын журмыг хэрэглэнэ.

    8.3.Хэрэглээний үнийн индекс  10-аас дээш хувиар өөрчлөгдөх тухай бүр  энэ хуулийн 8.1-д заасан  босго үнийг төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагын саналыг үндэслэн Засгийн газар шинэчлэн тогтооно.
    /Энэ хэсэгт 2007 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

    8.4.Тендер шалгаруулалтын журмыг сонгохдоо тухайн бараа, ажил, үйлчилгээний нийт төсөвт өртгийг үндэслэл болгоно.

    8.5.Энэ хуулийн 8.1 дэх хэсэгт заасан босго үнэд багтаах, эсхүл нээлттэй тендер шалгаруулалтын журмыг хэрэглэхээс зайлсхийх зорилгоор нийт төсөвт өртгийг хувааж хэд хэдэн тендер шалгаруулалт явуулахыг хориглоно.

    8.6.Захиалагч өрсөлдөөнийг дэмжих зорилгоор бараа, ажил, үйлчилгээг зориулалт, нэр төрөл, газар зүйн байрлалыг харгалзан нэг төрлийн болон ижил төстэй байдлаар нь хэд хэдэн багцад хувааж тендер шалгаруулалт явуулж болно.

    8.7.Захиалагч энэ хуулийн 8.6-д зааснаар тендер шалгаруулалтыг багцад хувааж  явуулахдаа дараахь шаардлагыг хангана:

    8.7.1.тендер шалгаруулалтын журмыг сонгохдоо бүх багцын нийлбэр өртгийг үндэслэл болгох;

    8.7.2.захиалагч тендерийн урилга болон тендерийн баримт бичигт  багцуудын талаарх мэдээлэл, тендерт оролцогч нэг буюу хэд хэдэн, эсхүл бүх багцад саналаа ирүүлж болохыг заах;

    8.7.3.багц тус бүрт үнэлгээ хийх;
    8.7.4.тухайн тендер шалгаруулалтын дүнгээр байгуулах бүх гэрээний үнийн дүнгийн нийлбэр нь хамгийн бага байх хувилбарыг сонгох.

    8.8.Гэрээ байгуулах эрхийг багц тус бүрээр, эсхүл хэд хэдэн багцаар буюу бүх багцаар олгож болно.

    8.9.Тендерт оролцогч нэг этгээдэд нэгээс дээш багц бараа, ажил, үйлчилгээгээр гэрээ байгуулах эрх олгохоор шийдвэрлэсэн бол энэ тухай худалдан авах ажиллагааны тайланд дурдана.

    8.10.Зураг төсөл, барилга угсралт, тохируулгын ажлыг энэ хуулийн 5.1.16-д заасан журмаар түлхүүр гардуулах гэрээгээр гүйцэтгүүлэхээр бүхэлд нь тендер зарлаж болно.
    /Энэ хэсгийг 2007 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/

    8.11.Бараа, ажил, үйлчилгээг ерөнхий гэрээ байгуулан худалдан авахаар тендер зарлаж болно.
    /Энэ хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар нэмсэн бөгөөд 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    8.12.Ерөнхий гэрээ байгуулах журам, зааврыг төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
    /Энэ хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар нэмсэн бөгөөд 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    9 дүгээр зүйл. Тендер шалгаруулалтад гадаадын этгээдийг оролцуулах

    9.1.Гадаадын этгээд энэ хуульд заасан журмын дагуу тендер шалгаруулалтад  оролцох эрхтэй.

    9.2.Захиалагч нь 10,000,000,001 төгрөгөөс дээш төсөвт өртөг бүхий ажил, 100,000.001 төгрөгөөс дээш төсөвт өртөг бүхий бараа, үйлчилгээний тендер шалгаруулалтад гадаадын этгээд оролцохыг хориглож үл болно.
    /Энэ хэсэгт 2007 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

    9.3.Энэ хуулийн 9.2-т зааснаас бусад тендер шалгаруулалтад  гадаадын этгээдийг оролцуулж үл болно.
    /Энэ хэсгийг 2009 оны 07 дугаар сарын 16-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан/

    10 дугаар зүйл. Тендерт оролцогчдод давуу эрх олгох

    10.1.Захиалагч тендерийн үнэлгээ хийхдээ дараахь этгээдэд давуу эрх олгож болно:

    10.1.1.Монгол Улсын гарал үүсэлтэй бараа нийлүүлэх тендер ирүүлсэн этгээд;

    10.1.2. 50-иас доошгүй хувийг нь бие даан гүйцэтгэхээр ажил гүйцэтгэх тендер ирүүлсэн дараахь этгээд:

    10.1.2.а.Монгол Улсын иргэн, хуулийн этгээд;
    10.1.2.б.Монгол Улсад бүртгэлтэй, өмчийнх нь 50-иас доошгүй хувь  нь Монгол Улсын иргэн, хуулийн этгээдийн хувь хөрөнгөөс бүрдсэн гадаадын хөрөнгө оруулалттай хуулийн этгээд;

    10.1.3.орон  нутагт  үйлдвэрлэсэн  бараа,  материал, үзүүлж  байгаа
    үйлчилгээг хамгийн ихээр ашигласан;

    10.1.4. орон нутгаас хамгийн их ажиллах хүч авсан.
    10.1.5.хуулийн этгээдийн ажиллах хүчний 90-ээс доошгүй хувь нь Монгол Улсын иргэн байх.
    /Энэ заалтыг 2009 оны 07 дугаар сарын 16-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/

    10.2.Энэ хуулийн 10.1.1, 10.1.3-т заасан этгээдэд давуу эрх олгох бол түүний ирүүлсэн тендерийн Монгол Улсын гарал үүсэлтэй барааны хэсгийн үнийг 10 хувиар, энэ хуулийн 10.1.2, 10.1.4-т заасан этгээдийн ажил гүйцэтгэх тендерийн үнийг 7.5 хувиар хийсвэрээр бууруулж тооцон бусад оролцогчийн тендерийн үнэтэй харьцуулж үнэлнэ.

    10.3.Энэ хуулийн 10.2-т заасны дагуу нийлүүлэх бараа, гүйцэтгэх ажлын тендерийн үнийг хийсвэрээр тооцон үнэлсэн нь  энэ хуулийн 10.1.1-10.1.4-т заасан этгээдийн тендерийн үнийг бууруулах, өөрчлөх үндэслэл болохгүй.

    10.4.Тендерийн үнэлгээ хийхдээ энэ хуулийн 10.1-д заасан этгээдэд давуу эрх олгох бол энэ  тухай тендерийн  баримт бичигт  тодорхой  заах бөгөөд  давуу эрх эдлэхийг хүссэн тендерт оролцогч барааны гарал үүсэл, өртгийн  талаархи мэдээлэл,  эсхүл  энэ  хуулийн  10.1.2-10.1.4-т заасныг  нотлох баримтыг ирүүлнэ.

    10.5.Давуу эрх олгох аргачлал, зааврыг төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.

    11 дүгээр зүйл. Техникийн тодорхойлолт

    11.1.Захиалагч техникийн тодорхойлолтыг бэлтгэхдээ дараахь шаардлагыг хангасан байна:

    11.1.1.тухайн бараа, ажил, үйлчилгээг гадаад шинж чанарын үзүүлэлтээр бус, зориулалт, хэрэглээ, ашиглалт, чанарын түвшин, техникийн үзүүлэлтээр тодорхойлох;

    11.1.2.Монгол Улсын хүлээн зөвшөөрсөн олон улсын стандартад үндэслэх, ийм стандарт байхгүй тохиолдолд үндэсний стандарт, техникийн шаардлага, норм, норматив, дүрэм, зааварт үндэслэх;

    11.1.3.барааны тэмдэг, нэр, хэлбэр маяг, төрөл, гарал үүсэл, үйлдвэрлэлийн арга, үйлдвэрлэгч буюу нийлүүлэгчийг тухайлан заасан шаардлага, нөхцөл тавихгүй;

    11.1.4.энэ хуулийн 11.1.3-т заасан шаардлага, нөхцөлийг заах шаардлагатай бол түүний ард "эсхүл түүнтэй дүйцэх" гэсэн тодотгол хэрэглэх.

    11.2.Захиалагч техникийн тодорхойлолт бэлтгэхдээ тухайн тендер шалгаруулалтад оролцох сонирхолтой этгээдээс өрсөлдөөнийг хязгаарлахад хүргэж болох зөвлөгөө авахыг хориглоно.

    12 дугаар зүйл. Тендерт оролцогчийн чадварыг үнэлэх

    12.1.Тендерт  оролцогчдыг   тэгш   боломжоор   хангаж,    шударга өрсөлдөх  
    нөхцөлийг  бүрдүүлэх   зорилгоор   тендер   шалгаруулалтад оролцохыг сонирхсон этгээдүүдийн ерөнхий, санхүүгийн, техникийн чадавхи болон туршлагыг энэ хуулийн 14-16 дугаар зүйлд заасан үзүүлэлтээр хянан үзэж магадлана.

    12.2.Захиалагч тухайн тендер шалгаруулалтад тавигдах чадавхийн шалгуур үзүүлэлт, шаардлагыг энэ хуулийн 14-16 дугаар зүйлд нийцүүлэн тогтоож, тендерийн баримт бичигт тусгана.

    12.3.Энэ хуулийн 12.2 дахь хэсэгт заасны дагуу захиалагчийн тогтоосон чадварын шалгуур үзүүлэлт, шаардлагыг хангаагүй тендерээс татгалзаж, энэ тухай тендер ирүүлсэн этгээдэд бичгээр мэдэгдэнэ.

    12.4.Захиалагч «хамгийн сайн» үнэлэгдсэн тендер ирүүлсэн оролцогчид гэрээ байгуулах эрх олгохоос өмнө энэ хуулийн 12.2-т заасан чадавхийн шаардлагыг хангаж байгаа эсэхийг дахин магадлаж болно.

    12.5.Захиалагч тендерт оролцогчийн чадавхийг магадлах явцад олж мэдсэн түүний техникийн болон бизнесийн нууцыг хадгална.

    13 дугаар зүйл. Урьдчилсан сонголт явуулах

    13.1.Захиалагч тендер ирүүлэхээс өмнө тендер шалгаруулалтад оролцохыг сонирхсон этгээдийн чадавхийг магадлах зорилгоор урьдчилсан сонголт явуулж болох бөгөөд ингэхдээ дараахь журмыг баримтална:

    13.1.1.тендер шалгаруулалтад оролцохыг сонирхсон этгээдийн чадавхийн шалгуур үзүүлэлт, түүнд тавигдах шаардлага, тэдгээрийг хангасныг нотлох баримтыг тусгасан урьдчилсан сонголтын баримт бичгийг бэлтгэх;

    13.1.2.урьдчилсан сонголт явуулах тухайгаа энэ хуулийн 21.1-21.4-т заасны дагуу зарлан мэдээлэх;

    13.1.3.урьдчилсан сонголтын баримт бичигт заасан чадавхийн шалгуур үзүүлэлтийг хангасан оролцогчид тендер ирүүлэхийг мэдэгдэх.

    13.2.Урьдчилсан сонголт явуулах үед энэ хуулийн 17.1, 21.1, 21.3, 21.4-т заасан "тендерийн урилга"-ыг "урьдчилсан сонголтын урилга", энэ хуулийн 19, 22, 23-т заасан “тендерийн баримт бичиг”-ийг “урьдчилсан сонголтын баримт бичиг” гэж тус тус ойлгож хэрэглэнэ.

    13.3.Урьдчилсан сонголт явуулах журам, зааврыг төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.

    14 дүгээр зүйл. Ерөнхий нөхцөлийг магадлах

    14.1.Дараахь нөхцөл байдал тогтоогдвол тендерт оролцогч ерөнхий нөхцөл хангаагүй гэж үзнэ:

    14.1.1.төлбөрийн чадваргүй болсон, татан буугдаж байгаа,  дампуурлаас зайлсхийх зорилгоор зээлдүүлэгчтэй тохиролцсон, бизнесийн үйл ажиллагааг нь зогсоосон, эсхүл үүсгэн байгуулагдсан улсын хуулийн дагуу дээр дурдсантай адилтгах нөхцөлд байгаа;

    14.1.2.Монгол Улсын, эсхүл үүсгэн байгуулагдсан улсын хуулийн дагуу татвар, хураамж, төлбөрөө төлөөгүй;

    14.1.3. төрийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээд нь захиалагчаас хараат байдлаар үйл ажиллагаа явуулдаг;

    14.1.4. сүүлийн 3 жилийн хугацаанд худалдан авах ажиллагаанд оролцохдоо гэрээний үүргээ ноцтой зөрчсөн, биелүүлээгүй, эсхүл мэргэжлийн үйл ажиллагаанд алдаа гаргасныг шүүх, эрх бүхий байгууллага тогтоосон;
    /Энэ заалтад 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар “эрх бүхий байгууллага” гэснийг “энэ хуулийн 521.1-д заасан эрх бүхий улсын байцаагч” гэж өөрчлөлт оруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    14.1.5. тендерт оролцогч нь бараа, ажил, үйлчилгээний зураг төсөл, техникийн тодорхойлолт болон бусад баримт бичгийг бэлтгэсэн, эсхүл гэрээний хэрэгжилтийг хянах, зөвлөх үйлчилгээ үзүүлэхээр нэр нь дэвшигдсэн этгээдтэй нэгдмэл сонирхолтой;

    14.1.6.илт худал мэдээлэл бүхий тендер ирүүлснийг эрх бүхий байгууллага тогтоосон;
    /Энэ заалтад 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар “эрх бүхий байгууллага” гэснийг “энэ хуулийн 521.1-д заасан эрх бүхий улсын байцаагч” гэж өөрчлөлт оруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    14.1.7. сүүлийн 3 жилийн хугацаанд авилгалын гэмт хэрэг үйлдсэнийг шүүх тогтоосон.

    14.2.Өөрийн үндсэн үйл ажиллагааны чиглэлээр тухайн жилд зарлагдсан тендер шалгаруулалтад хуулийн этгээд зургаагаас дээшгүй удаа оролцож болох бөгөөд үүнээс 3 удаад тендер нь шалгарсан бол тухайн жилд дахин тендер шалгаруулалтад оролцохыг хориглоно.
    /Энэ хэсгийг 2007 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдрийн хуулиар хүчингүй болсонд тооцсон/

    14.3.Энэ  хуулийн  14.1-д  заасан  нөхцөл  байдал  үүссэнийг   тендерт оролцогч Монгол Улсын, эсхүл үүсгэн байгуулагдсан улсын дараахь  баримт бичгээр нотолж болно:

    14.3.1.шүүхийн шийдвэр болон төрийн захиргааны эрх бүхий байгууллагаас гаргасан баримт бичиг;

    14.3.2.үүсгэн байгуулагдсан улсын эрх бүхий байгууллагаас олгосон гэрчилгээ болон түүнтэй адилтгах бусад баримт бичиг.

    14.4.Энэ хуулийн 14.3-т заасан баримт бичгээс тухайн тендер шалгаруулалтад ирүүлэх шаардлагатай баримт бичгийг тендерийн баримт бичигт тусгайлан заана.

    14.5.Төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага энэ хуулийн 14.1.4, 14.1.6, 14.1.7 дахь заалтад заасан нөхцөл үүссэнийг тогтоосон тухай эрх бүхий байгууллагын шийдвэрийг үндэслэн тендерт оролцох эрхээ хязгаарлуулсан этгээдийн бүртгэлийг хөтөлж, нийтэд мэдээлнэ.
    /Энэ хэсэгт 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар “эрх бүхий байгууллагын” гэснийг “энэ хуулийн 521.1-д заасан эрх бүхий улсын байцаагчийн” гэж өөрчлөлт оруулсан/

    14.6.Тендерт оролцогч энэ хуулийн 14.1-д  заасан нөхцөл байхгүйг бичгээр мэдээлнэ.

    14.7.Захиалагч шаардсан тохиолдолд тендерт оролцогч хэрэгжүүлж байгаа буюу хэрэгжүүлэх эрх авсан гэрээний талаархи мэдээллийг бичгээр ирүүлнэ.

    14.8.Захиалагч энэ зүйлийн 14.7-д заасан мэдээллийг тендерт оролцогчийн тухайн гэрээг гүйцэтгэх санхүүгийн болон техникийн  чадавхийг үнэлэхэд харгалзан үзнэ.

    15 дугаар зүйл. Санхүүгийн чадавхийг үнэлэх

    15.1.Захиалагч тендерт оролцогчоос гэрээний үүргийн биелэлтийг хангах санхүүгийн чадавхитайгаа баталсан нотолгоо ирүүлэхийг шаардаж болно.

    15.2.Захиалагч санхүүгийн чадавхийн шаардлагыг тендерийн, эсхүл  урьдчилсан сонголтын баримт бичигт тусгана.

    15.3.Санхүүгийн чадавхийг дараахь баримт бичгээр нотолж болно:

    15.3.1.харилцагч банкны мэдэгдэл;
    15.3.2.тендерт оролцогчийн баталгаажуулсан санхүүгийн  тайлан, шаардлагатай бол аудитын дүгнэлтийн хамт;

    15.3.3.зөвлөхийн орон тоо, цалин, бусад зардлын тооцооны хүснэгт;
    15.3.4. тендерт оролцогчийн сүүлийн 5 хүртэлх жилийн хугацаанд хэрэгжүүлсэн тухайн гэрээтэй ижил төстэй бараа, ажил, үйлчилгээний жилийн борлуулалтын талаархи мэдээлэл.

    15.4.Энэ хуулийн 15.3-т заасан баримт бичгээс тухайн тендер шалгаруулалтад ирүүлэх баримт бичгийг тендерийн баримт бичигт заана.

    16 дугаар зүйл. Техникийн чадавхи болон туршлагыг үнэлэх

    16.1.Тендерт оролцогчийн техникийн чадавхи, туршлагыг ажил, бараа, үйлчилгээний агуулга, онцлог, тоо хэмжээг харгалзан дараахь үзүүлэлтийн аль нэгийг үндэслэн тогтооно:

    16.1.1.тендерт оролцогчийн удирдах, хяналт тавих, тодорхой ажил, үйлчилгээг гүйцэтгэх ажилтан, ажилчдын боловсрол, мэргэжлийн ур чадвар;
    /Энэ заалтад 2007 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

    16.1.2.сүүлийн 5 хүртэлх жилийн хугацаанд гүйцэтгэсэн ажлын  жагсаалт, тэдгээрээс гүйцэтгэсэн ижил төстэй ажлын өртөг, хугацаа, байршил, бүрэн гүйцэтгэсэн болохыг тодорхойлсон өмнөх үйлчлүүлэгчийн тодорхойлолт;

    16.1.3.сүүлийн 5 хүртэлх жилийн хугацаанд нийлүүлсэн бараа, үйлчилгээ, тэдгээрийн үнийн дүн, хугацаа болон худалдан авагчдын жагсаалт, шаардлагатай бол бараа, үйлчилгээний гүйцэтгэлийн талаархи өмнөх худалдан авагчдын тодорхойлолт;

    16.1.4.тендерт оролцогчийн багаж, техник хэрэгслийн тодорхойлолт, үйлдвэрлэлийн байр, тоног төхөөрөмжийн жагсаалт;

    16.1.5.чанарын хяналтыг шууд, эсхүл туслан гүйцэтгэх гэрээ байгуулах замаар хэрэгжүүлэх чанарын хяналтын арга хэмжээ;

    16.1.6.нийлүүлэх барааны загвар, тодорхойлолт, эсхүл гэрэл зураг, тэдгээрийн үнэн болохыг гэрчилсэн баримт бичиг;

    16.1.7.барааны хувьд эрх бүхий байгууллагаас олгосон чанарын гэрчилгээ, үйлдвэрлэгчийн итгэмжлэл.

    16.2.Энэ хуулийн 16.1-д заасан баримт бичгээс тухайн тендер шалгаруулалтад ирүүлэх шаардлагатай баримт бичиг, тэдгээрт тавигдах шаардлагыг тендерийн баримт бичигт заана.

    ХОЁРДУГААР БҮЛЭГ

    Нээлттэй тендер шалгаруулалтын журам

    17 дугаар зүйл. Нээлттэй тендер шалгаруулалт

    17.1.Нээлттэй тендер шалгаруулалтын урилгыг энэ хуулийн 21 дүгээр зүйлд заасны дагуу зарлан мэдээлж, сонирхогч этгээдийг тендер шалгаруулалтад  оролцох тэгш боломжоор хангана.

    17.2.Тендерт оролцох сонирхолтой этгээд нь захиалагчаас тогтоосон хугацаанд  техникийн болон санхүүгийн саналыг хамтад нь  ирүүлнэ.

    17.3.Энэ хуулийн 18 дугаар зүйлд зааснаас бусад тохиолдолд нээлттэй тендер шалгаруулалтыг нэг үе шаттай явуулна.

    18 дугаар зүйл. Хоёр үе шаттай нээлттэй тендер
    шалгаруулалт явуулах

    18.1.Захиалагч нээлттэй  тендер шалгаруулалтыг дараахь нөхцөлд  хоёр үе шаттай явуулж  болно:

    18.1.1.ажлын цар хүрээ их, төсөвт өртөг өндөртэй болон цогцолбор буюу хоорондоо уялдаа холбоо бүхий хэд хэдэн бараа, ажил, үйлчилгээг нийлүүлэх гэрээ байгуулах шаардлагатай бөгөөд техникийн тэгш бус санал ирэх магадлалтай, эсхүл өгөгдсөн шаардлагыг хангах, ижил хэмжээнд хүлээн зөвшөөрөхүйц хоёр, түүнээс дээш техникийн шийдэл байх боломжтой гэж захиалагч үзсэн;

    18.1.2.захиалагч техникийн тодорхойлолтыг урьдчилан тогтоох боломжгүй бөгөөд ажлын цар хүрээг эцэслэн тогтоох, техникийн тодорхойлолт бэлтгэхэд туршлагатай гүйцэтгэгч, нийлүүлэгчээс туслалцаа авах шаардлагатай.

    18.2.Хоёр үе шаттай нээлттэй  тендер шалгаруулалтыг дараахь байдлаар явуулна:

    18.2.1.тендерт оролцогч нь техникийн саналаа ирүүлэх бөгөөд түүнийг захиалагч үнэлж, нэмж  оруулах тодотгол, өөрчлөлтийг тендерт оролцогчтой тохиролцох;

    18.2.2.тодотгол, өөрчлөлт оруулсан техникийн саналыг үндэслэн хийсэн санхүүгийн саналаа тендерт оролцогч ирүүлэх бөгөөд энэхүү тодотгосон саналыг захиалагч үнэлэх.

    18.3.Захиалагч хоёр үе шаттай нээлттэй  тендер шалгаруулалт явуулах тухайгаа тендерийн баримт бичиг болон урилгад заана.

    19 дүгээр зүйл. Тендерийн баримт бичиг бэлтгэх

    19.1.Захиалагч тендерийн баримт бичгийг төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүний  баталсан тендерийн жишиг баримт бичиг, гэрээний маягт болон тендер шалгаруулалтад холбогдох бусад журам, аргачлалын дагуу бэлтгэнэ.

    19.2.Тендерийн баримт бичигт тендерт оролцогч зохих шаардлага хангасан тендер бэлтгэж ирүүлэхэд шаардлагатай бүх мэдээлэл, тендерт оролцогчдод тавих шаардлага, тэдэнд өгөх заавар, хамгийн сайн үнэлэгдсэн тендерийг шалгаруулах шалгуур үзүүлэлт, аргачлал, захиалагчийн санал болгож байгаа гэрээний нөхцөлүүд, техникийн тодорхойлолт, зураг, тендерийн жишиг маягтууд, зөвлөх үйлчилгээний хувьд ажлын даалгаврыг тусгана.

    20 дугаар зүйл. Тендерийн баталгаа

    20.1.Захиалагч энэ хуулийн 8.1.1-д заасан босго үнээс дээш өртөгтэй бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тендерт оролцогчоос тендерийн баталгаа ирүүлэхийг  шаардана.
    /Энэ хэсэгт 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар “үйлчилгээ” гэснийг “зөвлөхийн бус үйлчилгээ, 100 сая төгрөгөөс дээш өртөгтэй зөвлөх үйлчилгээ” гэж өөрчлөлт оруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    20.2.Монгол Улсын хуулийн этгээд тендерийн баталгааг банкны баталгаа, Засгийн газрын бондын хэлбэрээр, гадаадын хуулийн этгээд Монгол Улсын буюу гадаадын банкны баталгаа, Монгол Улсын Засгийн газрын бонд, эсхүл Монгол Улсын Засгийн газраас зөвшөөрсөн үнэт цаасны хэлбэрээр ирүүлж болно.

    20.3.Гадаадын хуулийн этгээд тендерийн, гүйцэтгэлийн, урьдчилгаа төлбөрийн баталгаа болгон ашиглаж болох үнэт цаасны жагсаалтыг Засгийн газар тогтооно.

    20.4.Захиалагч тендерийн баталгааны хэмжээг дараахь байдлаар тогтоож болно:

    20.4.1.тендерт оролцогчийг санал болгож байгаа тендерийн үнийнхээ 1-2 хувиар тооцож баталгаа ирүүлэхийг тендерийн баримт бичигт тусгах;

    20.4.2.шаардлагатай гэж үзвэл захиалагч өөрөө тендерийн баталгааны хэмжээг тухайн бараа, ажил, үйлчилгээний төсөвт өртгийн 1-2 хувиар тогтоож тендерийн баримт бичигт тусгах.

    20.5.Тендерийн баталгаа шаардсан нөхцөлд түүнийг ирүүлээгүй, эсхүл ирүүлсэн тендерийн баталгаа нь энэ хуульд заасан шаардлагыг хангаагүй бол захиалагч тухайн тендерээс татгалзана.

    20.6.Захиалагч «хамгийн сайн» үнэлэгдсэн тендер ирүүлсэн оролцогчтой гэрээ байгуулсны дараа тендерийн баталгааг хүчингүй болгоно.

    20.7.Дараахь  тохиолдолд тендерийн баталгааг улсын орлого болгоно:

    20.7.1.тендерт оролцогч тендерийг нээсний дараа, тендерийн хүчинтэй хугацаа дуусахаас өмнө өөрийн тендерээс татгалзсан;

    20.7.2.«хамгийн сайн» үнэлэгдсэн тендер ирүүлсэн оролцогч гэрээ байгуулах эрх олгосон мэдэгдэлд заасан хугацаанд гүйцэтгэлийн баталгааг ирүүлээгүй, эсхүл гэрээ байгуулахаас татгалзсан.

    21 дүгээр зүйл. Тендерийн урилгыг нийтэд зарлан мэдээлэх

    21.1.Захиалагч тендерийн урилгыг үндэсний хэмжээний өдөр тутмын сонин, хэвлэл мэдээллийн бусад хэрэгслээр нийтэд зарлан мэдээлнэ.

    21.2.Захиалагч тендер шалгаруулалтын тухай дэлгэрэнгүй мэдээллийг ил тод, нээлттэй зарлах бөгөөд сонирхсон этгээдэд саадгүй олгоно.

    21.3. 1,000,000.001 төгрөгөөс дээш төсөвт өртөгтэй ажил, 100,000.001 төгрөгөөс дээш төсөвт өртөгтэй бараа, үйлчилгээний тендерийн урилгыг олон улсын худалдаанд өргөн хэрэглэгддэг хэл дээр гардаг хэвлэл, мэдээллийн  хэрэгслээр мэдээлнэ.
    /Энэ хэсэгт 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар “1.000.000.001” гэснийг “10.000.000.001” гэж өөрчлөлт оруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    21.4.Захиалагч энэ хуулийн 8.1.5-д заасан босго үнээс дээш өртөгтэй тендерийн урилгыг энэ хуулийн 52.1.12-т заасан вэб хуудсанд байрлуулж тендер шалгаруулалтын дүнг тухай бүр мэдээлнэ.
    /Энэ хэсэгт 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар “энэ хуулийн 8.1.5-д заасан босго үнээс дээш өртөгтэй” гэснийг хассан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    21.5.Тендерийн урилгад дараахь мэдээллийг  тусгана:

    21.5.1.захиалагч байгууллагын тодорхойлолт;
    21.5.2.худалдаж авах бараа, ажил, үйлчилгээний товч агуулга;
    21.5.3.тендерийн баримт бичиг, бусад мэдээлэл авах, тендер ирүүлэх хаяг;

    21.5.4.тендерийн баримт бичгийн үнэ;
    21.5.5.тендер шалгаруулалтад тавих тусгай шаардлага;
    21.5.6.тендер хүлээн авах эцсийн хугацаа;
    21.5.7.тендер нээх хугацаа;
    21.5.8.гадаадын этгээдийг оролцуулах эсэх;
    21.5.9.давуу эрх олгох эсэх.

    22 дугаар зүйл. Тендерийн баримт бичиг, тэдгээртэй
    холбоотой мэдээллийг олгох

    22.1.Захиалагч тендерийн баримт бичгийг тендерийн урилга нийтлэгдэх өдрөөс өмнө бэлэн болгосон байх үүрэгтэй.

    22.2.Тендерийн баримт бичгийг түүнийг хэвлэн олшруулах, түгээх буюу тендер шалгаруулалтыг зохион байгуулах өртгөөр үнэлж, тендерт оролцохыг сонирхогчдод уг үнээр саадгүй худалдана.

    22.3.Тендерт оролцогч тендерийн баримт бичигтэй холбоотой тодруулга, нэмэлт мэдээллийг  тендер хүлээн авах эцсийн хугацаанаас ажлын таваас доошгүй хоногийн өмнө захиалагчаас авах хүсэлтийг бичгээр гаргаж  болно.

    22.4.Захиалагч энэ хуулийн 22.3-т заасан хүсэлтийн хуулбарыг түүнд өгсөн хариу тодруулга, нэмэлт мэдээллийн хамт тендерийн баримт бичиг худалдан авсан бүх сонирхогчдод нэгэн зэрэг бичгээр илгээх бөгөөд уг бичгийг шуудангийн байгууллагад хүлээлгэн өгснөөр хариу тодруулга, нэмэлт мэдээллийг хүргүүлсэнд тооцно.

    23 дугаар зүйл. Тендерийн баримт бичиг, урилгыг
    гадаад хэл дээр бэлтгэж, тараах

    23.1.Тендерийн баримт бичиг, урилгыг дараахь тохиолдолд монгол хэлээс гадна олон улсын худалдаанд өргөн хэрэглэгддэг хэл дээр  бэлтгэнэ:

    23.1.1.энэ хуулийн 9 дүгээр зүйлд заасны дагуу гадаадын этгээд худалдан авах ажиллагаанд оролцох эрхтэй  бол;

    23.1.2.бараа, ажил, үйлчилгээний төсөвт өртөг, шинж чанар гадаадын этгээдийн сонирхлыг татна гэж захиалагч үзэж байгаа бол.

    24 дүгээр зүйл. Тендер ирүүлэх болон
    хүчинтэй байх хугацаа

    24.1.Захиалагч тендерт оролцогчдод тендер бэлтгэж ирүүлэх хангалттай, ижил хугацаа олгоно.

    24.2.Захиалагч тендер хүлээн авах эцсийн хугацааг тендер шалгаруулалтыг  анх зарлан мэдээлсэн өдрөөс эхлэн тооцож тогтооно.

    24.3.Нээлттэй тендер шалгаруулалтын тухайд тендер хүлээн авах эцсийн хугацааг  30 буюу түүнээс дээш хоногоор тогтооно.

    24.4.Тендер бэлтгэх зорилгоор ажлын талбай үзэх шаардлагатай бол түүнд шаардагдах хугацааг оруулан тооцно.

    24.5.Тендер нээснээс хойш тухайн тендер шалгаруулалтыг  зохион байгуулж дуусгах хугацааг захиалагч тогтоож, тендерийн урилга, тендерийн баримт бичигт тусгах бөгөөд уг хугацаанд тендер хүчинтэй байна.

    24.5.Тендер нээснээс хойш тухайн тендер шалгаруулалтыг 45 хоногт багтаан зохион байгуулж дуусгах бөгөөд уг хугацаанд тендер хүчинтэй байна.
    /24.5 дахь хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

     

    25 дугаар зүйл. Тендер ирүүлэх

    25.1.Тендерийг тендерийн баримт бичигт товлосон хугацаанд, дурдсан хаягаар, заасан хэлбэрээр ирүүлэх бөгөөд тендерт оролцогч энэ хугацаанд тендерт нэмэлт, өөрчлөлт оруулах, татгалзах саналаа ирүүлж болно.

    25.2.Энэ хуулийн 21.5.6-д заасан хугацаанаас хожимдож ирсэн, эсхүл тендерийн баримт бичигт зааснаас өөр хэлбэрээр ирүүлсэн тендерийг хүлээж авахгүй бөгөөд хаягаар нь буцаана.

    25.3.Тендерийн агуулга, үнэлгээний явц болон тендерт оролцогчийн чадавхийг үнэлэхтэй холбогдсон энэ хуулийн 26 дугаар зүйлд зааснаас бусад мэдээллийг гэрээ байгуултал нууцална.

    26 дугаар зүйл. Тендер нээх

    26.1.Захиалагч хүлээн авсан бүх тендерийг тендерийн баримт бичигт заасан газар, товлосон хугацаанд нийтийн өмнө нээх бөгөөд тендер нээх хугацааг тендер хүлээн авах эцсийн хугацаанаас хойш 1 цагийн дотор байхаар товлоно.

    26.2.Тендер нээхэд тендерт оролцогч, эсхүл түүний төлөөлөгч болон сонирхсон бусад этгээд оролцох эрхтэй.

    26.3.Тендер нээх үед тендерт оролцогчийн нэр, тендерийн үнэ, тендерийг хувилбарт саналтайгаар ирүүлэхийг зөвшөөрсөн тохиолдолд хувилбарт саналын үнэ, мөн тендерт тусгасан үнийн хөнгөлөлт, тендерийн баталгаа ирүүлсэн эсэх, оролцогч өөрийн тендерийг өөрчилсөн, эсхүл татгалзсан тухай мэдээллийг захиалагч зарлаж, тэмдэглэл үйлдэнэ.

    26.4.Энэ хуулийн 26.2-т заасан этгээд, захиалагч байгууллагын төлөөлөгч энэ зүйлийн 26.3-т заасан тэмдэглэлд гарын үсэг зурна.

    26.5.Энэ хуулийн 26.3-т заасан тэмдэглэлийг сонирхсон этгээдэд танилцуулна.

    26.6.Тендер нээх үед энэ хуулийн 26.3-26.5-д зааснаас бусад үйл ажиллагаа явуулах, шийдвэр гаргахыг хориглоно.

    26.7.Тендер нээх үед зарлагдаагүй, тэмдэглэлд заагаагүй тендерийн үнэ, үнийн хөнгөлөлт болон хувилбарт тендерийн үнийг үнэлгээ хийхэд тооцохгүй.

    26.8.Захиалагч тендер нээсний дараа тендерийн агуулга, үнийн талаар тендерт оролцогчтой санал солилцохыг хориглоно.

    26.9.Тендерийн агуулга, үнийг өөрчлөхөөс бусад асуудлаар тайлбар тодруулгыг бичгээр ирүүлэхийг захиалагч тендерт оролцогчоос шаардаж болно.

    26.10.Захиалагч энэ хуулийн 26.9-д зааснаар нэмж ирүүлсэн тайлбар, тодруулгыг бүртгэж хадгална.

    27 дугаар зүйл. Тендерийг хянан үзэх

    27.1.Тендер нээсний дараа тендер тус бүр нь дараахь шаардлагыг хангасан эсэхийг хянан үзнэ:

    27.1.1.энэ хуулийн 14-16 дугаар зүйлд заасныг үндэслэн захиалагчийн тогтоосон чадавхийн шаардлага;

    27.1.2.техникийн тодорхойлолт;
    27.1.3.тендерийн баримт бичигт заасан бусад нөхцөл, шаардлага.

    27.2.Энэ хуулийн 27.1-д заасан шаардлагыг хангасан эсэхийг хянахдаа дараахь шалгуур үзүүлэлтийг удирдлага болгоно:

    27.2.1.бараа, ажил, үйлчилгээний хамрах хүрээ, чанар болон гүйцэтгэлд үзүүлэх сөрөг нөлөө;

    27.2.2.захиалагчийн санал болгосон гэрээний нөхцөлд хуульд үл нийцэх хязгаарлалт оруулсан эсэх;

    27.2.3.энэ хуулийн 27.2.1, 27.2.2-т заасныг хүлээн зөвшөөрснөөр шаардлагад нийцсэн бусад тендерийн өрсөлдөөнд шударга бусаар нөлөөлөх эсэх.

    27.3.Тендер нь энэ хуулийн 27.1-д заасан бүх нөхцөлийг нэгэн зэрэг хангасан бол шаардлагад нийцсэн тендер гэж үзнэ.

    27.4.Энэ хуулийн 27.3-т зааснаас бусад тендерийг шаардлагад  нийцээгүй гэж үзэж захиалагч уг тендерээс татгалзана.

    28 дугаар зүйл. Тендерийг үнэлэх

    28.1.Нэг үе шаттай тендер шалгаруулалтын үед энэ хуулийн 27 дугаар зүйлд заасны дагуу хянаж, шаардлагад нийцсэн гэж үзсэн бүх тендерт үнэлгээ хийнэ.

    28.2.Тендерийн үнэлгээг  тендер хүчинтэй байх хугацаанд багтааж аль болох богино хугацаанд хийнэ.

    28.3.Шаардлагад нийцсэн тендерүүдийг үнэлэх үндсэн шалгуур нь тендерийн үнэ байна.

    28.4.Захиалагч худалдан авах зөвлөхийн үйлчилгээнээс бусад бараа, ажил, үйлчилгээний онцлогийг харгалзан өөрийн эдийн засгийн үр ашигт нөлөөлөх дор дурдсан хүчин зүйлсээс аль тохирохыг сонгож, мөнгөөр илэрхийлэн тендерийн үнэ дээр нэмж харгалзан тооцож болно:

    28.4.1. ажил, үйлчилгээ дуусгах, бараа хүргэх хугацаа;
    28.4.2. урсгал зардал, эсхүл зардал болон үр ашгийн тооцоо;
    28.4.3. борлуулалтын дараах үйлчилгээ, техникийн туслалцаа;
    28.4.4. сэлбэг хэрэгсэл нийлүүлэх болон үнийн талаар гаргах
    баталгаа;

    28.4.5.бараа, ажил, үйлчилгээний чанар, техникийн үзүүлэлт;
    28.4.6.энэ хуульд нийцсэн бусад шалгуур үзүүлэлт.

    28.5.Энэ хуулийн 28.4-т заасан нэмж тооцох үнэлгээ нь зөвхөн тендерүүдийг харьцуулах зорилготой бөгөөд тендерийн үнийг өөрчлөх үндэслэл болохгүй.

    28.6.Тендерийн баримт бичигт өөрөөр заагаагүй бол тендерийн үнэд татвар, даатгал, тээвэрлэлтийн болон гэрээ хэрэгжүүлэхтэй холбогдон гарах бусад бүх зардлыг багтааж тооцох бөгөөд эдгээр зардлыг тендерийн үнэд тусгайлан тооцоогүй бол захиалагч тухайн зардлыг тендерийн үнэд багтсан гэж үзнэ.

    28.7.Шаардлагад нийцсэн  тендерийг дараахь байдлаар харьцуулж үнэлнэ:

    28.7.1.тендерийн үнэд арифметик алдаа болон орхигдуулсан жижиг хэмжээний зөрүүг залруулах, үнийн хөнгөлөлтийг харгалзан тендерийн үнийг бууруулах, захиалагч энэ хуульд заасныг үндэслэн үнэлгээний бусад шалгуур үзүүлэлтийг сонгосон бол тэдгээрт харгалзах саналуудыг мөнгөөр илэрхийлж, тендерийн үнэ дээр харгалзан тооцож тендерийн харьцуулах үнийг тодорхойлно;

    28.7.2.давуу эрх олгохоор тендерийн баримт бичигт заасан бол давуу эрх эдлэх этгээдийн ирүүлсэн тендерийн харьцуулах үнэд энэ хуулийн 10.2-т заасан хувь хэмжээг тооцно;

    28.7.3. бүх тендерийг бага харьцуулах үнэтэйгээс их  харьцуулах үнэтэй рүү нь эрэмбэлж хамгийн бага харьцуулах үнэтэй тендерийг сонгоно;

    28.7.4. хамгийн бага харьцуулах үнэтэй тендерийг  «хамгийн сайн»   үнэлэгдсэн тендер гэж үзнэ.

    28.7.5.эм, эмнэлгийн хэрэгсэл, эмнэлгийн тоног төхөөрөмж худалдан авахад чанар ба үнэлгээний харьцуулалтаар өндөр оноо бүхий тендерийг “хамгийн сайн” үнэлэгдсэн тендер гэж үзнэ.
    /Энэ заалтыг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар нэмсэн бөгөөд 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    28.8.Зөвлөх үйлчилгээний саналыг үнэлэхэд энэ хуулийн 37, 38, 39 дүгээр зүйлд заасан журмыг баримтална.

    28.9.Захиалагч энэ хуулийн  28.4-т дурдсан шалгуур үзүүлэлтээс сонгож хэрэглэх бол тэдгээрийг мөнгөөр илэрхийлж үнэлгээнд харгалзах нөхцөл, аргачлалыг энэ хуульд нийцүүлэн тогтоож тендерийн баримт бичигт тусгана.

    28.10.Энэ хуулийн 28.4-т заасан шалгуур үзүүлэлтэд тендерт оролцогчийн чадавхийн үзүүлэлтүүдийг  хамааруулахгүй бөгөөд энэ хуулийн 14-16 дугаар зүйлд заасны дагуу захиалагчийн тогтоосон доод шаардлагыг давуулан хангаж байгаа нь түүний тендерийг шалгаруулах үндэслэл болохгүй.

    28.11.Захиалагч шаардлагад нийцсэн тендерүүдийг үнэлж «хамгийн сайн» үнэлэгдсэн тендерийг шалгаруулахад шалгуур үзүүлэлтүүдийг тендерийн баримт бичигт заасан журмын дагуу ашиглана.

    28.12.Тендерийн үнэлгээнд гадаад валют ашиглах бол энэ талаар тендерийн баримт бичигт  заана.

    28.13.Тендерийн баримт бичигт зааснаас өөр гадаад валютыг төлбөр тооцоонд хэрэглэх бол түүнийг хөрвүүлэх ханшийг тендер зарласан өдөр Монголбанкнаас зарласан ханшаар тооцно.

    28.14.Нээлттэй тендер шалгаруулалтыг хоёр үе шаттай явуулах үед тендерийн үнэлгээг дараахь байдлаар хийнэ:

    28.14.1.техникийн саналыг энэ хуулийн 27 дугаар зүйлийн дагуу шаардлагад нийцсэн эсэхийг хянан үзэх;

    28.14.2.энэ хуулийн 27.1-д заасан шаардлагыг хангасан техникийн санал тус бүрийн талаар тухайн оролцогчтой захиалагчийн хэрэгцээг илүү хангасан жишиг техникийн тодорхойлолт бэлтгэх зорилгоор санал солилцох;

    28.14.3.санал солилцсоны дараа захиалагч жишиг техникийн тодорхойлолт гаргах;

    28.14.4.тендерт оролцогч энэ хуулийн 28.14.3-т заасан жишиг техникийн тодорхойлолтод нийцүүлэн өөрийн техникийн саналыг дахин хянаж, өөрчлөн санхүүгийн саналын хамт ирүүлэх;

    28.14.5.захиалагч санхүүгийн саналыг товлосон хугацаанд, нийтийн өмнө нээх;

    28.14.6.санхүүгийн саналыг энэ хуулийн 28.2-28.7-г баримтлан үнэлж, гэрээ байгуулах эрхийг «хамгийн сайн» гэж үнэлэгдсэн тендерт оролцогчид олгох.

    28.15.Тендерт оролцогч нь энэ хуулийн 28.14.3-т зааснаар захиалагчаас тогтоосон жишиг техникийн тодорхойлолтын дагуу өөрийн тендерт өөрчлөлт оруулах боломжгүй гэж үзвэл захиалагч уг тендерээс татгалзах эрхтэй.

    28.16.Тендер үнэлэх аргачлал, зааврыг төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
    /Энэ хэсгийг 2007 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/

    29 дүгээр зүйл. Гэрээ байгуулах эрх олгох

    29.1.Захиалагч энэ хуулийн 27 дугаар зүйлд заасан шаардлага хангасан, 28 дугаар зүйлд зааснаар “хамгийн сайн” үнэлэгдсэн тендер ирүүлсэн оролцогчид гэрээ байгуулах эрх олгохоор шийдвэрлэж, энэ тухай түүнд болон бусад тендерт оролцогч бүрт нэгэн зэрэг бичгээр мэдэгдэнэ.
    /Энэ хэсэгт 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар “бүрт гэсний дараа шалгараагүй үндэслэлийн хамт” нэмэлт оруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    29.2.Гэрээ байгуулах эрх олгох тухай мэдэгдсэнээс хойш  ажлын 5-аас доошгүй хоногийн дараа, тендер хүчинтэй байх хугацаанд багтааж гэрээ байгуулна.

    29.3.«Хамгийн сайн» үнэлэгдсэн тендер ирүүлсэн оролцогч гэрээ байгуулахаас татгалзсан, эсхүл энэ хуулийн 20.7.2-т заасан нөхцөл үүссэн бол түүнд олгосон гэрээ байгуулах эрхийг захиалагч хүчингүй болгож, удаахь “хамгийн сайн”  үнэлэгдсэн тендер ирүүлсэн оролцогчтой энэ хуульд заасны дагуу гэрээ байгуулах бөгөөд ийм оролцогч байхгүй бол 30.4-т заасан шийдвэрийн аль нэгийг гаргана.

    29.4.Захиалагчаас үл хамаарах шалтгаанаар тендер хүчинтэй байх хугацаанд багтааж гэрээ байгуулах боломжгүй болсон бол захиалагч уг хугацааг сунгаж болно.

    29.4.Захиалагчаас үл хамаарах шалтгаанаар тендер хүчинтэй байх хугацаанд багтааж гэрээ байгуулах боломжгүй болсон бол захиалагч төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад хүсэлт гарган, зөвшөөрөл авсны үндсэн дээр уг хугацаагнэг удаа 30 хоногоор сунгаж болно.
    /29.4 дэх хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    29.5.Захиалагч энэ хуулийн 29.4-т заасны дагуу хугацааг сунгасан бол  шийдвэртээ үндэслэлийг нь заана.

    29.5.Төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага энэ хуулийн 29.4-т заасан хүсэлтийг хүлээн авснаас хойш ажлын 5 өдрийн дотор хянаж, захиалагчийн ирүүлсэн баримт бичиг, мэдээлэл болон бусад тодруулгад үндэслэн шийдвэрлэнэ.
    /29.5 дахь хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    30 дугаар зүйл. Бүх тендерээс татгалзах

    30.1.Дараахь тохиолдолд захиалагч бүх тендерээс татгалзана:

    30.1.1.шаардлагад нийцсэн нэг ч тендер ирээгүй;
    30.1.2.тендер шалгаруулалтад үнийг урьдчилан тохиролцож оролцсон, өрсөлдөгчөө тендер шалгаруулалтын бодит нөхцөлөөс төөрөгдүүлсэн, тэдэнд дарамт, шахалт үзүүлсэн нь шүүх, эрх бүхий байгууллагаас тогтоогдсон бол;

    30.1.3.шаардлагад нийцсэн бүх тендерийн үнэ захиалагчийн тооцсон төсөвт өртгөөс 5-аас дээш хувиар хэтэрсэн;

    30.1.4.энэ хуулийн 30.2-т заасан хэлэлцээ амжилтгүй болсон.

    30.2.Шаардлагад нийцсэн бүх тендерийн үнэ захиалагчийн тооцсон төсөвт өртгөөс хэтэрсэн тохиолдолд захиалагч 5 хүртэлх хувиар хэтэрсэн үнэтэй тендер ирүүлсэн тендерт оролцогчтой гэрээний үнийг төсөвт өртөгт багтаах зорилгоор хэлэлцээ хийх бөгөөд ийнхүү хэлэлцээ хийхдээ захиалагч тендерт оролцогчийн санал болгосон үнийг үндэслэлгүйгээр бууруулахыг шаардахыг хориглоно.

    30.3.Энэ хуулийн 30.1-д заасны дагуу бүх тендерээс татгалзсан тохиолдолд захиалагч тендерт оролцогчийн өмнө хариуцлага хүлээхгүй.

    30.4. Бүх тендерээс татгалзсан тохиолдолд захиалагч дараахь шийдвэрийн аль нэгийг гаргана:

    30.4.1.тендер шалгаруулалт амжилтгүй болсон шалтгааныг судалж, тендерийн баримт бичгийн агуулгад шаардлагатай өөрчлөлт оруулж нээлттэй тендер шалгаруулалт явуулах;

    30.4.2.энэ хуулийн 30.1.3, 30.1.4-т заасан нөхцөл үүссэн бөгөөд тендер шалгаруулалт амжилтгүй болсон шалтгаан нь зөвхөн худалдан авах бараа, ажил, үйлчилгээний тоо хэмжээ, цар хүрээтэй холбоотой бол тэдгээртэй холбогдолтой өөрчлөлтийг тендерийн баримт бичигт оруулж, хязгаарлагдмал тендер шалгаруулалт явуулах;

    30.4.3.энэ хуулийн 30.4.1, 30.4.2-т заасны дагуу явуулсан тендер шалгаруулалтын үр дүнд 30.1-д заасан нөхцөл байдал дахин үүсвэл шууд гэрээ байгуулах.

    ГУРАВДУГААР БҮЛЭГ

    Тендер шалгаруулалтын онцгой журам

    31 дүгээр зүйл. Тендер шалгаруулалтын онцгой журам хэрэглэх

    31.1.Тендер шалгаруулалтыг онцгой журмаар явуулахдаа дараахь аргыг хэрэглэнэ:

    31.1.1.хязгаарлагдмал тендер шалгаруулалт;
    31.1.2.харьцуулалт;
    31.1.3.гэрээ шууд байгуулах.

    31.2.Тендер шалгаруулалтыг онцгой журмаар явуулахтай холбогдсон энэ хуулийн 32-34 дүгээр зүйлээр зохицуулаагүй харилцааг энэ хуулийн 2 дугаар бүлгийн холбогдох зүйл, хэсэг, заалтаар зохицуулна.

    32 дугаар зүйл. Хязгаарлагдмал тендер шалгаруулалт

    32.1.Хязгаарлагдмал тендер шалгаруулалтын аргыг дараахь тохиолдолд хэрэглэнэ:

    32.1.1.мэргэжлийн өндөр ур чадвар, туршлага, техник, технологи шаардсан нарийн төвөгтэй бараа, ажил, үйлчилгээ гүйцэтгэх чадвартай этгээдийн тоо хязгаарлагдмал;

    32.1.2.энэ хуулийн 30.4.2-т заасан тохиолдолд.

    32.2.Хязгаарлагдмал тендер шалгаруулалт явуулахдаа захиалагч энэ хуулийн 14-16 дугаар зүйлийг үндэслэн уг гэрээг гүйцэтгэх чадавхитай бүх этгээдэд тендерийн урилгыг нэгэн зэрэг илгээж тендер ирүүлэх тэгш боломжоор хангана.

    32.3.Тендерийн урилга энэ хуулийн 21.5-д заасан мэдээллийг агуулна.

    32.4.Тендерийн баримт бичгийг сонирхсон этгээдэд энэ хуулийн 22.2-т заасны дагуу саадгүй олгоно.

    32.5.Тендерийг хүлээж авах эцсийн хугацааг тендерийн урилга тараасан өдрөөс хойш 15 буюу түүнээс дээш хоногоор тогтооно.

    33 дугаар зүйл. Харьцуулалтын арга

    33.1.Бараа, ажил, үйлчилгээний төсөвт өртөг нь энэ хуулийн 8.1.1-д заасан босго үнээс хэтрээгүй тохиолдолд харьцуулалтын аргыг хэрэглэж болно.

    33.2.Харьцуулалтын аргыг дараахь байдлаар хэрэглэнэ:

    33.2.1.техникийн тодорхойлолт болон бусад нөхцөл, шаардлагыг хангаж байгаа 3 болон түүнээс дээш этгээдэд үнийн санал ирүүлэхийг мэдэгдэх;

    33.2.2.техникийн  болон  бусад  нөхцөл  шаардлагыг   хангаж   байгаа хамгийн бага үнэ санал болгосон тендерт оролцогчид энэ хуулийн 29.1-д заасны дагуу гэрээ байгуулах эрх олгох.

    32.2.Хязгаарлагдмал тендер шалгаруулалт явуулахдаа захиалагч энэ хуулийн 52.1.12-т заасан вэб хуудсанд тендерийн урилгыг нийтэлж, сонирхогч этгээдийг тендер шалгаруулалтад оролцох тэгш боломжоор хангана.

    32.2.Хязгаарлагдмал тендер шалгаруулалт явуулахдаа захиалагч энэ хуулийн 52.1.12-т заасан вэб хуудсанд тендерийн урилгыг нийтэлж, сонирхогч этгээдийг тендер шалгаруулалтад оролцох тэгш боломжоор хангана.
    /32.2 дахь хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    33.3.Энэ хуулийн 33.2.1-д заасан үнийн санал ирүүлэх хугацааг урилга илгээсэн өдрөөс хойш ажлын 5-аас доошгүй хоногоор тогтооно.

    33.4.Харьцуулалт амжилтгүй болсноос гэрээ байгуулах эрх олгоогүй бол гэрээ шууд байгуулах аргыг хэрэглэж болно.

    34 дүгээр зүйл. Гэрээ шууд байгуулах арга

    34.1.Гэрээ шууд байгуулах аргыг зөвхөн дараахь нөхцөлд хэрэглэж болно:

    34.1.1.энэ хуулийн 30.4.3, 33.4 -т заасан тохиолдолд;
    34.1.2.оюуны өмчийн эрхийг хамгаалах шаардлагаар гэрээг зөвхөн нэг этгээдтэй байгуулах боломжтой бөгөөд түүнийг орлох этгээд байхгүй бол;

    34.1.3.нэмэлт нийлүүлэлт нь анхны гэрээний үнийн 20 хувиас хэтрэхгүй нөхцөлд анхны гэрээний дагуу нийлүүлсэн бараа, тоног төхөөрөмжийн зарим хэсгийг солих, засварлах болон нэмж нийлүүлэх үед нийлүүлэгчийг өөрчлөх нь захиалагч өөр төрлийн техникийн үзүүлэлттэй материал авахад хүргэх, энэ нь ашиглалт болон засвар үйлчилгээнд техникийн хүндрэл учруулах, эсхүл үргүй зардал гаргахаар бол;

    34.1.4.нэмэлт ажлын өртөг нь анхны гэрээний үнийн 15 хувь болон энэ хуулийн 8.1.1-д заасан харьцуулалтын босго үнийн аль багаас хэтрээгүй нөхцөлд тендер шалгаруулалтаар худалдан авсан ажлын нэмэлт болон түүнтэй ижил төстэй ажлыг давтан хийх тохиолдолд дахин тендер шалгаруулалт явуулснаар илүү сайн санал ирэхгүй гэж үзсэн бол;

    34.1.5.гэнэтийн болон давагдашгүй хүчний шинжтэй онцгой нөхцөл байдлын улмаас нээлттэй буюу  хязгаарлагдмал тендер шалгаруулалтын журмын дагуу тендер хүлээн авах доод хугацааг мөрдөх боломжгүй бол;

    34.1.6. улсын төсвийн хөрөнгөөр барьж байгуулах авто зам, эрчим хүчний төслийн хөрөнгө оруулалтын хэмжээ нь тухайн чиглэлийн үйл ажиллагаа эрхэлдэг дотоодын нийт аж ахуйн нэгжүүдийн хүчин чадалтай тэнцүү буюу түүнээс хэтэрсэн тохиолдолд Засгийн газар жишиг үнийг үндэслэн гүйцэтгэгчдийг шууд сонгох шаардлагатай гэж үзсэн бол.
    /Энэ заалтыг 2007 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/
    /Энэ заалтыг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар хүчингүй болсонд тооцсон бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    34.1.7.хүн амын эрүүл мэндийн аюулгүй байдлыг хангахтай холбоотой зарим онцгой эм, эмнэлгийн хэрэгслийг олон улсын байгууллагаас шууд болон дамжуулан худалдан авах шаардлагатай гэж үзсэн бол.
    /Энэ заалтыг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар нэмсэн бөгөөд 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    34.2.Энэ хуулийн 34.1-д заасан нөхцөлийн дагуу шууд гэрээ байгуулахад захиалагч энэ хуулийн 14-16 дугаар зүйлийн шаардлагыг хангасан, тухайн бараа, ажил, үйлчилгээг гүйцэтгэх чадавхитай нэг, эсхүл түүнээс дээш тооны этгээдтэй хэлэлцээ хийж, техникийн тодорхойлолт болон бусад нөхцөл, шаардлагыг хамгийн сайн хангасан этгээдтэй энэ хуульд заасны дагуу гэрээ байгуулах бөгөөд хэлэлцээний үед хүрсэн аливаа тохиролцоог гэрээнд тусгана.

    34.3.Энэ хуулийн 34.1-д заасны дагуу гэрээ шууд байгуулсан тохиолдолд захиалагч гэрээний хувийг уг аргыг хэрэглэх болсон үндэслэлийн хамт төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад хүргүүлнэ.

    34.4.Энэ хуулийн 34.1.6-д заасан гүйцэтгэгчдийг нь  шууд  сонгох  төслийн   жагсаалтыг  Засгийн газар  батална.
    /Энэ хэсгийг 2007 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/
    /Энэ хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар хүчингүй болсонд тооцсон бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    ДӨРӨВДҮГЭЭР БҮЛЭГ

    Зөвлөх үйлчилгээний гүйцэтгэгч сонгох журам

    35 дугаар зүйл. Зөвлөх сонгох

    35.1.Зөвлөх үйлчилгээг хуулийн этгээд, хувь хүн гүйцэтгэж болно.

    35.2.Тухайн зөвлөх үйлчилгээ нь олон салбарын мэдлэг, нарийн мэргэжлийн боловсон хүчин шаардахаар бол хуулийн этгээдийг сонгоно.

    35.3.Тухайн зөвлөх үйлчилгээг шаардлагатай мэргэжил, туршлага бүхий зөвлөх хувь хүн илүү сайн гүйцэтгэж чадахаар бол түүнийг сонгоно.

    36 дугаар зүйл. Зөвлөх сонгох нийтлэг журам

    36.1.Захиалагч шаардагдаж байгаа үйлчилгээний зорилт, хүрэх үр дүн болон бусад шаардлагатай мэдээллийг агуулсан ажлын даалгавар бэлтгэнэ.

    36.2. Ажлын даалгавар нь түүнд оруулсан нэмэлт, өөрчлөлтийн хамт тухайн зөвлөхтэй байгуулах гэрээний салшгүй хэсэг болно.

    36.3.Захиалагч шаардагдаж байгаа үйлчилгээний төсөвт өртгийг тооцохдоо  боловсон хүчний мэргэжлийн чиглэл, түвшин, зөвлөхийн ажлын талбайд болон төв байранд ажиллах хугацаа, бичиг хэргийн болон тухайн үйлчилгээнд шаардлагатай бусад зардалд үндэслэсэн байна.

    36.4.Захиалагч ажлын даалгавар бэлтгэж, төсөвт өртгийг тооцоолж гаргасны дараа зөвлөхийн жагсаалтад орох саналаа ирүүлэхийг хүссэн урилгыг өдөр тутмын болон бусад хэвлэлд нийтэлнэ.

    36.5. Дэлгэрэнгүй жагсаалтад дор дурдсан этгээдийг оруулж болно:

    36.5.1.энэ хуулийн 36.4-т заасан урилгын хариуд санал ирүүлсэн  зөвлөх;
    36.5.2.Монгол Улсад үйл ажиллагаа явуулж байгаа дотоодын болон олон улсын зөвлөх;

    36.5.3.энэ хуулийн 51 дүгээр зүйлд заасан бүртгэлд бүртгэгдсэн зөвлөх;
    36.5.4.мэргэжлийн холбоо, олон улсын санхүүгийн болон бусад байгууллагын зөвлөх.

    36.6.Дэлгэрэнгүй жагсаалтад санал ирүүлэх хугацааг ажлын 7-оос доошгүй өдрөөр тогтооно.
    /Энэ хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар нэмсэн бөгөөд 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    36.6.Дэлгэрэнгүй жагсаалтад хамрагдсан зөвлөхүүдээс энэ хуулийн 14-16 дугаар зүйлийн шаардлага болон захиалагчаас тогтоосон чадавхийн үзүүлэлтийг хангасан 3 ба түүнээс дээш зөвлөхийг захиалагч сонгож, хураангуй жагсаалт гаргана.
    /Энэ хэсгийн дугаарыг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар 36.7 гэж өөрчилсөн бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    36.7.Захиалагч саналын урилга болон ажлын даалгаврыг хураангуй жагсаалтад нэр нь орсон зөвлөхөд хүргүүлнэ.
    /Энэ хэсгийн дугаарыг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар 36.8 гэж өөрчилсөн бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    36.8.Саналын урилгад дараахь зүйлийг тусгана:

    36.8.1.тухайн үйлчилгээний болон санхүүжилтийн тодорхойлолт;
    36.8.2.  ажлын даалгавар;
    36.8.3. энэ хуулийн 14-16 дугаар зүйлд заасан үзүүлэлтэд үндэслэн захиалагчийн тогтоосон чадавхийн шаардлага, 28.11-д заасны дагуу захиалагчийн тогтоосон үнэлгээний шалгуур үзүүлэлт, аргачлал;

    36.8.4. уригдсан зөвлөх хуулийн этгээд,  хувь хүний нэр;
    36.8.5. гэрээний төсөл;
    36.8.6. санал ирүүлэхэд баримтлах зааварчилгаа;
    36.8.7. сонгосон үнэлгээний арга.
    /Энэ хэсгийн дугаарыг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар 36.9 гэж өөрчилсөн бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    36.9.Санал ирүүлэх хугацаа нь 60 хоногоос дээшгүй байх боловч хуулийн этгээдийн хувьд 30-аас дээш, хувь хүний хувьд 7-оос дээш хоногоор тогтоож саналын урилгад тодорхой заана.
    /Энэ хэсгийн дугаарыг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар 36.10 гэж өөрчилсөн бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    36.10. Зөвлөх техникийн болон санхүүгийн саналыг тус тусад нь бэлтгэнэ.
    /Энэ хэсгийн дугаарыг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар 36.11 гэж өөрчилсөн бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    36.11.Техникийн саналд зөвлөхийн мэргэжлийн чадвар, туршлага, хуулийн этгээдийн хувьд голлох мэргэжилтэн, үйл ажиллагааны арга барилтай холбоотой мэдээллийг тусгана.
    /Энэ хэсгийн дугаарыг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар 36.12 гэж өөрчилсөн бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/
    36.12.Техникийн саналд заасан нөхцөлөөр гэрээ хэрэгжүүлэх үнийг санхүүгийн саналд тусгана.
    /Энэ хэсгийн дугаарыг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар 36.13 гэж өөрчилсөн бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    36.13.Техникийн саналыг үнэлсний дараа санхүүгийн саналыг үнэлнэ.
    /Энэ хэсгийн дугаарыг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар 36.14 гэж өөрчилсөн бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/
    36.14.Санхүүгийн болон техникийн саналыг нэгэн зэрэг ирүүлэх бөгөөд саналын урилгад тусгайлан заасан бол тус тусад нь дугтуйлан битүүмжилнэ.
    /Энэ хэсгийн дугаарыг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар 36.15 гэж өөрчилсөн бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    36.15.Захиалагч энэ хуулийн 37-39 дүгээр зүйлийн дагуу техникийн болон санхүүгийн саналыг үнэлж, сонгосон зөвлөхтэй хийсэн хэлэлцээр амжилттай болсон тохиолдолд түүнд энэ хуулийн 29 дүгээр зүйлийн дагуу гэрээ байгуулах эрх олгоно. 
    /Энэ хэсгийн дугаарыг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар 36.16 гэж өөрчилсөн бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    36.17.Зөвлөх үйлчилгээний сонгон шалгаруулалт амжилтгүй болсон тохиолдолд зөвлөхийн хураангуй жагсаалтыг дахин гаргаж, санал ирүүлэх хугацааг ажлын 5 ба түүнээс дээш өдрөөр тогтооно.
    /Энэ хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар нэмсэн бөгөөд 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    37 дугаар зүйл. Зөвлөх сонгох үнэлгээний арга

    37.1.Захиалагч зөвлөх сонгох үнэлгээний аргыг саналын урилга илгээхээс өмнө тодорхойлно.

    37.2.Зөвлөх сонгох үнэлгээний арга нь чадварын,  чанарын болон хосолмол үнэлгээний гэсэн хэлбэртэй байна.

    37.3.Зөвлөх хувь хүнийг сонгоход чадварын үнэлгээний аргыг хэрэглэх бөгөөд үүнд түүний мэдлэг, туршлага, мэргэшлийн түвшин, мэргэжлийн бусад ур чадварыг үндэслэл болгоно.

    37.4.Зөвлөх хуулийн этгээдийг сонгоход чанарын, эсхүл хосолмол үнэлгээний аргыг хэрэглэнэ.

    37.5. Мэргэжлийн туршлага, техникийн чадварын хувьд төвөгтэй, эсхүл цогцолбор буюу өөр хоорондоо харилцан уялдаа холбоотой хэд хэдэн үйлчилгээг нэгэн зэрэг гүйцэтгүүлэх гэрээний үед чанарын үнэлгээний аргыг хэрэглэж зөвлөх хуулийн этгээдийг сонгоно.

    37.6.Энэ хуулийн 37.3, 37.5-д зааснаас бусад тохиолдолд хосолмол үнэлгээний аргыг хэрэглэнэ.

    38 дугаар зүйл. Зөвлөх сонгох чанарын үнэлгээний арга

    38.1.Санал болгож байгаа зөвлөх үйлчилгээний үйл ажиллагааны арга зүй, ажлын хуваарь, боловсон хүчний туршлага, чадвар, үйлчилгээний болон техник хэрэгслийн чанарыг харгалзан саналуудад шинжилгээ хийж харьцуулна.

    38.2.Энэ хуулийн 14-16 дугаар зүйлд заасан шаардлага, шалгуур үзүүлэлтийг үндэслэн техникийн саналд оноо өгнө.

    38.3.Захиалагч техникийн санал нь хамгийн өндөр оноо авсан зөвлөхийн санхүүгийн саналыг нээж, тухайн зөвлөхтэй санхүүгийн болон бусад нөхцөлийг харилцан тохиролцох хэлэлцээ хийнэ.

    38.4.Энэ хуулийн 38.3-т заасан хэлэлцээ хийхдээ захиалагч зөвлөхийн санал болгосон үнийг үндэслэлгүйгээр бууруулахыг шаардаж болохгүй.

    38.5.Зөвлөх, түүнийг төлөөлөх эрх бүхий этгээд хэлэлцээ хийхэд шаардагдах баримт бичиг, тооцоо, судалгаа, шаардлагатай бусад мэдээлэл, нотолгоогоор захиалагчийг хангах үүрэгтэй.

    38.6.Талууд санхүүгийн, эсхүл гэрээний бусад нөхцөлөөр тохиролцоонд хүрээгүй бол сонгосон зөвлөхтэй хийж байгаа хэлэлцээг зогсоож, захиалагч удаахь өндөр оноо авсан зөвлөхийн санхүүгийн саналыг нээн, түүнтэй хэлэлцээ хийнэ.

    39 дүгээр зүйл. Зөвлөх сонгох хосолмол үнэлгээний арга

    39.1.Захиалагч хосолмол үнэлгээний аргыг хэрэглэх тохиолдолд техникийн саналын авбал зохих доод оноог саналын урилгад заана.

    39.2.Техникийн саналыг энэ хуулийн  14-16-д заасан шаардлага, шалгуур үзүүлэлтэд үндэслэн оноо өгч үнэлнэ.

    39.3.Техникийн саналд авбал зохих доод буюу түүнээс дээш оноо авсан зөвлөхүүдэд санхүүгийн саналыг нээх хугацааг мэдэгдэж, доод оноо аваагүй бусад зөвлөхийн санхүүгийн саналыг нээлгүй буцаана.

    39.4.Техникийн саналд авбал зохих доод буюу түүнээс дээш оноо авсан зөвлөхийн санхүүгийн саналыг тогтоосон хугацаанд нийтийн өмнө нээж тэмдэглэл үйлдэнэ.

    39.5.Санхүүгийн саналыг нээхэд зөвлөх, эсхүл түүний төлөөлөгч байлцах эрхтэй.

    39.6.Нээсэн бүх санхүүгийн саналыг энэ хуулийн 36.8.3-т заасан шаардлага, шалгуур үзүүлэлтийн дагуу үнэлж, оноо өгнө.
    /Энэ хэсэгт 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар 36.8.3-т” гэснийг “36.9.3-т гэж өөрчлөлт оруулсан бөгөөд 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    39.7.Техникийн болон санхүүгийн саналын оноог саналын урилгад тусгасан хувийн жинг харгалзан хооронд нь нэмж чанар үнийн үнэлгээний нийт оноог гаргана.

    39.8.Захиалагч хамгийн өндөр оноо авсан зөвлөхтэй хэлэлцээ хийнэ.
    39.9.Хэлэлцээгээр шаардлагатай бол хүн-сар, хүн-өдрийн тоо, ажлын талбайд болон төв байранд зөвлөхийн ажиллах хугацаа, бичиг хэргийн зэрэг тухайн үйлчилгээнд тавигдах шаардлагыг өөрчилж болно.

    39.10.Хэлэлцээгээр хүн-сар, хүн-өдрийн өртөг зэрэг санал болгосон нэгж үнийг өөрчилж үл болно.

    39.11.Талууд санхүүгийн бус нөхцөлөөр тохиролцоонд хүрээгүй бол захиалагч сонгосон зөвлөхтэй хийж байгаа хэлэлцээг зогсоож, удаах оноо авсан зөвлөхтэй хэлэлцээ хийнэ.

    39.12.Аудит, инженерийн ердийн тооцоо, зураг төсөл зэрэг хэвшсэн үйл ажиллагаатай, гэрээний төсөвт өртөг нь энэ хуулийн 8.1.3-т заасан босго үнээс хэтрээгүй зөвлөх үйлчилгээнд хосолмол үнэлгээний аргын хялбаршуулсан хэлбэр болох бага үнийн аргыг хэрэглэж болно.

    39.13.Бага үнийн арга хэрэглэхдээ энэ хуулийн 39.2-39.4-д заасны дагуу техникийн саналыг үнэлж, санхүүгийн саналыг нээнэ.

    39.14.Хамгийн  бага  үнийн   санал   ирүүлсэн   зөвлөхтэй  энэ    хуулийн 39.9-39.11-д заасны дагуу хэлэлцээ хийнэ.

    39.15.Бага үнийн аргыг хэрэглэх тохиолдолд санал ирүүлэх хугацааг ажлын 5 ба түүнээс дээш өдрөөр тогтооно.
    /Энэ хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар нэмсэн бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    ТАВДУГААР БҮЛЭГ

    Бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах гэрээ

    40 дүгээр зүйл. Бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах гэрээ

    40.1.Захиалагч, гүйцэтгэгчийн хооронд байгуулах бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах гэрээ /цаашид “худалдан авах гэрээ” гэх/-тэй холбоотой харилцааг энэ хуульд өөрөөр заагаагүй бол Иргэний хуулиар зохицуулна.

    40.2.«Хамгийн сайн» үнэлэгдсэн тендер болон тендерийн баримт бичигт  захиалагчийн тодорхойлсон худалдааны болон техникийн шаардлага нь  худалдан авах гэрээний үндсэн нөхцөл болно.

    40.3.Худалдан авах гэрээнд энэ хуулийн 40.2-т зааснаас гадна дараахь нөхцөлийг заавал тусгана:

    40.3.1.гэрээний үнэ;
    40.3.2.төлбөр хийх нөхцөл, хэлбэр;
    40.3.3.урьдчилгаа төлбөр хийх бол урьдчилгаа төлбөрийн баталгааны дүн, хэлбэр;

    40.3.4.захиалагчийн хяналт болон бусад нөхцөл;
    40.3.5.гүйцэтгэлийн баталгаа шаардах бол түүний дүн, хэлбэр;
    40.3.6.худалдааны нөхцөлүүд;
    40.3.7.бараа нийлүүлэх, ажил, үйлчилгээ гүйцэтгэх хуваарь;
    40.3.8.гэрээний үнэд тохируулга хийх бол тохируулга хийх нөхцөл, аргачлал.

    40.4.Худалдан авах бараа, ажил, үйлчилгээний  тоног төхөөрөмж, үндсэн материал, түүхий эд, хөдөлмөрийн хөлсний үнэд захиалагч дараахь тохиолдолд  тохируулга хийхээр гэрээнд тусгаж  болно:

    40.4.1. хоёр жилээс дээш хугацаанд хэрэгжих гэрээний явцад хэрэглээний үнийн индекс өөрчлөгдсөн;

    40.4.2. суурь үнэ огцом өөрчлөгдсөн.

    40.5.Худалдан авах ажиллагаанд мөрдөх гэрээний стандарт нөхцөлийг төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.

    41 дүгээр зүйл. Худалдан авах гэрээнд нэмэлт,
    өөрчлөлт хийхийг хориглох

    41.1. Худалдан авах гэрээнд дараахь өөрчлөлт хийхийг хориглоно:

    41.1.1.захиалагч урьдчилан харах боломжгүй нөхцөл байдал үүссэний улмаас гэрээнд зайлшгүй шаардлагатай нэмэлт, өөрчлөлт хийхээс бусад тохиолдолд тендерийн агуулгатай холбоотой гэрээний нөхцөлүүдийг өөрчлөх;

    41.1.2.энэ хуулийн 40.4-т зааснаас бусад тохиолдолд гэрээний үнийг нэмэгдүүлэн өөрчлөх.

    41.2..Гүйцэтгэгч гэрээгээр хүлээсэн үүргээ гуравдагч этгээдэд шилжүүлэхийг хориглоно.

    42 дугаар зүйл. Хүчин төгөлдөр бус гэрээ

    42.1.Худалдан авах гэрээг дараахь тохиолдолд хүчин төгөлдөр бус гэж үзнэ:

    42.1.1.захиалагч гэрээ байгуулахдаа энэ хуулийн 53 дугаар зүйлд заасан зөвшөөрөл аваагүй;
    /Энэ заалтыг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар хүчингүй болсонд тооцсон бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    42.1.2.захиалагч энэ хуулийн 27, 28, 29 дүгээр зүйлд заасан журмыг зөрчиж гэрээ байгуулсан;

    42.1.3.энэ хуульд заасан худалдан авах ажиллагааны журмыг хэрэгжүүлэхдээ гаргасан зөрчил нь тендер шалгаруулалтын эцсийн дүнд илт нөлөөлсөн.

    43 дугаар зүйл. Гүйцэтгэлийн баталгаа, түүний хэмжээ,
    гүйцэтгэлийн баталгаа гаргах

    43.1.Захиалагч «хамгийн сайн» үнэлэгдсэн тендер ирүүлсэн оролцогчоос гэрээ байгуулахаас өмнө гүйцэтгэлийн баталгаа ирүүлэхийг  шаардаж болно.

    43.2.Захиалагч гүйцэтгэлийн баталгааны дүнг гэрээний үнийн дүнгийн 5 хувиар тогтоож тендерийн баримт бичигт тусгана.

    43.3.Гүйцэтгэлийн баталгаа нь гэрээ дүгнэж, бараа, ажил, үйлчилгээг хүлээлцэх хүртэл хугацаанд хүчин төгөлдөр байна.

    43.4.Захиалагч дор дурдсан нөхцөлд гүйцэтгэлийн баталгаа ирүүлэхийг гүйцэтгэгчээс шаардана:

    43.4.1. 150 сая төгрөгөөс дээш төсөвт өртөгтэй  ажил худалдан авах гэрээ байгуулах;

    43.4.2. 100 сая төгрөгөөс дээш төсөвт өртөгтэй бараа, үйлчилгээ худалдан авах гэрээ байгуулах;

    43.4.3. хоёр жилээс дээш хугацаагаар үргэлжлэх худалдан авах гэрээ байгуулах.

    43.5.Худалдан авах гэрээний гүйцэтгэл хоёр жилээс дээш хугацаагаар үргэлжлэх бол захиалагч гүйцэтгэгчийн гүйцэтгэсэн ажлын хувьтай тэнцүү хувиар гүйцэтгэлийн баталгааны дүнг бууруулж  болно.

    43.6.Бараа, ажил, үйлчилгээний чанарын баталгаат хугацаанд гүйцэтгэгчийн хүлээсэн үүргийн биелэлтийг баталгаажуулах  зорилгоор гэрээний үнийн дүнгийн 5-10 хувийг уг хугацаа дуустал барьцаалах нөхцөлийг захиалагч тендерийн баримт бичигт тусгаж болно.

    43.7.Гүйцэтгэгч энэ хуулийн 43.6-д заасан үүргээ банкны баталгаа, Засгийн газрын бондоор баталгаажуулж болох бөгөөд ийнхүү баталгаажуулсан тохиолдолд захиалагч барьцаалсан мөнгийг уг баталгаанд заасан дүнтэй тэнцэх хэмжээгээр урьдчилан олгоно.

    44 дүгээр зүйл. Урьдчилгаа төлбөр, түүний баталгаа

    44.1.Захиалагч ажлын бэлтгэл хангахад зориулан гүйцэтгэгчид урьдчилгаа төлбөр төлж болно.

    44.2.Захиалагч урьдчилгаа төлбөрийн дүнтэй тэнцүү хэмжээтэй гүйцэтгэгчийн ирүүлсэн энэ хуулийн 20.2-т заасан баталгааг үндэслэн урьдчилгаа төлбөр төлнө.

    44.3.Урьдчилгаа төлбөрийн баталгааны дүнд гүйцэтгэлийн баталгааны дүнг оруулан тооцож болно.
    /Энэ хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар нэмсэн бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    44.3.Тендерийн баримт бичигт заагаагүй тохиолдолд захиалагч урьдчилгаа төлбөр төлөхгүй.
    /Энэ хэсгийн дугаарыг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар 44.4 гэж өөрчилсөн бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    ЗУРГАДУГААР БҮЛЭГ

    Худалдан авах ажиллагааны удирдлага

    45 дугаар зүйл.Захиалагч худалдан авах ажиллагааг
    зохион байгуулах

    45.1.Улсын болон орон нутгийн төсвөөс хөрөнгө оруулалтаас бусад зардалд хуваарилсан хөрөнгө, бусад эх үүсвэр, түүнчлэн өөрийн хөрөнгөөр санхүүжигдэх бараа, ажил, үйлчилгээг худалдан авах ажиллагааг захиалагч энэ хуульд заасан журмын дагуу зохион байгуулна.

    45.2.Улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтын эх үүсвэрээр санхүүжигдэх бараа, ажил, үйлчилгээг худалдан авахад дор дурдсан этгээд захиалагч байна:

    45.2.1.Ерөнхийлөгчийн болон Улсын Их Хурлын Тамгын газар, Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газар, Yндэсний аюулгүй байдлын зөвлөл, төрийн захиргааны төв болон Улсын Их Хуралд ажлаа хариуцан тайлагнадаг байгууллага, Үндсэн хуулийн цэц, Улсын дээд шүүх, Улсын Ерөнхий прокурор, Шүүхийн ерөнхий зөвлөл, Ерөнхий сайд болон Шадар сайдын эрхлэх асуудлын хүрээний агентлаг нь өөрийн хэрэгцээнд худалдан авах бүх бараа, ажил, үйлчилгээний хувьд;
    /Энэ заалтад 2007 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдрийн хуулиар нэмэлт орсон/

    45.2.2.төрийн захиргааны төв байгууллага нь Засгийн газрын гишүүний эрхлэх асуудлын хүрээний агентлаг,  байгууллагын хэрэгцээнд худалдан авах 200 саяас дээш төгрөгийн өртөг бүхий бараа, үйлчилгээ, 500 саяас дээш төгрөгийн өртөг бүхий ажлын хувьд;
    /Энэ заалтад 2007 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

    45.2.3.энэ хуулийн 45.2.2-т заасан агентлаг,  байгууллага, аймаг, нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар нь 100-200 сая хүртэл төгрөгийн өртөг бүхий бараа, үйлчилгээ, 150-500 сая хүртэл төгрөгийн өртөг бүхий ажлын хувьд ;
    /Энэ заалтад 2007 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

    45.2.4. энэ хуулийн 45.2.3-т заасан доод хэмжээнээс доош өртөг бүхий бараа, ажил, үйлчилгээний хувьд тухайн худалдан авагч этгээд.

    45.2.Улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтын эх үүсвэрээр санхүүжүүлэх бараа, ажил, үйлчилгээг худалдан авахад дор дурдсан этгээд захиалагч байна:

    45.2.1.Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн болон Улсын Их Хурлын Тамгын газар, Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газар, Yндэсний аюулгүй байдлын зөвлөл, төрийн захиргааны төв болон Улсын Их Хуралд ажлаа хариуцан тайлагнадаг байгууллага, Үндсэн хуулийн цэц, Улсын дээд шүүх, Улсын ерөнхий прокурорын газар, Шүүхийн ерөнхий зөвлөл, Ерөнхий сайд болон Засгийн газрын гишүүний эрхлэх асуудлын хүрээний агентлаг, байгууллага, аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн Засаг даргын Тамгын газар нь өөрийн хэрэгцээнд худалдан авах бүх бараа, ажил, үйлчилгээний хувьд;

    45.2.2.аймаг, нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар нь тухайн орон нутагт худалдан авах бараа, ажил, үйлчилгээний хувьд.
    /45.2 дахь хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    45.3.Орон нутгийн төсвийн хөрөнгө оруулалтын эх үүсвэрээр санхүүжигдэх бараа, ажил, үйлчилгээг худалдан авахад дор дурдсан этгээд захиалагч байна:

    45.3.1. аймаг, нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар 50 сая төгрөгөөс дээш өртөг бүхий бараа, үйлчилгээ, 150 сая төгрөгөөс дээш өртөг бүхий ажлын хувьд;
    /Энэ заалтад 2007 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

    45.3.2. сум, дүүргийн Засаг даргын Тамгын газар, эсхүл орон нутгийн төсөвт байгууллага 50 сая хүртэл төгрөгийн өртөг бүхий бараа, үйлчилгээ, 150 сая хүртэл төгрөгийн өртөг бүхий ажлын хувьд.
    /Энэ заалтад 2007 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

    45.3.Орон нутгийн төсвийн хөрөнгө оруулалтын эх үүсвэрээр санхүүжүүлэх бараа, ажил, үйлчилгээний хувьд тухайн шатны Засаг даргын Тамгын газар захиалагч байна.
    /45.3 дахь хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    45.4.Тодорхой нэр төрлийн бараа, ажил, үйлчилгээг нэгдсэн журмаар худалдан авах нь хэмнэлттэй бөгөөд үр ашигтай бол хоёр болон түүнээс дээш захиалагч худалдан авах ажиллагааг төвлөрүүлэн, эсхүл хамтран зохион байгуулж болно.
    45.4.Худалдан авах ажиллагааны мэргэжлийн байгууллага нь энэ хуулийн 45.2, 45.3-т зааснаас бусад болон энэ хуулийн 45.5-д заасан улсын болон бүс нутгийн чанартай бараа, ажил, үйлчилгээний хувьд захиалагч байна.
    /45.4 дэх хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    45.5.Худалдан авах ажиллагааг энэ хуулийн 45.4-т зааснаар төвлөрүүлэн зохион байгуулах шийдвэрийг төсвийн ерөнхийлөн захирагч гаргаж, захиалагчийг томилно.
    45.5.Тухайн төсвийн жилд худалдан авах ажиллагааны мэргэжлийн байгууллагын хэрэгжүүлэх улсын болон бүс нутгийн чанартай төсөл, арга хэмжээний жагсаалтыг улсын төсөв батлагдсанаас хойш ажлын 5 өдрийн дотор Засгийн газар батална.
    /45.5 дахь хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    45.6.Нэг төрлийн бараа, ажил, үйлчилгээг хэд хэдэн захиалагч хамтран худалдан авах нь хэмнэлттэй бөгөөд үр ашигтай бол энэ тухай хамтарсан шийдвэрийг тухайн захиалагчдын ерөнхий менежер, эсхүл гүйцэтгэх захирал гаргаж, худалдан авах ажиллагааг хэрэгжүүлэх захиалагчийг томилж болно.

    45.6.Аймаг, нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар нь шаардлагатай гэж үзвэл сум, дүүргийн Засаг даргын Тамгын газарт энэ хуулийн 45.2.2-т заасан эрхээ шилжүүлж болно.
    /45.6 дахь хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    45.7.Энэ хуулийн 45.5-д зааснаас бусад тохиолдолд худалдан авах ажиллагааг төвлөрүүлэн зохион байгуулахыг хориглоно.

    45.7.Зэвсэгт хүчний нэгтгэл, анги, хил хамгаалах байгууллага болон хорих байгууллагын өөрийн хэрэгцээний ажлыг Зэвсэгт хүчний тухай хуулийн 4.3, Монгол Улсын Хилийн тухай хуулийн 33 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1,2 дахь заалт, Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай хуулийн 120.5-д заасны дагуу гүйцэтгүүлэх нь үр ашигтай гэж захиалагч үзвэл төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагаас авсан зөвшөөрлийн үндсэн дээр энэ хуулийн 7.1.1-д заасан нээлттэй тендер шалгаруулалтын журмыг хэрэглэхгүй байж болно.
    /45.7 дахь хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    46 дугаар зүйл. Захиалагчийн эрх, үүрэг

    46.1.Захиалагч бараа, ажил, үйлчилгээг худалдан авах талаар дараахь эрх, үүрэгтэй байна:

    46.1.1. энэ хуульд заасны дагуу үнэлгээний хороо байгуулах;
    46.1.2.үнэлгээний хорооны үйл ажиллагаа, үнэлгээний дүгнэлт  холбогдох хууль тогтоомжид нийцсэн эсэхэд хяналт тавьж, гарсан зөрчлийг арилгуулах;

    46.1.3.үнэлгээний хорооноос гаргасан дүгнэлтэд үндэслэн гэрээ байгуулах эрх олгох шийдвэр гаргах;

    46.1.4. худалдан авах бараа, ажил, үйлчилгээг батлагдсан төсөвт багтаан үр ашигтай төлөвлөж, зохион байгуулах;

    46.1.5.тухайн бараа, ажил, үйлчилгээг  санхүүжүүлэх хөрөнгийн эх үүсвэр батлагдсаны дараа худалдан авах ажиллагааг эхлүүлэх;

    46.1.6.бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах гэрээний үүргийн биелэлтэд хяналт тавих;

    46.1.7.хууль, гэрээнд зааснаас бусад тохиолдолд гэрээнд өөрчлөлт оруулахгүй байх;

    46.1.8.барилга, зам, инженерийн шугам сүлжээ зэрэг тодорхой улиралд гүйцэтгэх онцлог шинж чанартай бараа, ажил, үйлчилгээг худалдан авах ажиллагааг тухайн жилийн 1 сарын 15-ны дотор эхлүүлэх.
    /Энэ заалтад 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар “1 сарын 15-ны дотор” гэснийг “төсөв батлагдсан даруйд” гэж өөрчлөлт оруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ны өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    46.1.9.гүйцэтгэгч компанийн товч танилцуулга, харилцах утас, гүйцэтгэж байгаа ажил, үйлчилгээний гэрээний үнийн дүн, санхүүжилтийн хуваарь, ажил эхлэх, дуусах хугацаа болон авто зам, инженерийн шугам сүлжээний хувьд дайран өнгөрөх маршрут зэргийг багтаасан мэдээллийн самбарыг төв, суурин бүрийн олон нийтэд үзэгдэхүйц газар уг ажил, үйлчилгээний баталгаат хугацааны туршид заавал байрлуулахыг шаардах.
    /Энэ заалтыг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар нэмсэн бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    46.2.Энэ хуулийн 4.1.1-д заасан захиалагчийг төлөөлж төсвийн ерөнхий менежер,  4.1.2-т  заасан  захиалагчийг  төлөөлж  гүйцэтгэх  захирал   энэ   хуулийн
    46.1-д заасан эрх, үүргийг хэрэгжүүлнэ.

    46.3.Энэ хуулийн 46.2-т заасан захиалагчийг төлөөлөх эрх бүхий этгээд энэ хуулиар өөрт олгогдсон эрхийг холбогдох албан тушаалтанд шилжүүлж болох боловч ийнхүү эрхээ шилжүүлэх нь түүнийг хариуцлагаас чөлөөлөх үндэслэл болохгүй.

    46.4.Захиалагч тухайн худалдан авах ажиллагаатай холбоотой асуудлаар зөвхөн албан бичгээр харилцана.

    47 дугаар зүйл. Үнэлгээний хороо

    47.1.Бараа, ажил, үйлчилгээний төсөвт өртөг энэ хуулийн 8.1.1-д заасан дээд хязгаараас давсан тохиолдолд захиалагч үнэлгээний хороо байгуулна.

    47.2.Үнэлгээний хороо байнгын бус ажиллагаатай байх бөгөөд дор дурдсан чиг үүрэгтэй байна:

    47.2.1.техникийн тодорхойлолт бэлтгэх, тендерийн урилга, тендерийн баримт бичгийг боловсруулах, тендер хүлээн авах, тендер нээх  ажиллагааг холбогдох зааврын дагуу гүйцэтгэх;

    47.2.2. тендерийг хянан үзэх, үнэлэх, үнэлгээний дүгнэлт гаргах, гэрээ байгуулах эрх олгох зөвлөмжийг захиалагчид өгөх.

    47.2.2.тендерийг хянан үзэх, үнэлэх, үнэлгээний дүгнэлт гаргах, гэрээ байгуулах эрх олгох шийдвэрийг захиалагчид өгөх. Уг шийдвэрийг энэ хуулийн 46.2-т заасан захиалагчийг төлөөлөх эрх бүхий албан тушаалтан үндэслэлгүйгээр өөрчлөхийг хориглоно.
    /47.2.2 дахь заалтыг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    47.3.Үнэлгээний хорооны бүрэлдэхүүнд орсон албан тушаалтан дараахь шаардлагыг хангасан байвал зохино:

    47.3.1.худалдан авах ажиллагааны чиглэлээр, эсхүл тухайн бараа, ажил, үйлчилгээнд холбогдох салбарт мэргэшсэн байх;

    47.3.2.тендерт оролцогч болон түүнийг төлөөлөх этгээдийн эцэг, эх, хадам эцэг, эх, эхнэр, нөхөр, ах, эгч, дүү, хүүхэд биш байх;

    47.3.3.сүүлийн 3 жилийн хугацаанд тендерт оролцогчтой хөдөлмөрийн гэрээний харилцаанд ороогүй байх;

    47.3.4.энэ хуулийн 50.1-д заасан төрийн албан хаагчийн үүргийг сүүлийн 1 жилийн хугацаанд зөрчөөгүй.

    47.4.Үнэлгээний    хороонд   тухайн   салбарын   төрийн   бус   байгууллагын төлөөлөгчийг оруулж болно.

    47.4.Худалдан авах ажиллагааны ил тод байдлыг хангах зорилгоор үнэлгээний хорооны бүрэлдэхүүнд тухайн салбарын мэргэжлийн холбоодын төлөөлөл, хувийн хэвшлийн, эсхүл төрийн бус байгууллагын хоёроос доошгүй төлөөлөгч, орон нутагт тухайн нутаг дэвсгэрийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлаас томилсон иргэн, Засаг даргын Тамгын газрын ажилтныг оролцуулна.
    /47.4 дэх хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    47.5.Энэ хуулийн 47.4-т заасан үнэлгээний хорооны бүрэлдэхүүнийг томилох, ажиллах  журмыг төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
    /Энэ хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар нэмсэн бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    47.5.Үнэлгээний хорооны гишүүдийн олонхи нь худалдан авах ажиллагааны чиглэлээр мэргэшсэн байна.
    /Энэ хэсэгт 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар “гишүүдийн олонхи нь” гэснийг “гишүүд” гэж мөн дугаарт 47.6 гэж өөрчлөлт оруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    47.6.Үнэлгээний хорооноос гаргасан шийдвэр /цаашид “үнэлгээний дүгнэлт” гэх/ нь хурлын тэмдэглэл хэлбэртэй байх бөгөөд хорооны гишүүдийн олонхи дэмжиж гаргасан  шийдвэр, түүний үндэслэл, холбогдох бүх мэдээллийг агуулсан байна.
    /Энэ хэсгийн дугаарыг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар 47.6 гэж өөрчилсөн бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    47.7.Үнэлгээний дүгнэлтэд хорооны бүх гишүүд гарын үсэг зурж баталгаажуулах бөгөөд эсрэг саналтай байсан гишүүн  үнэлгээний дүгнэлтэд энэ тухайгаа тэмдэглэж гарын үсгээ зурна.
    /Энэ хэсгийн дугаарыг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар 47.8 гэж өөрчилсөн бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    47.8.Үнэлгээний хорооны зохион байгуулалт, үйл ажиллагааг  төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүний баталсан журмаар зохицуулна.
    /Энэ хэсгийг 2007 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/

    47.9.Үнэлгээний хорооны зохион байгуулалт, үйл ажиллагаа, урамшууллыг төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүний баталсан журмаар зохицуулна.
    /47.8 дахь хэсгийн дугаарыг 47.9 болгон 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    48 дугаар зүйл. Худалдан авах ажиллагааг төлөвлөх

    48.1.Захиалагч худалдан авах бараа, ажил, үйлчилгээний төлөвлөгөөг тухайн жилийн батлагдсан төсөвт багтаан боловсруулж улсын төсөв батлагдсанаас хойш 30 хоногийн дотор харьяалах төсвийн ерөнхийлөн захирагчид хүргүүлнэ.

    48.2.Төсвийн ерөнхийлөн захирагч өөрийн төсвийн хүрээнд худалдан авах бараа, ажил, үйлчилгээний төлөвлөгөөг эцэслэн боловсруулж улсын төсөв батлагдсанаас хойш 45 хоногийн дотор төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад хүргүүлнэ.

    48.3.Захиалагчийн худалдан авах ажиллагааны төлөвлөгөөг төсвийн ерөнхийлөн захирагч баталж, хэрэгжилтэд нь хяналт тавина.

    48.4.Төсвийн ерөнхийлөн захирагчийн худалдан авах ажиллагааны төлөвлөгөө, түүний хэрэгжилтэд төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага хяналт тавьж,  үнэлгээ хийнэ.

    48.5.Захиалагч худалдан авах ажиллагааны төлөвлөгөөг тухайн жилийн эхний сард хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр нийтэд зарлан мэдээлнэ.

    48 дугаар зүйл.Худалдан авах ажиллагааг төлөвлөх

    48.1.Захиалагч худалдан авах бараа, ажил, үйлчилгээний төлөвлөгөөний төслийг шаардлагатай бол техник, эдийн засгийн үндэслэлийн хамт дараа жилийн төсвийн төсөлтэй хамтад нь боловсруулж, харьяалах төсвийн ерөнхийлөн захирагчид хүргүүлнэ.
    48.2.Төсвийн ерөнхийлөн захирагч өөрийн төсвийн хүрээнд худалдан авах бараа, ажил, үйлчилгээний төлөвлөгөөний төслийг нэгтгэн гаргаж, төсвийн төслийн хамт төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад хүргүүлнэ.

    48.3.Төсвийн ерөнхийлөн захирагч улсын төсөв батлагдсанаас хойш ажлын 10 өдрийн дотор энэ хуулийн 45.4-т заасан худалдан авах бараа, ажил, үйлчилгээний захиалгыг төсөл, арга хэмжээ бүрийн техникийн тодорхойлолт, техник, эдийн засгийн үндэслэл, зураг төсөл, ажлын даалгавар болон бусад шаардлагатай мэдээллийн хамт худалдан авах ажиллагааны мэргэжлийн байгууллагад хүргүүлнэ.

    48.4.Төсвийн ерөнхийлөн захирагч болон худалдан авах ажиллагааны мэргэжлийн байгууллага нь улсын төсөв батлагдсанаас хойш ажлын 10 өдрийн дотор худалдан авах бараа, ажил, үйлчилгээний нэгдсэн төлөвлөгөөг баталж, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад хүргүүлнэ.

    48.5.Захиалагч худалдан авах ажиллагааны төлөвлөгөөг тухайн жилийн төсөв батлагдсанаас хойш нэг сарын дотор хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр нийтэд зарлан мэдээлнэ.

    48.6.Худалдан авах ажиллагааг төлөвлөх журмыг төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
    /Дээрх 48 дугаар зүйлийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    49 дүгээр зүйл. Худалдан авах ажиллагааг тайлагнах

    49.1.Захиалагч худалдан авах ажиллагаа явуулсан тухай бүр тендер шалгаруулалтын хавтаст хэрэг бүрдүүлж архивын нэгж болгон хадгална.

    49.2.Тендерийн хавтаст хэрэг дараахь баримт бичиг, материалаас бүрдэнэ:

    49.2.1.худалдан авах ажиллагааны төлөвлөгөө, гүйцэтгэл, шаардлагатай бол тайлбар;

    49.2.2.нээлттэй тендер шалгаруулалтаас өөр арга хэрэглэсэн тохиолдолд тухайн аргыг сонгосон үндэслэл;

    49.2.3.худалдан авах бараа, ажил, үйлчилгээний тухай товч тодорхойлолт, тендерийн баримт бичиг;

    49.2.4.захиалагч, тендерт оролцогчтой харилцсан албан бичиг;
    49.2.5.тендерт оролцогчдын ирүүлсэн тендер;
    49.2.6.тендерийн нээлтийн тэмдэглэл, үнэлгээний дүгнэлт, гэрээ байгуулах эрх олгох тухай зөвлөмж;

    49.2.7. тендер шалгаруулалт амжилтгүй болсон, эсхүл бүх тендерээс татгалзсан тохиолдолд түүний шалтгаан, үндэслэл;

    49.2.8. гэрээ байгуулах эрх олгох тухай шийдвэр, гэрээ;
    49.2.9. тухайн тендер шалгаруулалттай холбоотой бусад баримт бичиг;

    49.2.10. гэрээг дүгнэж, бараа, ажил, үйлчилгээг хүлээж авсан баримт бичиг.

    49.3.Энэ хуулийн 49.1-д заасан баримт бичиг, материалтай төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага болон хууль, хяналтын эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтан танилцах эрхтэй.

    49.4.Тухайн тендер шалгаруулалтад оролцсон этгээд бичгээр хүсэлт гарган энэ хуулийн 49.2.2, 49.2.6, 49.2.7, 49.2.8-д заасан баримт бичиг, материалтай танилцаж болно.

    49.5.Тухайн жилд худалдан авсан бараа, ажил, үйлчилгээний тайланг захиалагч тухайн жилийн 12 дугаар сарын 1-ний дотор төсвийн ерөнхийлөн захирагчид, ерөнхийлөн захирагч нь дараа оны 1 дүгээр сарын 15-ны дотор төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад тайлагнана.

    49.6.Тайлагнах журмыг төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.

    49.7.Төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага энэ хуулийн 49.5 дахь хэсэгт заасны дагуу ирүүлсэн худалдан авах ажиллагааны тайланг нэгтгэн дүгнэж, дараа жилийн эхний улиралд Засгийн газарт тайлагнана.

    49.8.Засгийн газар  жил бүрийн төсвийн гүйцэтгэлийн тайланд  Засгийн газрын худалдан авах ажиллагааны   үр дүнг  тусгана.

    50 дугаар зүйл. Худалдан авах ажиллагаанд оролцож
    байгаа төрийн албан хаагчийн үүрэг

    50.1.Худалдан авах ажиллагаанд төлөвлөх, бэлтгэх, хэрэгжүүлэх, хяналт тавих болон бусад үүрэгтэй оролцож байгаа төрийн албан хаагч дараахь үүрэг хүлээнэ:

    50.1.1. шударга өрсөлдөх нөхцөлийг бүрдүүлэх;
    50.1.2. төрийн ашиг сонирхлыг дээдлэх;
    50.1.3. хувийн ашиг сонирхлын үүднээс хууль бус санал тавих, хүлээж авах зэрэг зөрчил, хууль бус үйлдэл гаргахгүй байх;

    50.1.4. тендерт оролцогч гэр бүлийнх нь гишүүн, эсхүл тендерт оролцогч хуулийн этгээдэд гэр бүлийнх нь гишүүн ажилладаг буюу цалин хөлс авдаг зэрэг сонирхлын зөрчил үүсгэж болзошгүй нөхцөл байвал өөрийн шууд харьяалан удирдах албан тушаалтанд мэдэгдэж, тухайн тендер шалгаруулалтыг зохион байгуулах ажиллагаанд оролцохгүй байх;

    50.1.5. тендерт оролцогч нь хээл хахууль санал болгох, дарамт шахалт үзүүлэх зэргээр тендер шалгаруулалтын дүнд нөлөөлөхийг оролдвол энэ тухай өөрийн шууд харъяалан удирдах албан тушаалтан, хууль, хяналтын байгууллагад нэн даруй мэдэгдэх.

    51 дүгээр зүйл.  Бүртгэлийн тогтолцоо

    51.1.Тендерт оролцогчдын хүрээг өргөжүүлэх, өрсөлдөөнийг дэмжих, захиалагчийг мэдээллээр хангах зорилгоор энэ хуульд заасан журмын дагуу худалдан авах ажиллагаанд оролцохыг сонирхогч хуулийн этгээд, иргэний бүртгэлийг холбогдох төрийн захиргааны төв байгууллага тухайн Засгийн газрын гишүүний эрхлэх хүрээний асуудлаар хөтөлж, мэдээллийн сан бүрдүүлнэ.

    51.2.Энэ хуулийн 51.1-д заасан бүртгэл хөтлөх журмыг төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.

    51.3.Хуулийн этгээд, хувь хүн бүртгүүлэх хүсэлтээ үйл ажиллагааны чиглэл, чадвар, туршлагын талаархи мэдээллийн хамт өөрөө болон  итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчөөрөө дамжуулан бүртгэх байгууллагад хэдийд ч гаргаж болно.

    51.4.Тендер шалгаруулалтад оролцохыг сонирхсон этгээд бүртгэлд хамрагдсан, эсхүл хамрагдаагүй нь тухайн тендер шалгаруулалтад энэ хуульд заасан журмын дагуу оролцох түүний эрхийг хөндөхгүй.

    51.5.Тендер шалгаруулалтын онцгой журмыг хэрэглэх үед тодорхой тооны тендерт оролцогчийг урихдаа захиалагч бүртгэлд хамрагдсан хуулийн этгээд, хувь хүний талаар мэдээлэл авч болно.

    51.6.Бүртгэл хөтлөхдөө дараахь нийтлэг шаардлагыг хангасан байна:

    51.6.1.бүртгэлийг энэ хуулийн 14-16 дугаар зүйлд заасан чадавхийн шалгуурт үндэслэн зохиох;

    51.6.2.бүртгэлд хамрагдах хүсэлт гаргагч этгээд   ижил нөхцөлөөр хангагдсан байх;

    51.6.3.бүртгүүлэх хүсэлтийг бичгээр гаргах;
    51.6.4.бүртгэлд хамрагдсан этгээдийн хүсэлтийн дагуу зохих нэмэлт, өөрчлөлтийг бүртгэлд тухай бүр тусгаж байх;

    51.6.5.сонирхсон этгээд бүртгэлтэй танилцах боломжтой байх;
    51.6.6. бүртгүүлэх хүсэлтийг 1 сарын дотор шийдвэрлэх.

    51.7.Хүсэлт гаргасан хуулийн этгээд, иргэн, түүний итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчөөс хүсэлтийг тодруулах, нэмэлт тайлбар, тодруулгыг бүртгэх байгууллага шаардаж болно.

    51.8.Бүртгэх байгууллага бүртгэл хөтлөхдөө дараахь журмыг баримтална:

    51.8.1. өөрийн эрхлэх хүрээний асуудал тус бүрээр тендерт оролцогчийн чадавхийг үнэлэх үзүүлэлтийг тодорхойлох;

    51.8.2. энэ хуулийн 51.8.1-д заасны дагуу чадавхийг үнэлэх үзүүлэлтийг тодорхойлсны дараа бүртгэл хөтлөх тухай үндэсний хэмжээний өдөр тутмын хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр нийтэд мэдээлэх.

    51.9.Чадавхийг үнэлэх үзүүлэлтийг тодорхойлохдоо тухайн асуудлаар мэргэшсэн мэргэжилтний, эсхүл энэ хуульд заасны дагуу сонгосон зөвлөхийн туслалцаа авч болно.

    51.10.Бүртгүүлэх, бүртгэлд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах хүсэлтийг бүртгэх байгууллага хүлээн авахаас татгалзвал энэ тухайгаа зохих үндэслэлийн хамт хүсэлт гаргасан этгээдэд бичгээр мэдэгдэнэ.

    52 дугаар зүйл. Төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны
    төв байгууллагын бүрэн эрх

    52.1.Энэ хуулийн дагуу худалдан авах ажиллагааны талаар төрөөс хэрэгжүүлэх бодлого, арга зүй, хяналтын асуудлыг төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага эрхэлж, дараахь бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:

    52.1.1.худалдан авах ажиллагааны тухай хууль тогтоомжийг боловсронгуй болгох санал боловсруулах;

    52.1.2.худалдан авах ажиллагаатай холбоотой мэргэжил, арга зүйн зөвлөгөөгөөр захиалагчийг хангах;

    52.1.3.худалдан авах ажиллагаатай холбоотой дүрэм, журам, заавар, аргачлал, жишиг баримт бичгийн төслийг боловсруулах, хуулиар эрх олгосон бол батлах;

    52.1.4.худалдан авах ажиллагааны тухай хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийг жил бүр Засгийн газарт тайлагнах;

    52.1.15.захиалагчийн үйл ажиллагаа, гэрээний биелэлт, чанарт явцын болон гүйцэтгэлийн хяналт, шинжилгээ, аудит хийх журмыг тогтоох.
    /Энэ заалтыг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар нэмсэн бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    52.1.5. захиалагч худалдан авах ажиллагаанд зохих журмыг мөрдөж байгаа эсэхэд хяналт тавьж, шинжилгээ, үнэлгээ хийх;

    52.1.6.захиалагчийн ирүүлсэн тайланг нэгтгэн, улсын хэмжээний худалдан авах ажиллагааны талаархи мэдээллийн сан бүрдүүлэн хөтлөх, нэгдсэн тоо баримт, мэдээлэл гаргах;

    52.1.7.энэ хуульд заасны дагуу тендерт оролцогчдоос ирүүлсэн гомдлыг хянан шийдвэрлэх;

    52.1.8.хууль, хяналтын байгууллагын хүсэлтээр энэ хуулийн хэрэгжилттэй холбогдуулж тодорхой асуудалд зөвлөмж, тайлбар гаргаж өгөх;

    52.1.9.энэ хуулийн 53.1-д заасны дагуу ирүүлсэн саналыг хянан үзэж, гэрээ байгуулах зөвшөөрөл өгөх;
    /Энэ заалтыг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар хүчингүй болсонд тооцсон бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    52.1.10.энэ хуулийн 55 дугаар зүйлд заасан шинжээчдийг сургаж, бүртгэл хөтлөх;
    /Энэ заалтыг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар хүчингүй болсонд тооцсон бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    52.1.11.худалдан авах ажиллагааны чиглэлээр явагдах сургалтын түвшин, чанар, стандартыг боловсролын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагатай хамтран тогтоох, сургалтыг зохион байгуулахад дэмжлэг, туслалцаа үзүүлэх;
    /Энэ заалтад 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар “үзүүлэх гэсний дараа мэргэшсэн ажилтан бэлтгэх сургалmыг зохион байгуулах журмыг батлах;” гэж  нэмэлт оруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    52.1.12.худалдан авах ажиллагааны мэдээ, мэдээлэл, тендер шалгаруулалтын зар, үр дүнг нийтэд түгээх зорилготой вэб хуудас хөтлөх, түүнд тендерийн урилга, бусад мэдээлэл тавих арга, хэлбэрийг тогтоох;

    52.1.13.худалдан авах ажиллагааны асуудлаар олон улсын байгууллага, гадаад улсын бусад байгууллагатай хамтран ажиллах, энэ чиглэлээр олгосон техник туслалцааг төлөвлөх, зохицуулах;

    52.1.14.энэ хуулийн 14.5-т заасан тендерт оролцох эрхээ хязгаарлуулсан этгээдийн бүртгэлийг хөтлөх, хяналт тавих, мэдээлэх;

    52.1.15.захиалагчийн үйл ажиллагаа, гэрээний биелэлт, чанарт явцын болон гүйцэтгэлийн хяналт, шинжилгээ, аудит хийх журмыг тогтоох.
    /Энэ заалтыг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар нэмсэн бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    52.1.15. хуульд заасан бусад бүрэн эрх.
    /Энэ заалтын дугаарыг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар 52.1.16 гэж өөрчилсөн бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    52.2.Худалдан авах ажиллагаанд мэдээллийн технологи, цахим хэрэгслийг нэвтрүүлэх нөхцөл, журмыг төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага тогтооно.

    52.3.Хувийн хэвшлийн болон мэргэжлийн төрийн бус байгууллагыг энэ хуулийн 35-39 дүгээр зүйлд заасны дагуу сонгон шалгаруулж, захиалагчийн үйл ажиллагаа, гэрээний биелэлт, чанарт явцын болон гүйцэтгэлийн хяналт, шинжилгээ, аудит хийлгэж болно.
    /Энэ хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар нэмсэн бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    521 дүгээр зүйл.Худалдан авах ажиллагааны улсын байцаагч

    521.1.Худалдан авах ажиллагааны хэрэгжилтэд хяналт тавих эрх бүхий улсын ахлах байцаагч, улсын байцаагч төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад байна.

    521.2.Худалдан авах ажиллагааны улсын байцаагч нь худалдан авах үйл ажиллагаанд тавих мэргэжлийн хяналтыг хэрэгжүүлэхдээ Төрийн хяналт шалгалтын тухай хуулийн 10.9-д заасан нийтлэг бүрэн эрхээс гадна дараах бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:

    521.2.1.энэ хуулийн 14.1.4, 14.1.6, 14.1.7 заасан нөхцөл үүссэн нь тогтоогдсон тендерт оролцогчийг тендерт оролцох эрхээ хязгаарлуулсан этгээдийн бүртгэлд хамруулах тухай санал гаргах;

    521.2.2.энэ хуулийн 57.2-т заасан зөрчил гаргасан албан тушаалтныг төрийн албанаас чөлөөлүүлэх тухай дүгнэлт гаргаж, эрх бүхий байгууллагад хүргүүлэх;

    521.2.3.энэ хуулийн 42 дугаар зүйлд заасан хүчин төгөлдөр бус гэрээг цуцлах;

    521.2.4.гэрээний үүргийг гуравдагч этгээдэд захиалагчийн зөвшөөрөлгүйгээр шилжүүлсэн, тендерийн баримт бичигт урьдчилан заасан хувь хэмжээнээс хэтрүүлэн төлбөр хийсэн гэрээг цуцлах.

    /Дээрх 521 дүгээр зүйлийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар нэмсэн бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    53 дугаар зүйл. Төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны
    төв байгууллага  зөвшөөрөл олгох

    53.1. Энэ хуулийн 4.1.2-т зааснаас бусад захиалагч энэ хуулийн 8.1.4-т заасан босго үнээс давсан үнэ бүхий бараа, ажил, үйлчилгээний тендер шалгаруулалтыг зарлан мэдээлэх, гүйцэтгэгчтэй гэрээ байгуулахын өмнө төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагаас зөвшөөрөл авна.

    53.2. Захиалагч энэ хуулийн 53.1-д заасны дагуу зөвшөөрөл авах хүсэлт гаргахдаа дараахь мэдээллийг ирүүлнэ:

    53.2.1.худалдан авах ажиллагааг зарлан мэдээлэхийн өмнө тендерийн баримт бичгийн төсөл, урьдчилсан сонголтын баримт бичгийн төслийг төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад ирүүлнэ;

    53.2.2.үнэлгээний дүгнэлт гарсны дараа гэрээ байгуулах эрх олгох тухай шийдвэрийн төсөл, гэрээний төсөл, үнэлгээний дүгнэлт, тендерийн нээлтийн тэмдэглэл, урьдчилсан сонголт явуулсан бол урьдчилсан сонголтын шийдвэрийн төсөл;

    53.2.3. энэ хуулийн 49.2.2-т заасан үндэслэл;
    53.2.4.төсвийн        асуудал     эрхэлсэн     төрийн     захиргааны    төв байгууллагаас шаардлагатай гэж үзсэн бусад мэдээлэл.

    53.3.Төсвийн    асуудал   эрхэлсэн    төрийн    захиргааны   төв    байгууллага
    захиалагчид худалдан авах ажиллагаатай холбоотой дараахь зөвшөөрлийг бичгээр олгоно:

    53.3.1. тендер зарлах;
    53.3.2. гэрээ байгуулах;
    53.3.3. урьдчилсан сонголт зарлах;
    53.3.4. урьдчилсан сонголтод тэнцсэн этгээдийг зөвшөөрч, тэдгээрийг тендерт урих.

    53.4.Төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага хүсэлтийг хүлээн авснаас хойш ажлын 5 хоногийн дотор хянаж,  захиалагчийн ирүүлсэн баримт бичиг, мэдээлэл болон бусад тодруулгад үндэслэн дараахь шийдвэрийн аль нэгийг гаргана:

    53.4.1.тендер шалгаруулалт нь энэ хууль, холбогдох журамд нийцсэн бол захиалагчид энэ хуулийн 53.3-т заасан зөвшөөрөл олгох;

    53.4.2. энэ хууль, түүнтэй нийцүүлэн гаргасан холбогдох бусад журам, зааврыг зөрчсөн нь тогтоогдвол зохих үндэслэлийг дурдаж, энэ хуулийн 55.3.1-55.3.3-т заасан шийдвэрийг гаргах.

    53.5.Энэ хуулийн 53.4.2-т заасан шийдвэр гарсан тохиолдолд захиалагч өмнө гарсан зөрчлийг арилгаж, энэ хуулийн 53.1, 53.3-т заасан журмын дагуу дахин зөвшөөрөл авна.

    53.6.Энэ зүйлд заасны дагуу зөвшөөрөл олгоход баримтлах журмыг төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
    /Энэ хэсгийг 2007 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/

    53 дугаар зүйл.Худалдан авах ажиллагааны мэргэжлийн байгууллага,
    түүний чиг  үүрэг

    53.1.Худалдан авах ажиллагааны мэргэжлийн байгууллага нь энэ хуулиар эрх олгосон худалдан авах ажиллагааг зохион байгуулах, хэрэгжүүлэх үүрэг бүхий Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг байна.

    53.2.Аймаг, нийслэл, дүүргийн Засаг даргын дэргэд улсын болон орон нутгийн төсвийн хөрөнгөөр санхүүжүүлэх бараа, ажил, үйлчилгээг худалдан авах ажиллагааг зохион байгуулах, хэрэгжүүлэх үүрэг бүхий нэгжтэй байна.

    53.3.Аймаг, нийслэлийн Засаг даргын дэргэдэх худалдан авах ажиллагааны нэгжийн даргыг тухайн аймаг, нийслэлийн Засаг дарга худалдан авах ажиллагааны мэргэжлийн байгууллагын даргатай, дүүргийн Засаг даргын дэргэдэх худалдан авах ажиллагааны нэгжийн даргыг дүүргийн Засаг дарга нийслэлийн Засаг даргатай тус тус зөвшилцөн томилж, чөлөөлнө.

    53.4.Худалдан авах ажиллагааны мэргэжлийн байгууллагын болон нэгжийн дарга нь ял шийтгэлгүй, төрийн албанд 10-аас доошгүй жил, үүнээс худалдан авах ажиллагааны чиглэлээр 3-аас доошгүй жил ажилласан байна.

    53.5.Худалдан авах ажиллагааны мэргэжлийн байгууллага нь энэ хуульд заасан захиалагчийн эрх, үүргээс гадна дараах чиг үүргийг хэрэгжүүлнэ:

    53.5.1.худалдан авах ажиллагааны нэгжийн үйл ажиллагааг мэргэжил, арга зүйн удирдлагаар хангаж, үйл ажиллагаанд нь хяналт тавьж ажиллах;

    53.5.2.худалдан авах ажиллагааны мэргэжлийн байгууллагын ажилтны ажиллах нөхцөл, нийгмийн баталгааг хангах ажлыг зохион байгуулах;

    53.5.3.худалдан авах ажиллагааны талаарх хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийг нэгтгэн дүгнэж, саналаа төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад хүргүүлэх;

    53.5.4.худалдан авах ажиллагааны мэдээ, мэдээлэл, тендер шалгаруулалтын зар, үр дүнг нийтэд түгээх вэб хуудас хөтлөх, түүнд тендерийн урилга, бусад мэдээлэл тавих арга, хэлбэрийг тогтоох, боловсронгуй болгох;

    53.5.5.захиалагч болон тендерт оролцогчдыг худалдан авах ажиллагааны мэргэжил, арга зүйн удирдлагаар хангах, тэдэнд сургалт зохион байгуулах;

    53.5.6.худалдан авах ажиллагааны мэргэжлийн байгууллагын чадавх, техник техонологи, программ хангамжийн хүчин чадлыг сайжруулах асуудлыг нэгдсэн бодлого, төлөвлөгөөтэй хэрэгжүүлэх;

    53.5.7.энэ хуулийн 5.1.23-т заасан ерөнхий гэрээг байгуулах, хэрэгжүүлэх ажлыг зохион байгуулах;

    53.5.8.худалдан авах ажиллагааны үйл ажиллагаатай холбоотой хуульд заасан бусад чиг үүрэг.

    53.6.Худалдан авах ажиллагааны мэргэжлийн байгууллагын худалдан авах ажиллагааг зохион байгуулах, хэрэгжүүлэх, гүйцэтгэлд хяналт тавих журмыг Засгийн газар батална.

    53.7.Худалдан авах ажиллагааны мэргэжлийн байгууллага нь өөрийн гүйцэтгэх ажлын тодорхой хэсгийг хувийн хэвшлийн болон мэргэжлийн төрийн бус байгууллагаар гүйцэтгүүлэх бөгөөд нийт зарлах тендерийн 20-оос доошгүй хувийг цахим худалдан авалтын хэлбэрээр зохион байгуулна.
    /Дээрх 53 дугаар зүйлийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    ДОЛДУГААР БҮЛЭГ

    Маргаан шийдвэрлэх, хариуцлага

    54 дүгээр зүйл. Захиалагчид гомдол гаргах,
    түүнийг хянан шийдвэрлэх

    54.1.Тендер шалгаруулалттай холбогдуулан хүлээсэн үүргээ захиалагч зөрчсөн гэж үзвэл тендерт оролцогч энэ тухай мэдсэнээс хойш ажлын 5 хоногийн дотор захиалагчид бичгээр гомдол гаргаж болох бөгөөд гомдолд зөрчлийг нотлох баримтыг хавсаргана.

    54.2.Захиалагч гомдлын агуулгыг бүх тендерт оролцогчид мэдэгдэж, холбогдох шийдвэрээр эрх ашиг нь хөндөгдөж болох тендерт оролцогчийг гомдол барагдуулах ажиллагаанд оролцохыг урина.

    54.3.Энэ хуулийн 54.2-т заасан оролцогч уг ажиллагаанд оролцоогүй тохиолдолд  тухайн асуудлаар цаашид гомдол гаргах эрхгүй.

    54.4.Захиалагч гомдлыг хүлээн авснаас хойш ажлын 10 хоногийн дотор  хянан шийдвэр гаргах бөгөөд уг шийдвэрт гомдлыг хүлээж аваагүй бол түүний үндэслэл,  гомдлыг хүлээн  зөвшөөрсөн бол түүнийг барагдуулах арга хэмжээ тусгасан байна.

    54.5.Нийтийн эрх ашгийг хамгаалах үүднээс тендер шалгаруулалтыг зогсоолгүйгээр үргэлжлүүлэх шаардлагатай гэж захиалагч шийдвэрлэснээс бусад тохиолдолд гомдол ирснээс хойш захиалагч гэрээ байгуулах эрх олгож болохгүй.

    54.6.Энэ хуулийн 54.5-д заасны дагуу тендер шалгаруулалтыг үргэлжлүүлэх шийдвэр гаргасан бол холбогдох үндэслэлийг тухайн шийдвэрийг хэрэгжүүлэхээс ажлын 5-аас доошгүй хоногийн өмнө гомдол гаргагчид албан ёсоор мэдэгдэнэ.

    54.7.Гэрээ байгуулах эрх олгосноос хойш ирсэн гомдлыг захиалагч хүлээж авахгүй.

    55 дугаар зүйл. Захиалагчийн шийдвэрт гомдол гаргах

    55.1. Захиалагч гомдлыг хянан хэлэлцээд гаргасан шийдвэрийг гомдол гаргагч эс зөвшөөрсөн, энэ хуулийн 54.4-т заасан хугацаанд захиалагч хянаж шийдвэр гаргаагүй, эсхүл захиалагч гэрээ байгуулах эрх олгосон бол Өрсөлдөөний тухай хуульд заасан асуудлаар Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газарт гомдлоо ажлын 5 өдрийн дотор гаргаж болно.
    /Энэ хэсэгт 2010 оны 06 дугаар сарын 10-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

    55.1.Тендерт оролцогч нь энэ хуулийн 11.2-т заасныг зөрчсөн болон тендерийн баримт бичиг бэлтгэх явцад өрсөлдөөнийг хязгаарласан ямар нэгэн зөрчил гарсан гэж үзвэл гомдлоо тендерийн нээлт хийхээс өмнө Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газарт, захиалагчийн шийдвэрийг эс зөвшөөрсөн, хуульд заасан хугацаанд захиалагч шийдвэр гаргаагүй, эсхүл гэрээ байгуулах эрх олгосон тухай гомдлыг зөвхөн төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад тус тус ажлын 5 өдрийн дотор гаргана.
    /Энэ хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    55.2.Өрсөлдөөний тухай хуульд заасан асуудлаар Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газар зөвхөн гэрээ байгуулахаас өмнө гаргасан гомдлыг хянан хэлэлцэх бөгөөд гомдлыг хүлээн авснаас хойш 14 хоногт багтаан хянан шийдвэрлэнэ.
    /Энэ хэсэгт 2010 оны 06 дугаар сарын 10-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

    55.2.Төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага, Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газар зөвхөн гэрээ байгуулахаас өмнө гаргасан гомдлыг хянан хэлэлцэх бөгөөд гомдлыг хүлээн авснаас хойш 14 хоногт багтаан хянан шийдвэрлэх ба энэ нь эцсийн шийдвэр болно.
    /Энэ хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    55.3.Өрсөлдөөний тухай хуульд заасан асуудлаар Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газар гомдлыг авч хэлэлцээд захиалагч энэ хуулийг зөрчсөн гэж үзвэл дараахь шийдвэр гаргана:
    /Энэ хэсэгт 2010 оны 06 дугаар сарын 10-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/
    /Энэ хэсэгт 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар”Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газар гэсний өмнө Төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага,” гэж  нэмсэн, мөн “Өрсөлдөөний тухай хуульд заасан асуудлаар” гэснийг хассан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    55.3.1.энэ хуулийг зөрчсөн захиалагчийн үйлдэл буюу шийдвэрийг хэсэгчлэн, эсхүл бүхэлд нь хүчингүй болгох,  өөрчлөх;

    55.3.2.тухайн асуудалд хуулийн ямар заалт хэрэглэхийг  заах;
    55.3.3.зөрчлийг арилгасны үндсэн дээр тендер шалгаруулалтыг явуулахыг захиалагчаас шаардах.

    55.4.Өрсөлдөөний тухай хуульд заасан асуудлаар Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газар гомдлыг хянан хэлэлцэж шийдвэрлэх хүртэлх хугацаанд захиалагчийн гаргасан шийдвэр буюу үйлдлийн хэрэгжилтийг дараахь тохиолдолд түр түдгэлзүүлэх шийдвэр гаргаж болно:
    /Энэ хэсэгт 2010 оны 06 дугаар сарын 10-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/
    /Энэ хэсэгт 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар”Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газар гэсний өмнө Төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага,” гэж  нэмсэн, мөн “Өрсөлдөөний тухай хуульд заасан асуудлаар” гэснийг хассан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    55.4.1.тендерт оролцогчийн гомдлыг хангах нь илүү үндэслэлтэй байгаа бол;

    55.4.2.түдгэлзүүлээгүй тохиолдолд тендерт оролцогчид их хэмжээний хохирол учрахаар бол;

    55.4.3.түдгэлзүүлэх нь төрийн эрх бүхий байгууллага, эсхүл захиалагч болон бусад тендерт оролцогчдод илтэд хохиролтой биш бол.

    55.5.Энэ хуулийн 53.1-д заасны дагуу гэрээ байгуулах зөвшөөрөл олгосон тендер шалгаруулалтад гаргасан гомдлыг Өрсөлдөөний тухай хуульд заасан асуудлаар Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газар хянахдаа шинжээчдийн багаар дүгнэлт гаргуулах бөгөөд уг байгууллагын шийдвэр нь шинжээчдийн багийн гаргасан дүгнэлтэд үндэслэнэ.
    /Энэ хэсэгт 2010 оны 06 дугаар сарын 10-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/
    /Энэ хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар хүчингүй болсонд тооцсон бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    55.6.Шинжээчдийн баг хөндлөнгийн гурван шинжээчээс бүрдэх бөгөөд тэдгээрийг гомдол гаргаснаас хойш 3 хоногийн дотор дараахь журмаар сонгоно:

    55.6.1. гомдол гаргагч,  захиалагч тус бүр  нэг шинжээчийг сонгох;
    55.6.2. гомдол   гаргагч,    захиалагчийн    сонгосон    шинжээч  нар тохиролцон гурав дахь шинжээчийг сонгох.
    /Энэ хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар хүчингүй болсонд тооцсон бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    55.7. Талууд шинжээчийг сонгож чадаагүй бол төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага тэдгээрийн нэрийн өмнөөс сонгож  болно.
    /Энэ хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар хүчингүй болсонд тооцсон бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    55.8. Шинжээчдийн багийн ажиллах болон шинжээчийн эрх олгох  журмыг Засгийн газар батална.
    /Энэ хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар хүчингүй болсонд тооцсон бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    56 дугаар зүйл. Шүүхэд гомдол гаргах

    56.1.Төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага гомдлыг энэ хуулийн 55.2-т заасан хугацаанд шийдвэрлээгүй, эсхүл гаргасан шийдвэрийг нь эс зөвшөөрвөл тендерт оролцогч шүүхэд гомдол гаргаж болно.

    56.1.Гомдлыг энэ хуулийн 55.2-т заасан хугацаанд шийдвэрлээгүй, эсхүл гаргасан шийдвэрийг нь эс зөвшөөрвөл тендерт оролцогч нь шүүхэд гомдол гаргаж болно.
    /Энэ хэсгийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    56.2.Тендер шалгаруулалтад холбогдсон гомдлыг гэрээнд гарын үсэг зурснаас хойш зөвхөн шүүхэд гаргана.

    56.3.Тендер шалгаруулалттай холбогдох гомдлыг хүлээн авсан шүүх энэ хуулийн 55.4.1 -55.4.3-т зааснаас бусад тохиолдолд төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагаас гаргасан шийдвэрийг түдгэлзүүлэхийг хориглоно.
    /Энэ хэсгийг 2007 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/

    57 дугаар зүйл.  Хууль тогтоомж зөрчигчид хүлээлгэх
    хариуцлага

    57.1.Энэ хуульд заасан журмыг зөрчсөн гэм буруутай этгээдэд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхээргүй бол дор дурдсан захиргааны  шийтгэлийг шүүх, эсхүл эрх бүхий мэргэжлийн улсын байцаагч  ногдуулна:

    57.1.1.нээлттэй тендер шалгаруулалтын журам хэрэглэх худалдан авах ажиллагаанд уг журмыг хэрэглээгүй бол захиалагчийг 200000-250000 төгрөгөөр, албан тушаалтныг 40000-60000 төгрөгөөр тус тус  торгох;

    57.1.2.энэ хуулийн 9.2-т заасныг зөрчиж, гадаадын этгээдийг тендер шалгаруулалтад оруулахыг хязгаарласан бол захиалагчийг 150000-200000  төгрөгөөр торгох;

    57.1.3.тендер шалгаруулалтын журмыг сонгохдоо энэ хуулийн 8.4, 8.5, 8.7.1-д заасныг зөрчсөн бол захиалагчийг 200000-250000 төгрөгөөр, албан тушаалтныг 40000-60000 төгрөгөөр торгох;

    57.1.4.давуу эрхийн зөрүүг үнэлгээнд хэрэглэхдээ энэ хуулийн 10.1, 10.2, 10.3-т заасныг зөрчсөн үнэлгээний хэсгийн гишүүдийг 30000-60000 төгрөгөөр торгох;

    57.1.5.тендерийн урилга, баримт бичгийг  бэлтгэхдээ төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагаас баталсан холбогдох журам, заавар, жишиг баримт бичгийг үндэслэл болгоогүй нөхцөлд албан тушаалтныг 30000-60000  төгрөгөөр торгох;

    57.1.6.тендерийн урилгыг зарлан мэдээлэхдээ энэ хуулийн 21.3, 21.4-ийг зөрчсөн бол захиалагчийг 200000-250000  төгрөгөөр торгох;

    57.1.7.энэ хуулийн 22.2-т заасныг зөрчиж тендерийн баримт бичгийн үнийг үндэслэлгүй өндөр тогтоосон бол захиалагчийг 100000-150000  төгрөгөөр торгох;

    57.1.8.нээлттэй тендер шалгаруулалтын үед энэ хуулийн 24.3-т заасныг зөрчиж тендер хүлээн авах эцсийн хугацааг 30-аас бага хоногоор тогтоосон, эсхүл зөвлөх үйлчилгээний гүйцэтгэгчийг сонгох үед 36.9-д заасан санал ирүүлэх доод хугацааг мөрдөөгүй бол захиалагчийг 100000-150000  төгрөгөөр торгох;

    57.1.9.захиалагч тендер шалгаруулалтыг шударга бус явуулж, энэ хуулийн 29.1-ийг зөрчиж, “хамгийн сайн” үнэлэгдээгүй тендер ирүүлсэн оролцогчид гэрээ байгуулах эрх олгосон бол захиалагчийг 200000-250000 төгрөгөөр, албан тушаалтныг 40000-60000 төгрөгөөр торгох;

    57.1.10.энэ хуулийн 26.6-г зөрчсөн бол албан тушаалтныг 40000-60000  төгрөгөөр торгох;

    57.1.11.энэ хуулийн 27.1, 30.1-д зааснаас бусад үндэслэлээр тендерээс татгалзаж, тендер шалгаруулалтыг хүчингүй болгосон бол  захиалагчийг 200000-250000  төгрөгөөр торгох;

    57.1.12.энэ хуулийн 32.1, 33.1, 34.1-д зааснаас бусад нөхцөлд тендер шалгаруулалтын онцгой журам хэрэглэсэн захиалагчийг 150000-200000  төгрөгөөр торгох;

    57.1.13.энэ хуулийн 47.1-т заасныг зөрчиж үнэлгээний хороо байгуулаагүй бол захиалагчийг 100000-150000  төгрөгөөр торгох;

    57.1.14.захиалагч энэ хуулийн 48, 49 дүгээр зүйлийг зөрчиж худалдан авах ажиллагааны төлөвлөгөөг зарлаагүй, тухайн тендер шалгаруулалтад холбогдох хавтаст хэрэг бүрдүүлээгүй бол албан тушаалтныг 20000-60000 төгрөгөөр торгох;

    57.1.15. энэ хуулийн 53 дугаар зүйлийг зөрчиж төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагын зөвшөөрөлгүй гэрээ байгуулсан, 41 дүгээр зүйлийг зөрчсөн захиалагчийг 200000-250000  төгрөгөөр, албан тушаалтныг 40000-60000 төгрөгөөр торгох.

    57.2.Энэ хуулийн 57.1.1, 57.1.3,  57.1.5, 57.1.7, 57.1.9, 57.1.11, 57.1.12, 57.1.13,  57.1.15-д заасан зөрчлийг давтан гаргасан захиалагчийн ерөнхий менежер, гүйцэтгэх удирдлага, үнэлгээний хорооны гишүүнийг тухайн албан тушаалаас халах сахилгын шийтгэлийг эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтан хүлээлгэнэ.

    57.3.Тендерт оролцогч болон аливаа этгээд нь худалдан авах гэрээний үүргээ зөрчсөн, биелүүлээгүй, тендерт оролцохдоо илт худал мэдүүлсэн, авилгалын гэмт хэрэг үйлдсэнийг шүүх, эрх бүхий байгууллага тогтоосон бол уг шийдвэрийг төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад хүргүүлж, тендерт оролцох эрхээ хязгаарлуулсан этгээдийн бүртгэлд хамруулна.

    57 дугаар зүйл.Хууль тогтоомж зөрчигчид хүлээлгэх
    хариуцлага

    57.1.Энэ хуульд заасан журмыг зөрчсөн гэм буруутай этгээдэд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхээргүй бол дор дурдсан захиргааны  шийтгэлийг шүүх, эсхүл эрх бүхий улсын байцаагч  ногдуулна:

    57.1.1.нээлттэй тендер шалгаруулалтын журам хэрэглэх худалдан авах ажиллагаанд уг журмыг хэрэглээгүй бол албан тушаалтныг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг таваас арав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох;

    57.1.2.тендер шалгаруулалтын журмыг сонгохдоо энэ хуулийн 8.4, 8.5, 8.7.1-д заасныг зөрчсөн бол албан тушаалтныг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг таваас арав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох;

    57.1.3.энэ хуулийн 9.2-т заасныг зөрчиж, гадаадын этгээдийг тендер шалгаруулалтад оруулахыг хязгаарласан бол албан тушаалтныг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг таваас арав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох;

    57.1.4.давуу эрхийн зөрүүг үнэлгээнд хэрэглэхдээ энэ хуулийн 10.1-10.3-т заасныг зөрчсөн үнэлгээний хэсгийн гишүүдийг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг таваас арав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох;

    57.1.5.тендерийн урилга, баримт бичгийг  бэлтгэхдээ төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагаас баталсан холбогдох журам, заавар, жишиг баримт бичгийг үндэслэл болгоогүй нөхцөлд албан тушаалтныг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг таваас арав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох;

    57.1.6.энэ хуулийн 19 дүгээр зүйлд заасныг зөрчиж тендерийн баримт бичгийг боловсруулалгүйгээр урилга нийтлүүлсэн, тендер шалгаруулалт явуулсан бол албан тушаалтныг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг таваас арав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох;

    57.1.7.тендерийн урилгыг зарлан мэдээлэхдээ энэ хуулийн 21.3, 21.4-т заасныг зөрчсөн бол албан тушаалтныг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг таваас арав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох;

    57.1.8.энэ хуулийн 22.2-т заасныг зөрчиж тендерийн баримт бичгийн үнийг үндэслэлгүйгээр өндөр тогтоосон бол албан тушаалтныг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг таваас арав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох;

    57.1.9.нээлттэй тендер шалгаруулалтын үед энэ хуулийн 24.3-т заасныг зөрчиж тендер хүлээн авах эцсийн хугацааг 30-аас бага хоногоор тогтоосон, эсхүл зөвлөх үйлчилгээний гүйцэтгэгчийг сонгох үед энэ хуулийн 36.10-т заасан санал ирүүлэх доод хугацааг мөрдөөгүй бол албан тушаалтныг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг таваас арав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох;

    57.1.10.энэ хуулийн 24.5, 29.4-т заасан хугацаанд захиалагчаас хамаарах шалтгаанаар гэрээ байгуулаагүй бол албан тушаалтныг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг таваас арав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох;

    57.1.11.энэ хуулийн 26.6-д заасныг зөрчсөн бол албан тушаалтныг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг таваас арав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох;

    57.1.12.энэ хуулийн 27.1, 30.1-д зааснаас бусад үндэслэлээр тендерээс татгалзаж, тендер шалгаруулалтыг хүчингүй болгосон бол  албан тушаалтныг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг таваас арав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох;

    57.1.13.энэ хуулийн 28.2-т заасныг зөрчиж тендерийн үнэлгээг үндэслэлгүйгээр тендер хүчинтэй байх хугацаанд хийгээгүй бол албан тушаалтныг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг таваас арав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох;

    57.1.14.захиалагч тендер шалгаруулалтыг шударга бус явуулж, энэ хуулийн 29.1-д заасныг зөрчиж, “хамгийн сайн” үнэлэгдээгүй тендер ирүүлсэн оролцогчид гэрээ байгуулах эрх олгосон, энэ хуулийн 29.4-т заасныг зөрчиж гэрээний хугацааг сунгасан албан тушаалтныг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг таваас арав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох;

    57.1.15.энэ хуулийн 29.2-т заасныг зөрчиж гэрээ байгуулах эрх олгосноос хойш ажлын 5 өдрийн дотор гэрээ байгуулсан бол албан тушаалтныг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг таваас арав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох;

    57.1.16.энэ хуулийн 32.1, 33.1, 34.1-д зааснаас бусад нөхцөлд тендер шалгаруулалтын онцгой журам хэрэглэсэн албан тушаалтныг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг таваас арав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох;
    57.1.17.энэ хуулийн 41 дүгээр зүйлд заасныг зөрчсөн албан тушаалтныг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг таваас арав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох;

    57.1.18.энэ хуулийн 47.1-д заасныг зөрчиж үнэлгээний хороо байгуулаагүй бол албан тушаалтныг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг таваас арав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох;

    57.1.19.энэ хуулийн 47.2.2-т заасан үнэлгээний хорооны шийдвэрийг үндэслэлгүйгээр өөрчилсөн албан тушаалтныг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг таваас арав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох;
    57.1.20.энэ хуулийн 48, 49 дүгээр зүйлд заасныг зөрчиж худалдан авах ажиллагааны төлөвлөгөөг зарлаагүй, тухайн тендер шалгаруулалтад холбогдох хавтаст хэрэг бүрдүүлээгүй бол албан тушаалтныг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг таваас арав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох;

    57.1.21.энэ хуулийн 48.2, 49.5-д заасныг зөрчиж худалдан авах ажиллагааны төлөвлөгөө, тайланг хуульд заасан хугацаанд төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад ирүүлээгүй бол албан тушаалтныг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг таваас арав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох;

    57.1.22.энэ хуулийн 54.4-т заасныг зөрчиж гомдлыг хуульд заасан хугацаанд хянан шийдвэрлээгүй бол албан тушаалтныг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг таваас арав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох;

    57.1.23.улсын ахлах байцаагч, байцаагч нь энэ хуулийн 57.1-д заасныг зөрчиж захиргааны шийтгэл оногдуулсныг шүүх, эрх бүхий байгууллага тогтоосон бол түүнийг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг таваас арав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох.

    57.2.Энэ хуулийн 57.1-д заасан зөрчлийг давтан гаргасныг шүүх, эрх бүхий улсын байцаагч тогтоосон бол захиалагчийн ерөнхий менежер, гүйцэтгэх захирал, үнэлгээний хорооны гишүүнийг төрийн албанаас халах шийтгэлийг эрх бүхий албан тушаалтан хүлээлгэнэ.

    57.3.Энэ хуулийн 50.1-д заасныг зөрчсөн албан тушаалтныг тухайн албан тушаалаас нь халах сахилгын шийтгэлийг эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтан хүлээлгэнэ.

    57.4.Энэ хуулийн 521.2.2-т заасан үүргээ биелүүлээгүй улсын ахлах байцаагчид эрх бүхий албан тушаалтан Төрийн албаны тухай хуульд заасан сахилгын шийтгэлийг хүлээлгэнэ.

    57.5.Тендерт оролцогч болон аливаа этгээд нь худалдан авах гэрээний үүргээ зөрчсөн, биелүүлээгүй, тендерт оролцохдоо илт худал мэдүүлсэн, авлигын гэмт хэрэг үйлдсэнийг шүүх, эрх бүхий улсын байцаагч тогтоосон бол уг шийдвэрийг төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад хүргүүлж, тендерт оролцох эрхээ хязгаарлуулсан этгээдийн бүртгэлд хамруулна.
    /Дээрх 57 дугаар зүйлийг 2011 оны 06 дугаар сарын 09-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан бөгөөд үүнийг 2011 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө/

    58 дугаар зүйл. Хууль хүчин төгөлдөр болох

    58.1.Энэ хуулийг 2006 оны 02 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө.

    МОНГОЛ УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН ДАРГА                                               Ц.НЯМДОРЖ

    ]]>
    info@caf.mn (Administrator) хууль эрх зүй Sun, 06 Nov 2011 06:23:29 +0000
    Засгийн газрын тусгай Сангийн тухай http://caf.mn/index.php?option=com_content&view=article&id=16:2011-11-06-06-22-23&catid=4:2011-10-31-17-06-20&Itemid=5 http://caf.mn/index.php?option=com_content&view=article&id=16:2011-11-06-06-22-23&catid=4:2011-10-31-17-06-20&Itemid=5

    2006 оны 06 сарын 29 өдөр                                                                                                                       Төрийн ордон, Улаанбаатар хот

    ЗАСГИЙН ГАЗРЫН ТУСГАЙ
    САНГИЙН ТУХАЙ

    НЭГДҮГЭЭР БҮЛЭГ
    Нийтлэг үндэслэл

    1 дүгээр зүйл. Хуулийн зорилт

    1.1.Энэ хуулийн зорилт нь Засгийн газрын тусгай сангийн төрлийг тогтоож, эдгээр санг бүрдүүлэх, зарцуулах, гүйцэтгэлийг тайлагнах, хянахтай холбогдсон харилцааг зохицуулахад оршино.

    2 дугаар зүйл. Хууль тогтоомж

    2.1.Засгийн газрын тусгай сангийн тухай хууль тогтоомж нь Төсвийн тогтвортой байдлын тухай, Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн тухай, Төсвийн байгууллагын удирдлага, санхүүжилтийн тухай, хууль, энэ хууль болон эдгээртэй нийцүүлэн гаргасан хууль тогтоомжийн бусад актаас бүрдэнэ.
    /Энэ хэсэгт 2010 оны 06 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан/

    2.2.Монгол Улсын олон улсын гэрээнд энэ хуульд зааснаас өөрөөр заасан бол олон улсын гэрээний заалтыг дагаж мөрдөнө.

    3 дугаар зүйл. Хуулийн нэр томъёоны тодорхойлолт

    3.1.Энэ хуульд хэрэглэсэн дараахь нэр томъёог дор дурдсан утгаар ойлгоно:

    3.1.1. “олон улсын гэрээ”  гэж  Олон улсын гэрээний тухай3 хуулийн 3.1-д заасныг;

    3.1.2. “төсөл хэрэгжүүлэгч” гэж Гадаадын зээл, тусламжийг зохицуулах тухай4 хуулийн 3.1.5-д заасныг.

    4 дүгээр зүйл. Хуулийн үйлчлэх хүрээ

    4.1. Нийгмийн даатгалын сан, Нийгмийн халамжийн сан, Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих сан, Хүний хөгжил сан, Улсын авто замын сан, Мэргэжлийн боловсрол, сургалтыг дэмжих сангаас бусад тусгай сантай холбогдсон харилцааг энэ хуулиар  зохицуулна.
    /Энэ хэсэгт 2007 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдрийн хуулиар нэмэлт орсон/
    /Энэ хэсэгт 2009 оны 02 дугаар сарын 13-ны өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан/
    /Энэ хэсэгт 2009 оны 11 дүгээр сарын 18-ны өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан/
    /Энэ хэсэгт 2009 оны 11 дүгээр сарын 25-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

    4.2. Гамшгийн хор уршгийг арилгах тодорхой арга хэмжээнд зориулан гадаад улс, олон улсын байгууллага, түүнчлэн гадаадын болон дотоодын аж ахуйн нэгж, байгууллага, иргэнээс Монгол Улсад өгсөн буцалтгүй тусламж, хандивыг зарцуулах, гүйцэтгэлийг тайлагнахтай холбогдсон харилцааг энэ хуулиар зохицуулна.

    ХОЁРДУГААР БҮЛЭГ
    Засгийн газрын тусгай сан, түүний төрөл, ангилал

    5 дугаар зүйл. Засгийн газрын тусгай сан, түүний төрөл

    5.1.Засгийн газрын тодорхой чиг үүрэг, зорилтыг санхүүжүүлэх зорилгоор улсын нэгдсэн төсвөөс төвлөрүүлсэн хөрөнгө, түүнчлэн уг арга хэмжээнд зориулан олгосон хандив, буцалтгүй тусламжийн орлогыг Засгийн газрын тусгай сан /цаашид “Тусгай сан” гэх/ гэнэ.

    5.2.Тусгай сангийн орлого, зарлагын тайлан нь Монгол Улсын нэгдсэн  төсвийн гүйцэтгэлийн тайлангийн бүрэлдэхүүн хэсэг мөн.

    5.3.Тусгай санг хуулиар байгуулна.

    5.4.Тусгай сан дараахь төрөлтэй байна:

    5.4.1. Аялал жуулчлалын сан;
    5.4.2. Байгаль хамгаалах сан;
    5.4.3. Эрсдэлийн сан;
    5.4.4. Бүх нийтийн үйлчилгээний үүргийн сан;
    5.4.5. Дархлаажуулалтын сан;
    5.4.6. Жижиг, дунд үйлдвэрийг хөгжүүлэх сан;
    5.4.7. Засгийн газрын нөөц сан;
    5.4.8. Мал хамгаалах сан;
    5.4.9. Монгол Улсыг хөгжүүлэх сан;
    /Энэ заалтыг 2009 оны 11 дүгээр сарын 25-ны өдрийн хуулиар хүчингүй болсонд тооцсон/
    5.4.10. Нийгмийн даатгалын сан;
    5.4.11. Нийгмийн халамжийн сан;
    5.4.12. Соёл, урлаг хөгжүүлэх сан;
    5.4.13. Сургалтын төрийн сан;
    5.4.14. Тариаланг дэмжих сан;
    5.4.15. Улсын авто замын сан;
    5.4.16. Хилийн чанадад байгаа Монгол Улсын иргэдэд туслах сан;
    5.4.17. Хүүхдийн төлөө сан;
    5.4.18. Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих сан;
    5.4.19. Хөрөнгө оруулалт, хөгжлийн сан;
    5.4.20. Шинжлэх ухаан, технологийн сан;
    5.4.21. Эрүүл мэндийг дэмжих сан;
    5.4.22. Сэргээгдэх эрчим хүчний сан;
    /Энэ заалтыг 2007 оны 01 дүгээр сарын 11-ний өдрийн хуулиар нэмсэн/
    5.4.23. олон улсын гэрээний дагуу улсын төсвийн хөрөнгө, гадаад улс, олон улсын байгууллага, түүнчлэн гадаад улсын бусад байгууллагаас олгосон буцалтгүй тусламж, хандиваас бүрдүүлэх сан /цаашид “олон улсын гэрээний дагуу байгуулагдсан сан” гэх/;
    /Энэ заалтын дугаарт 2007 оны 01 дүгээр сарын 11-ний өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/
    5.4.24.Мэргэжлийн боловсрол, сургалтыг дэмжих сан.
    /Энэ заалтын 2009 оны 02 дугаар сарын 13-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/
    5.4.25. Зэвсэгт хүчний хөгжлийн сан;
    /Энэ заалтыг 2009 оны 07 дугаар сарын 09-ний өдрийн хуулиар нэмсэн/
    5.4.26. Орон сууц хөгжүүлэх сан.
    /Энэ заалтыг 2009 оны 07 дугаар сарын 09-ний өдрийн хуулиар нэмсэн/
    5.4.27.Хүний хөгжил сан.
    /Энэ заалтыг 2009 оны 11 дүгээр сарын 18-ний өдрийн хуулиар нэмсэн/
    5.4.28.Төсвийн тогтворжуулалтын сан.
    /Энэ заалтыг 2010 оны 06 дугаар сарын 24-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/
    5.4.29.Цэвэр агаарын сан.
    /Энэ заалтыг 2010 оны 06 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар нэмсэн/
    5.4.30.Гэмт хэргийн хохирогчид нөхөн төлбөр олгох сан
    /Энэ заалтыг 2010 оны 12 дугаар сарын 02-ний өдрийн хуулиар нэмсэн/

    6  дугаар зүйл. Тусгай сангийн ангилал

    6.1.Тусгай санг дараахь ангилалд хуваана:

    6.1.1. тусгай хуулиар зохицуулах сан;
    6.1.2. эх үүсвэрийг  нь 100  хувь төсвийн хөрөнгөөр бүрдүүлэх сан;
    6.1.3. эх үүсвэрийнх нь зонхилох хэсгийг төсвийн хөрөнгөөр бүрдүүлэх сан;
    6.1.4. эх үүсвэрийнх нь зонхилох хэсгийг буцалтгүй тусламж, хандиваар бүрдүүлэх сан.

    6.2.Энэ хуулийн 6.1.1-д заасан тусгай санд дараахь тусгай сан хамаарна:

    6.2.1. Нийгмийн даатгалын сан;
    6.2.2. Нийгмийн халамжийн сан;
    6.2.3. Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих сан;
    6.2.4. Улсын авто замын сан;
    6.2.5. Монгол Улсыг хөгжүүлэх сан;
    /Энэ заалтыг 2007 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/
    /Энэ заалтыг 2009 оны 11 дүгээр сарын 25-ны өдрийн хуулиар хүчингүй болсонд                                тооцсон/
    6.2.6. Мэргэжлийн  боловсрол, сургалтыг дэмжих сан.
    /Энэ заалтын 2009 оны 02 дугаар сарын 13-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/
    6.2.7.Хүний хөгжил сан.
    /Энэ заалтыг 2009 оны 11 дүгээр сарын 18-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/
    6.2.8.Төсвийн тогтворжуулалтын сан.
    /Энэ заалтыг 2010 оны 06 дугаар сарын 24-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/

    6.3.Энэ хуулийн 6.1.2-т заасан тусгай санд дараахь тусгай сан хамаарна:

    6.3.1. Засгийн газрын нөөц сан;
    6.3.2. Монгол Улсыг хөгжүүлэх сан;
    /Энэ заалтыг 2007 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдрийн хуулиар хүчингүй болсонд тооцсон/
    6.3.3. Эрсдэлийн сан.

    6.4.Энэ хуулийн 6.1.3-т заасан тусгай санд дараахь тусгай сан хамаарна:

    6.4.1. Аялал жуулчлалын сан;
    6.4.2. Байгаль хамгаалах сан;
    6.4.3. Дархлаажуулалтын сан;
    6.4.4. Жижиг, дунд үйлдвэрийг хөгжүүлэх сан;
    6.4.5. Соёл, урлаг хөгжүүлэх сан;
    6.4.6. Сургалтын төрийн сан;
    6.4.7.Хилийн чанадад байгаа Монгол Улсын иргэдэд туслах сан;
    6.4.8. Хүүхдийн төлөө сан;
    6.4.9. Хөрөнгө оруулалт, хөгжлийн сан;
    6.4.10. Шинжлэх ухаан, технологийн сан;
    6.4.11. Эрүүл мэндийг дэмжих сан;
    6.4.12. Сэргээгдэх эрчим хүчний сан.
    /Энэ заалтыг 2007 оны 01 дүгээр сарын 11-ний өдрийн хуулиар нэмсэн/
    6.4.13.Зэвсэгт хүчний хөгжлийн сан;
    /Энэ заалтыг 2009 оны 07 дугаар сарын 09-ний өдрийн хуулиар нэмсэн/
    6.4.14.Орон сууц хөгжүүлэх сан.
    /Энэ заалтыг 2009 оны 07 дугаар сарын 09-ний өдрийн хуулиар нэмсэн/
    6.4.15.Цэвэр агаарын сан.
    /Энэ заалтыг 2010 оны 06 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар нэмсэн/
    6.4.16.Гэмт хэргийн хохирогчид нөхөн төлбөр олгох сан
    /Энэ заалтыг 2010 оны 12 дугаар сарын 02-ний өдрийн хуулиар нэмсэн/

    6.5.Энэ хуулийн 6.1.4-т заасан тусгай санд дараахь тусгай сан хамаарна:

    6.5.1. Бүх нийтийн үйлчилгээний үүргийн сан;
    6.5.2. Мал хамгаалах сан;
    6.5.3. Тариаланг дэмжих сан;
    6.5.4. олон улсын гэрээний дагуу байгуулагдсан сан.

    6.6.Энэ хуулийн 6.5-д заасан тусгай сан үйл ажиллагаагаа өөрөө өөрийгөө санхүүжүүлэх зарчмаар явуулна.

    ГУРАВДУГААР БҮЛЭГ
    Тусгай санг бүрдүүлэх, зарцуулах

    7  дугаар зүйл.  Тусгай санг  бүрдүүлэх  нийтлэг эх үүсвэр

    7.1.Энэ хуулийн  6.1.3-т заасан  тусгай сан нь  дараахь нийтлэг эх үүсвэрээс бүрдэнэ:

    7.1.1.  улсын төсвийн хөрөнгө ;
    7.1.2. гадаад улс, олон улсын байгууллага, түүнчлэн гадаад, дотоодын аж ахуйн нэгж, байгууллага, иргэнээс өгсөн  буцалтгүй тусламж, хандив;  
    7.1.3. гадаад улс, олон улсын байгууллагаас  Засгийн газрын шугамаар олгосон зээл.

    7.2.Энэ хуулийн 6.1.4-т заасан тусгай сан нь дараахь нийтлэг эх үүсвэрээс бүрдэнэ:

    7.2.1. хууль, олон улсын гэрээнд заасны дагуу улсын төсвөөс олгох хөрөнгө;

    7.2.2. гадаадын тусламжийн мөнгөн хөрөнгө, тоног төхөөрөмж, бараа материал, бусад эд зүйл;
    7.2.3. гадаад улс, олон улсын байгууллага, түүнчлэн гадаад, дотоодын аж ахуйн нэгж,  байгууллага, иргэнээс өгсөн буцалтгүй тусламж, хандив;
    7.2.4. тусгай сангийн үйл ажиллагаанаас олсон орлого;   
    7.2.5. бусад эх үүсвэр.

    8 дугаар зүйл. Засгийн газрын нөөц сан

    8.1.Төсвийн ерөнхийлөн захирагч энэ хуулийн 8.3-т заасан зориулалтаар өмнөх онд гарсан  зардлын  гүйцэтгэл, байгаль, цаг уурын болзошгүй өөрчлөлтийн талаархи судалгаа, урьдчилсан таамаглал, экспорт, импортын бүтээгдэхүүний дэлхийн зах зээл дэх үнийн хэлбэлзэл, цаашдын төлөв, төсвийн орлогын боломж, чадавхийг харгалзан тухайн жилд улсын төсвөөс нөөц санд төвлөрүүлэх хөрөнгийн хэмжээг төлөвлөнө.

    8.2.Засгийн газрын нөөц сан болон Эрсдэлийн санд төвлөрүүлэх хөрөнгийн нийт хэмжээ нь  тухайн төсвийн жилд төлөвлөгдөж байгаа дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 1 хүртэл хувьтай тэнцүү байна. 

    8.3.Тухайн жилийн төсөвт урьдчилан төлөвлөж тусгах боломжгүй дор дурдсан  арга хэмжээг санхүүжүүлэхэд энэ хуулийн 8.1-д заасан сангийн хөрөнгийг зарцуулна:

    8.3.1. хүчтэй цасан болон шороон шуурга, ган, зуд, үер, газар хөдлөлт, цөлжилт, гал түймэр, хүн, мал, амьтны болон ургамлын гоц халдварт өвчин, хортон мэрэгчид тархах зэрэг байгалийн гамшигт үзэгдэл тохиолдсон, нийтийг хамарсан цөмийн болон цацрагийн осол гарсан үед түүний хохирлыг бууруулах, тархалтыг хязгаарлах, үр дагаврыг арилгах;
    /Энэ заалтад 2009 оны 07 дугаар сарын 16-ны өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан/

    8.3.2.үйлдвэрлэл, технологийн горим зөрчигдсөнөөс барилга байгууламж, шугам, сүлжээ, тоног төхөөрөмж эвдрэх, тээврийн хэрэгсэл сүйрэх, цацраг идэвхт болон химийн хорт бодис алдагдах зэрэг техникийн холбогдолтой томоохон осол гарсан тохиолдолд түүнийг таслан зогсоох, хохирлыг арилгах;

    8.3.3. алан хядах ажиллагаа, дэлбэрэлтийн улмаас олон хүний эрүүл мэнд, амь нас, эд хөрөнгө, хүрээлэн байгаа орчинд учирсан хохирлыг арилгах;

    8.3.4. төсвийн жилийн явцад шинээр батлагдсан хууль тогтоомж, Засгийн газрын шийдвэрийг хэрэгжүүлэхэд шаардагдах нэмэлт зардал;

    8.3.5. Засгийн газар олон улсын шүүх, арбитрт хариуцагчаар татагдсан буюу тэдгээрээс гарсан шийдвэрийг биелүүлэхэд шаардагдах зардал;

    8.3.6. олон улсын гэрээний дагуу Монгол Улс төлөх, тухайн жилийн төсөвт тусгагдаагүй татвар, төлбөр, хураамж;

    8.3.7. байгууллага, иргэдээс тавьсан хүсэлт болон цаг үеийн шинжтэй зарим асуудлыг шийдвэрлэхэд шаардагдах зардал.

    8.4.Гамшгийн хор уршгийг арилгахад зориулан гадаад улс, олон улсын байгууллага, түүнчлэн гадаад, дотоодын байгууллага, иргэн, хуулийн этгээдээс өгсөн буцалтгүй тусламж, хандивын хөрөнгийг тухайн зориулалтаар нь зарцуулах бөгөөд уг хөрөнгө нь хүрэлцэхгүй бол Засгийн газрын нөөц сангаас санхүүжүүлнэ.

    9 дүгээр зүйл. Монгол Улсыг хөгжүүлэх сан

    9.1.Монгол Улсыг хөгжүүлэх сан дараахь эх үүсвэрээс бүрдэнэ:

    9.1.1.зарим бүтээгдэхүүний үнийн өсөлтийн албан татварын орлого;
    9.1.2.Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн тухай хуулийн 11.4-т заасан улсын төсвийн ашиг;

    9.1.3.Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн тухай хуулийн 11.4-т заасан эрсдэлийн сангийн зарцуулагдаагүй хөрөнгө.
    /Дээрх 9.1 дэх хэсгийг 2006 оны 11 дүгээр сарын 30-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан/

    9.2.Энэ хуулийн 9.1-д заасан сангийн хөрөнгийг дор дурдсан арга хэмжээг санхүүжүүлэхэд зарцуулна:

    9.2.1. давагдашгүй хүчин зүйлийн улмаас үүссэн төсвийн орлогын дутагдлыг  нөхөх;
    9.2.2. улсын эдийн засгийн чадавхийг дээшлүүлэх, жижиг, дунд бизнес /аж ахуйн үйл ажиллагаа/-ийг дэмжихэд чиглэсэн хөрөнгө оруулалт;
    9.2.3. хүүхэд, гэр бүлийг дэмжих.

    9.3.Энэ хуулийн 9.1-д заасан сангийн хөрөнгийг дараахь байдлаар хуваарилна:

    9.3.1.энэ хуулийн 9.1.1-д заасан орлогыг мөн хуулийн 9.2-т заасан арга хэмжээ тус бүрт гуравны нэгээр;
    9.3.2.энэ хуулийн 9.1.2-т заасан ашгийг мөн хуулийн 9.2.2-т заасан арга хэмжээнд;
    9.3.3.энэ хуулийн 9.1.3-т заасан хөрөнгийг мөн хуулийн 9.2.1-д заасан арга хэмжээнд.
    /Дээрх 9.3 дахь хэсгийг 2006 оны 11 дүгээр сарын 30-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан/

    /Дээрх 9 дүгээр зүйлийг 2007 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдрийн хуулиар хүчингүй болсонд тооцсон/

    91 дүгээр зүйл.Төсвийн тогтворжуулалтын сан

    91.1.Төсвийн тогтворжуулалтын сан нь төсвийн удирдлагын зарчим, төсвийн тусгай шаардлагыг мөрдөж, нэгдсэн төсвийн дунд, урт хугацааны тэнцвэртэй, тогтвортой байдлыг хангах, төсвийн тэнцвэржүүлсэн горимыг хэрэгжүүлэхэд санхүүгийн хэрэгслийн үүрэг гүйцэтгэнэ.

    91.2.Төсвийн тогтворжуулалтын санг дараахь эх үүсвэрээс бүрдүүлнэ:

    91.2.1.Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд заасан нөхцөлөөр тодорхойлсон төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлогоос давсан төсвийн орлого;  
    91.2.2.төсвийн тэнцвэржүүлсэн тэнцлийн ашиг;
    91.2.3.Засгийн газрын нөөц сангийн болон Эрсдэлийн сангийн тухайн төсвийн жилийн зарцуулагдаагүй чөлөөт эх үүсвэр;

    91.2.4.Төсвийн тогтворжуулалтын сангийн санхүүгийн үйл ажиллагаанаас олсон орлого;
    91.2.5.бусад орлого.

    91.3.Энэ хуулийн 91.1-д заасан сангийн хөрөнгөөс дор дурдсан санхүүжилт хийх зориулалтаар улсын төсөвт шилжүүлж болно:

    91.3.1.тухайн жилийн төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлогын төлөвлөгөө, төсвийн орлогын гүйцэтгэлийн зөрүү;
    91.3.2.Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулийн 8 дугаар зүйлд заасан тохиолдлын улмаас үүссэн төсвийн санхүүжилтийн нэмэлт эх үүсвэр.

    91.4.Энэ хуулийн 91.3.1-д заасан зөрүүг нөхөн зарцуулалт хийх шийдвэрийг Засгийн газар гарган хэрэгжүүлж, төсвийн гүйцэтгэлд тусгана.

    91.5.Төсвийн тогтворжуулалтын сангийн хөрөнгө нь энэ хуулийн 91.3.1-д заасан төсвийн алдагдлыг бүрэн санхүүжүүлэхэд хүрэлцэхгүй тохиолдолд уг алдагдлыг санхүүжүүлэх зориулалтаар Засгийн газар Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулийн 6.1.4-т заасан улсын өрийн хязгаарт багтаан зээл авч болно.

    91.6.Төсвийн тогтворжуулалтын сангийн хөрөнгийг Монголбанкин дахь төрийн сангийн тусгай дансанд байршуулна.

    91.7.Төсвийн тогтворжуулалтын сангийн хөрөнгийг энэ хуулийн 91.3-т заасан зориулалтаар санхүүжилт хийхэд байнга хөрвөх чадвартай байлгах, эрсдэлээс хамгаалах, олон улсын санхүүгийн зах зээлд үр ашигтай хөрөнгө оруулалт хийхэд чиглэсэн санхүүгийн нөөцийн удирдлагыг санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага, Монголбанк хооронд байгуулсан гэрээний үндсэн дээр Монголбанк хэрэгжүүлнэ.

    91 дүгээр зүйлийг 2010 оны 06 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар нэмсэн

    10 дугаар зүйл. Эрсдэлийн сан

    10.1.Дор дурдсан нөхцөл, байдал үүссэний улмаас төсвийн орлого их хэмжээгээр тасалдах буюу зарлага мөн хэмжээгээр нэмэгдэх тохиолдолд Эрсдэлийн сангийн хөрөнгийг зарцуулна:

    10.1.1. гамшгийн улмаас хөдөө аж ахуйн гаралтай түүхий эдийн экспорт хязгаарлагдах;
    10.1.2. олон улсын санхүүгийн зах зээлд чөлөөт валютын ханш огцом өөрчлөгдөх;
    10.1.3. гамшиг болон урьдчилан тооцох боломжгүй бусад нөхцөл, байдал үүссэний улмаас дотоодын үйлдвэрлэл, үйлчилгээний хэмжээ эрс буурах;
    10.1.4.дотоодын зах зээл дээр гурил, улаан буудай, бензин шатахууны үнэ огцом өсөх.
    /Энэ заалтыг 2008 оны 5 дугаар сарын 22-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/

    11 дүгээр зүйл. Аялал жуулчлалын сан

    11.1.Төсвийн ерөнхийлөн захирагч нь тухайн жилд Засгийн газраас аялал жуулчлалын салбарт хэрэгжүүлэх төсөл, арга хэмжээний зардлыг харгалзан Аялал жуулчлалын санд улсын төсвөөс олгох хөрөнгийн хэмжээг төлөвлөнө.

    11.2.Энэ хуулийн 11.1-д заасан сангийн хөрөнгийг дор дурдсан арга хэмжээг санхүүжүүлэхэд зарцуулна:

    11.2.1. эх орны байгалийн үзэсгэлэнт газар, үндэсний соёл, хүн ардын зан заншил, түүхийг сурталчилсан кино, дүрс болон дууны бичлэг хийх, ном, ил захидал, танилцуулга, цомог хэвлэх, мэргэжлийн сонин, сэтгүүл гаргах, улсын болон олон улсын чанартай хурал, зөвлөлгөөн, дотоод, гадаадын үзэсгэлэн, яармаг зохион байгуулах;
    11.2.2. аялал жуулчлалын дэд бүтэц байгуулах төсөл, хөтөлбөрийг санхүүжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэх;
    11.2.3. аялал жуулчлалаас байгаль орчинд үзүүлэх сөрөг нөлөөллийг багасгах, байгаль орчныг хамгаалах;
    11.2.4. байгаль, түүх, соёлын өвийг сэргээн засварлах, хадгалж хамгаалах.

    12 дугаар зүйл. Байгаль хамгаалах сан

    12.1.Байгаль хамгаалах сангийн хөрөнгө энэ хуулийн 7.1-д зааснаас гадна дараахь эх үүсвэрээс бүрдэнэ:

    12.1.1. тусгай хамгаалалттай газар нутагт байгалийн аялал, жуулчлал эрхлэх эрхийн бичиг олгосны хураамж;
    12.1.2. Байгалийн нөөц ашигласны төлбөрийн орлогоос байгаль орчныг хамгаалах, байгалийн нөөцийг нөхөн сэргээх арга хэмжээнд зарцуулах хөрөнгийн хувь, хэмжээний тухай1 хуулийн 4.2 дахь хэсэгт заасан мөнгөн хөрөнгө.

    12.2.Энэ хуулийн 12.1-д заасан сангийн хөрөнгийг дор дурдсан арга хэмжээг санхүүжүүлэхэд зарцуулна:

    12.2.1. байгалийн баялгийн нөөц, байгаль орчны төлөв байдлын хувьсал, өөрчлөлтийн байдлыг судлан тогтоох, мэдээллийг хуримтлуулж боловсруулах, дүгнэлт гаргах төсөл, арга хэмжээ;
    12.2.2. байгаль орчныг хамгаалах, түүний баялгийг зүй зохистой ашиглах, нөхөн сэргээх, байгаль орчинд үзүүлэх хортой нөлөөллийг багасгах дэвшилт арга, хоргүй, бохирдолгүй, хаягдалгүй технологи нэвтрүүлсэн иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагын үйл ажиллагааг урамшуулах;
    12.2.3. байгаль орчныг хамгаалахтай холбогдсон асуудлаар үндэсний болон олон улсын семинар, онол, практикийн бага хурал, уулзалт, симпозиум зэрэг арга хэмжээг зохион байгуулах;
    12.2.4. байгаль орчныг хамгаалах, хянах, судлахад шаардагдах техник хэрэгсэл, тоног төхөөрөмж, хэмжих багаж худалдан авахад санхүүгийн дэмжлэг үзүүлэх;
    12.2.5. байгаль орчныг хамгаалах, нөхөн сэргээх, сурталчлах, шинжлэн судлах үйл хэрэгт онцгой амжилт гаргасан өөрийн улсын болон гадаадын иргэдийг шагнах;

    12.2.6. байгалийн гамшигт үзэгдлээс урьдчилан сэргийлэхэд чиглэсэн үйл ажиллагаа явуулах;
    12.2.7. байгаль орчныг хамгаалахтай холбогдсон хууль тогтоомжийн хэрэгжилтэд хяналт тавих үйл ажиллагаа явуулах;
    12.2.8. Байгаль орчныг хамгаалах тухай хуулийн2 48 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасан экологийн боловсрол, хүмүүжил олгох ажлыг дэмжих.
    /Энэ заалтад 2008 оны 1 дүгээр сарын 31-ний өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

    121 дүгээр зүйл.Цэвэр агаарын сан

    121.1.Цэвэр агаарын сангийн хөрөнгө нь энэ хуулийн 7.1-д зааснаас гадна дараахь эх үүсвэрээс бүрдэнэ:

    121.1.1. агаарын бохирдлын төлбөр, нөхөн төлбөр;
    121.1.2. бусад орлого.

    121.2.Энэ хуулийн 121.1-д заасан сангийн хөрөнгийг дор дурдсан арга хэмжээг санхүүжүүлэхэд зарцуулна:

    121.2.1.агаарыг хамгаалах, агаарын бохирдлыг бууруулахад чиглэсэн шинэ дэвшилтэт техник, технологи нэвтрүүлэхэд санхүүгийн дэмжлэг үзүүлэх;
    121.2.2.стандартын шаардлагад нийцсэн цэвэр түлш, зуух үйлдвэрлэхийг дэмжих, тэдгээрийг худалдан авахад татаас олгох;
    121.2.3.агаарын чанарын хяналт-шинжилгээний чадавхийг бэхжүүлэх, агаарын чанарын төлөв байдлын хувьсал өөрчлөлтийг тогтоох болон агаарыг хамгаалахтай холбогдолтой стандарт, норм, дүрэм, арга, аргачлал боловсруулах, судалгаа, шинжилгээний төсөл, ажлыг гүйцэтгэх;
    121.2.4.эрчим хүчний үр ашгийг дээшлүүлэх, барилгын дулаалгыг сайжруулах төсөл, арга хэмжээг санхүүжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэх;
    121.2.5.агаарын бохирдлыг бууруулахад чиглэсэн иргэд, олон нийтийн үйл ажиллагаа, төсөл, арга хэмжээнд дэмжлэг үзүүлэх;
    121.2.6.сэргээгдэх эрчим хүч, цэвэр технологийг хөгжүүлэхэд чиглэсэн үйл ажиллагаа, төсөл, арга хэмжээнд дэмжлэг үзүүлэх;
    121.2.7.агаарын бохирдлыг бууруулахад чиглэсэн олон нийтэд мэдлэг олгох сургалт, сурталчилгааны арга хэмжээг зохион байгуулах.
    /121 дүгээр зүйлийг 2010 оны 06 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар нэмсэн/

    13 дугаар зүйл. Дархлаажуулалтын сан

    13.1.Дархлаажуулалтын сангийн хөрөнгө нь энэ хуулийн 7.1- д заасан болон  сайн дурын дархлаажуулалтын төлбөрийн орлогоос бүрдэнэ.

    13.2.Төсвийн ерөнхийлөн захирагч нь тухайн жилд дархлаажуулалтын арга хэмжээнд шаардагдах зардлыг харгалзан уг санд улсын төсвөөс олгох хөрөнгийн хэмжээг  төлөвлөнө.

    13.3.Энэ хуулийн  13.1-д заасан дархлаажуулалтын төлбөрийн хэмжээг эрүүл мэндийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн тогтооно.

    13.4.Энэ хуулийн 13.1-д заасан сангийн хөрөнгийг дор дурдсан арга хэмжээг санхүүжүүлэхэд зарцуулна:

    13.4.1. урьдчилан сэргийлэх тарилга хийх;
    13.4.2. дархлаажуулалтын зориулалтаар урьдчилан сэргийлэх тарилга хийх, эм, бэлдмэл, зүү, тариур бэлтгэх зэрэг үйл ажиллагаа явуулахад санхүүгийн дэмжлэг үзүүлэх.

    14 дүгээр зүйл. Жижиг, дунд үйлдвэрийг хөгжүүлэх сан

    14.1.Жижиг, дунд үйлдвэрийг хөгжүүлэх сангийн хөрөнгө нь  энэ хуулийн 7.1-д зааснаас гадна дараахь эх үүсвэрээс бүрдэнэ:

    14.1.1.  тусгай сангийн үйл ажиллагаанаас олсон орлого;
    14.1.2. олгосон зээлийн буцаан төлөлтийн орлого;
    14.1.3. бусад орлого.

    14.2.Энэ хуулийн 7.1.1-д заасан жижиг, дунд үйлдвэрийг хөгжүүлэх санг бүрдүүлэх улсын төсвийн хөрөнгийн хэмжээ нь улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтын 10 хувиас доошгүй байна.
    /Энэ  хэсгийг 2007 оны 07 дугаар сарын 27-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/

    14.3.Жижиг, дунд үйлдвэрлэлийн бодит өсөлт, мөнгөний ханшны өөрчлөлтийг харгалзан тухайн жилд улсын төсвөөс Жижиг, дунд үйлдвэрийг хөгжүүлэх санд олгох хөрөнгийн хэмжээг Засгийн газрын саналыг үндэслэн Улсын Их Хурал тухайн жилийн төсөвт тусгаж батална.
    /Энэ хэсгийг 2007 оны 07 дугаар сарын 27-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/

    14.4.Жижиг, дунд үйлдвэрийг хөгжүүлэх санд орон нутгийн төсвөөс хөрөнгө олгож болох бөгөөд түүний хэмжээг аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал тухайн жилийн орон нутгийн төсөвт тусгаж батална.
    /Энэ хэсгийг 2007 оны 07 дугаар сарын 27-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/

    14.5.Энэ хуулийн 14.1-д заасан сангийн хөрөнгийг дараахь арга хэмжээг санхүүжүүлэхэд зарцуулна: 
    /Энэ хэсгийн дугаарт 2007 оны 07 дугаар сарын 27-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

    14.5.1.ажлын байр бий болгох;
    14.5.2. жижиг, дунд үйлдвэрлэл эрхлэхэд зориулж урт хугацааны, хөнгөлөлттэй зээл олгох;
    /Энэ заалтад 2007 оны 07 дугаар сарын 27-ны өдрийн хуулиар нэмэлт орсон/

    14.5.3.зээлийн баталгаа гаргах;
    /Энэ заалтыг 2007 оны 07 дугаар сарын 27-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/
    14.5.4.мэргэжлийн зөвлөгөө өгөх, мэдээллээр хангах;
    /Энэ заалтыг 2007 оны 07 дугаар сарын 27-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/
    14.5.5.сургалт, давтан сургалтад хамруулах;
    /Энэ заалтыг 2007 оны 07 дугаар сарын 27-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/
    14.5.6.зарим төрлийн даатгалд хамруулах;
    /Энэ заалтыг 2007 оны 07 дугаар сарын 27-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/
    14.5.7.хуульд заасан бусад арга хэмжээ.
    /Энэ заалтыг 2007 оны 07 дугаар сарын 27-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/

    15 дугаар зүйл. Соёл, урлаг хөгжүүлэх сан

    15.1. Соёл, урлаг хөгжүүлэх сангийн хөрөнгө нь энэ хуулийн 7.1-д зааснаас гадна  дараахь эх үүсвэрээс бүрдэнэ:

    15.1.1. соёл, урлаг хөгжүүлэх сангийн хөрөнгөөр зохион байгуулсан урлагийн тоглолт, уран бүтээлийн болон түүх, соёлын дурсгалт зүйлийн үзэсгэлэнгийн орлого;

    15.1.2. гадаад улсад  зохион байгуулсан урлагийн тоглолт, уран бүтээлийн болон түүх соёлын дурсгалт зүйлийн үзэсгэлэн, тэдгээртэй адилтгах арга хэмжээнээс олсон орлого.

    15.2.Төсвийн ерөнхийлөн захирагч нь соёлыг хөгжүүлэх, түүх, соёлын дурсгалт зүйлийг хамгаалах чиглэлээр тухайн жилд хэрэгжүүлэх төсөл, арга хэмжээний зардлыг харгалзан энэ хуулийн 15.1-д заасан санд улсын төсвөөс олгох хөрөнгийн хэмжээг төлөвлөнө.

    15.3.Энэ хуулийн 15.1-д заасан сангийн хөрөнгийг дор дурдсан арга хэмжээг санхүүжүүлэхэд зарцуулна:

    15.3.1. соёлын өв, түүх, соёлын дурсгалт зүйлийг хадгалж хамгаалах, сэргээн засварлах, сурталчлах;
    15.3.2. урлаг, утга зохиолын шинэ уран бүтээл туурвих, нийтийн хүртээл болгох төсөл, хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх;
    15.3.3. төсвийн хөрөнгөөр бүтээх уран сайхны болон баримтат кино, үндэсний уламжлалт бөгөөд сонгодог урлагийн бүтээл туурвих;
    15.3.4. соёлын өв, түүх, соёлын дурсгалт зүйл, үндэсний соёл, урлагийг гадаадад болон өөрийн оронд сурталчилсан кино, дуу авианы  бичлэг хийх, ном хэвлүүлэх, соёл, урлагийн мэргэжлийн сонин, сэтгүүл гаргахад дэмжлэг үзүүлэх;
    15.3.5. соёл, урлагийн тоглолт хийх, түүх, соёлын дурсгалт зүйл, уран бүтээлийн үзэсгэлэнг гадаадад болон өөрийн оронд зохион байгуулах;
    15.3.6. хүүхдэд уран сайхан, гоо зүйн мэдлэг олгох уран бүтээл туурвих, соёл, урлагийн арга хэмжээ зохион байгуулах;
    15.3.7. соёл, урлагийн байгууллагад онцгой шаардлагатай техник хэрэгсэл, тоног төхөөрөмж, материал худалдан авах;
    15.3.8. соёл, урлагийн ажилтан, уран бүтээлчдийн мэргэшил дээшлүүлэх сургалт-семинар зохион байгуулах, тэдгээрийг гадаад, дотоодод зохиогдох соёл, урлагийн арга хэмжээ, тэмцээнд оролцуулах;
    15.3.9. хөгжмийн том хэмжээний болон дүрслэх урлаг, кино, ном хэвлэлийн шилдэг бүтээлийг улсын санд худалдан авах;
    15.3.10. олон улсын хэмжээний соёл, урлагийн наадам, тэмцээн, үзэсгэлэн, номын яармагт оролцож онцгой амжилт гаргасан соёлын ажилтан, уран бүтээлчдийг шагнаж урамшуулах;
    15.3.11. үндэсний соёл, урлагийг хөгжүүлэх, соёлын өв, түүх, соёлын дурсгалт зүйлийг хадгалж хамгаалахад хувь нэмэр оруулсан аж ахуйн нэгж,  байгууллага, иргэдийг алдаршуулах.

    16 дугаар зүйл. Сургалтын төрийн сан

    16.1.Сургалтын төрийн сангийн хөрөнгө нь энэ хуулийн 7.1-д зааснаас гадна дараахь эх үүсвэрээс бүрдэнэ:

    16.1.1.сургалтын зориулалттай зээлийн төлбөр;
    16.1.2. буцалтгүй тусламжийг давхардуулан олгосон зөрчлийг арилгахтай холбогдсон болон хуулиар хориглоогүй бусад эх үүсвэр.

    16.2.Төсвийн ерөнхийлөн захирагч нь тухайн жилд сургалтын зээл, буцалтгүй тусламж, үнэ төлбөргүй сургалтад хамрагдах суралцагсдын тоо, сургалтын төлбөрийн жишиг хэмжээг харгалзан энэ хуулийн 16.1-д заасан санд улсын төсвөөс олгох хөрөнгийн хэмжээг төлөвлөнө.

    16.3.Энэ хуулийн 16.1-д заасан сангийн хөрөнгийг дор дурдсан арга хэмжээг санхүүжүүлэхэд зарцуулна:

    16.3.1. сургалтын төлбөрийн зээл олгох;
    16.3.2. сургалтын төлбөрийн буцалтгүй тусламж үзүүлэх;
    16.3.3. сургалтын төлбөрийг төрөөс хариуцан үнэ төлбөргүй сургах.

    16.4. Сургалтын төрийн сангийн хөрөнгийг зарцуулах журмыг  Засгийн газар батална.

    17 дугаар зүйл. Хилийн чанадад байгаа Монгол Улсын иргэдэд туслах сан

    17.1.Төсвийн ерөнхийлөн захирагч нь Хилийн чанадад байгаа Монгол Улсын иргэдэд туслах санд улсын төсвөөс олгох хөрөнгийн хэмжээг урьд онд тухайн санд орсон орлого болон гарсан зардлын гүйцэтгэл,  жилийн эцсийн үлдэгдлийг харгалзан төлөвлөнө.

    17.2.Энэ хуулийн 17.1-д заасан сангийн хөрөнгийг хилийн чанадад байгаа Монгол Улсын иргэний эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хамгаалах, тэдэнд эд материал, санхүүгийн дэмжлэг үзүүлэх арга хэмжээг санхүүжүүлэхэд зарцуулна.

    18 дугаар зүйл. Хүүхдийн төлөө сан

    18.1. Төсвийн ерөнхийлөн захирагч нь Хүүхдийн төлөө санд улсын төсвөөс олгох хөрөнгийн хэмжээг тухайн жилд Засгийн газраас хүүхдийг хөгжүүлэх, хамгаалах чиглэлээр хэрэгжүүлэх төсөл, арга хэмжээний зардлыг харгалзан төлөвлөнө.

    18.2.Энэ хуулийн 18.1-д заасан сангийн хөрөнгийг дор дурдсан арга хэмжээг санхүүжүүлэхэд зарцуулна:

    18.2.1. хүүхдийн хөгжил, хамгааллын бодлого, чиглэлд нийцсэн төсөл, хөтөлбөр хэрэгжүүлэх;
    18.2.2. хүүхдийн эрх ашиг, сонирхлыг хамгаалах зорилгоор зарим онцгой нөхцөлд тусламж үзүүлэх;
    18.2.3. хүүхэд, өсвөр үеийнхний гишүүнчлэлтэй төрийн бус байгууллагын зарим үйл ажиллагааг дэмжих.

    19 дүгээр зүйл. Хөрөнгө оруулалт, хөгжлийн сан

    19.1.Энэ хуулийн 6.4.9-д заасан Хөрөнгө оруулалт, хөгжлийн сангийн хөрөнгийг дараахь арга хэмжээг санхүүжүүлэхэд зарцуулна:

    19.1.1. зээл олгох, зээлийн баталгаа гаргах, зээлийн хүүгийн татаас олгох;
    /Энэ заалтад 2008 оны 5 дугаар сарын 22-ны өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан/
    19.1.2. бизнес /аж ахуйн үйл ажиллагаа/ эрхлэхтэй холбогдсон зөвлөгөө өгөх, сургалт зохион байгуулах;
    19.1.3. гадаад  зах зээлд гарахад туслалцаа үзүүлэх;
    19.1.4.  өндөр технологи нутагшуулах;
    19.1.5.  бизнес инкубатор байгуулах.

    20 дугаар зүйл.Шинжлэх ухаан, технологийн сан

    20.1.Шинжлэх ухаан, технологийн сангийн хөрөнгө нь энэ хуулийн 7.1-д заасан эх үүсвэр болон тухайн сан өөрийн үйл ажиллагаанаас олсон орлогоос бүрдэнэ.

    20.2.Энэ хуулийн 20.1-д заасан санд улсын төсвөөс олгох хөрөнгийн хэмжээ нь дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 1.5 хувиас багагүй байна.

    20.3.Төсвийн ерөнхийлөн захирагч нь тухайн жилд Засгийн газрын захиалгаар хэрэгжүүлэх шинжлэх ухаан, технологийн төсөл болон онолын суурь судалгааны зардлыг харгалзан улсын төсвөөс энэ хуулийн 20.1-д заасан санд олгох хөрөнгийн хэмжээг төлөвлөнө.

    20.4.Энэ хуулийн 20.1-д заасан сангийн хөрөнгийг дор дурдсан арга хэмжээг санхүүжүүлэхэд зарцуулна:

    20.4.1. шинжлэх ухаан, технологийн тэргүүлэх чиглэлийн онолын суурь судалгаа хийх;
    20.4.2. Засгийн газрын /улсын/ захиалгатай шинжлэх ухаан, технологийн төсөл хэрэгжүүлэх;
    20.4.3. эрдэм шинжилгээний ажлын үр дүнг үйлдвэрлэл, үйлчилгээнд нэвтрүүлэх.

    21 дүгээр зүйл. Эрүүл мэндийг дэмжих сан

    21.1.Эрүүл мэндийг дэмжих  сангийн хөрөнгө нь  энэ хуулийн 7.1-д заасан эх үүсвэр, архи, согтууруулах ундааны онцгой албан татварын 1 хувь, эмийн импортын гаалийн болон нэмэгдсэн өртгийн албан татварын 2 хувь болон тамхины онцгой албан татварын 2 хувьтай тэнцэх хөрөнгөөс  бүрдэнэ.
    /Энэ хэсэгт 2010 оны 11 дүгээр сарын 25-ны өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан/

    21.2.Энэ хуулийн 21.1-д заасан сангийн хөрөнгийг дор дурдсан арга хэмжээг санхүүжүүлэхэд зарцуулна:

    21.2.1. тамхи, архины болон эмийн зохисгүй хэрэглээний хяналт, эрүүл мэндийг дэмжих төсөл, хөтөлбөр хэрэгжүүлэх;
    /Энэ заалтад 2010 оны 11 дүгээр сарын 25-ны өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан/
    21.2.2. тамхи, архинаас үүдэлтэй өвчин, эмгэгээс урьдчилан сэргийлэх болон хүн амын эрүүл мэндийг  хамгаалах бусад үйл ажиллагааг дэмжих;
    21.2.3. тамхи, архины хор хөнөөлтэй тэмцэх талаар мэдээлэл, сургалт, сурталчилгаа явуулах, хяналт тавих;
    21.2.4. тамхи, архинаас гаргах эмчилгээ, түүнд шаардлагатай эм, хэрэгсэл, тоног төхөөрөмжийн хангамжийг нэмэгдүүлэх;
    21.2.5. тамхи, архины болон эмийн зохисгүй хэрэглээнээс хүн амын эрүүл мэнд,  эдийн засагт учрах хор холбогдлыг судлах; 
    /Энэ заалтад 2010 оны 11 дүгээр сарын 25-ны өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан/
    21.2.6. архинд донтох өвчтэй хүнд үзүүлэх эрүүл мэнд, нийгмийн халамж үйлчилгээг боловсронгуй болгох, хүртээмжийг нэмэгдүүлэх;
    21.2.7. архидан согтуурахтай тэмцэх, урьдчилан сэргийлэх, эмийн зохистой хэрэглээг төлөвшүүлэх ажилд идэвхитэй оролцож үр дүнд хүрсэн төрийн бус байгууллага, хуулийн этгээд, иргэдийн үйл ажиллагааг дэмжих.
    /Энэ заалтад 2010 оны 11 дүгээр сарын 25-ны өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан/
    21.2.8.нийтийн биеийн тамир, хүн амын идэвхтэй хөдөлгөөнийг дэмжихэд чиглэсэн төсөл, хөтөлбөрт дэмжлэг үзүүлэх;
    /Энэ заалтыг 2010 оны 11 дүгээр сарын 25-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/
    21.2.9.нийтийн биеийн тамир, идэвхтэй хөдөлгөөний ач холбогдлын талаар мэдээлэл, сургалт, сурталчилгаа явуулах;
    /Энэ заалтыг 2010 оны 11 дүгээр сарын 25-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/
    21.2.10.орон нутгийн захиалгаар эмнэлгийн мэргэжилтний чадавхийг бэхжүүлэх төсөл, арга хэмжээг зохион байгуулахад дэмжлэг үзүүлэх;
    /Энэ заалтыг 2010 оны 11 дүгээр сарын 25-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/
    21.2.11.анагаах ухаан, эрүүл мэндийн шинжлэх ухааны дэвшилтэт технологийг эзэмшүүлэх зорилгоор эмнэлгийн мэргэжилтнийг гадаадад сургах, мэргэшүүлэх үйл ажиллагааг дэмжих;
    /Энэ заалтыг 2010 оны 11 дүгээр сарын 25-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/
    21.1.12.эмнэлгийн мэргэжилтний ёс зүй, эрүүл мэндийн байгууллагын ил тод байдал, хариуцлагыг дээшлүүлэх талаар мэдээлэл, сургалт, сурталчилгаа явуулах.
    /Энэ заалтыг 2010 оны 11 дүгээр сарын 25-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/

    211 дүгээр зүйл. Сэргээгдэх эрчим хүчний сан

    211.1. Сэргээгдэх эрчим хүчний сангийн хөрөнгө нь энэ хуулийн 7.1-д зааснаас гадна дараахь эх үүсвэрээс бүрдэнэ:

    211.1.1. Уур амьсгалын өөрчлөлтийн тухай Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын суурь конвенцийн Киотогийн протокол1-ын дагуу хүлэмжийн хийн бууруулалтыг бусад оронд худалдах үйл ажиллагаанаас төрийн болон орон нутгийн өмчит хуулийн этгээдэд орох орлогын 50 хувь;
    211.1.2. бусад орлого.

    211.2. Сэргээгдэх эрчим хүчний сангийн хөрөнгийг дараахь зориулалтаар зарцуулна:

    211.2.1. Сэргээгдэх эрчим хүчний тухай хуулийн 7.3.2-т заасны дагуу бие даасан үүсгүүрээр эрчим хүч үйлдвэрлэгчид үнийн зөрүүг олгох;
    211.2.2. сэргээгдэх эрчим хүчний чиглэлээр мэргэжлийн боловсон хүчин бэлтгэх;
    211.2.3. сэргээгдэх эрчим хүчний үйлдвэрлэл, хэрэглээнд шинэ техник технологи нэвтрүүлэх судалгаа, шинжилгээний ажлыг гүйцэтгэх;
    211.2.4. сэргээгдэх эрчим хүчний нөөцийг үнэлэх.
    /Дээрх 211 дүгээр зүйлийг 2007 оны 01 дүгээр сарын 11-ний өдрийн хуулиар нэмсэн/

    212 дугаар зүйл. Орон сууц хөгжүүлэх сан

    212..1.Орон сууц хөгжүүлэх сангийн хөрөнгө нь энэ хуулийн 7.1-д зааснаас гадна дараахь эх үүсвэрээс бүрдэнэ:
    212..1.1.зээлийн үйл ажиллагаанаас олсон орлого.
    212.2.Төсвийн ерөнхийлөн захирагч нь Орон сууц хөгжүүлэх санд улсын төсвөөс олгох хөрөнгийн хэмжээг төлөвлөхдөө тухайн жилд Засгийн газраас орон сууцны талаар хэрэгжүүлэх төсөл, арга хэмжээний зардлыг харгалзан үзнэ.

    212.3.Орон сууц хөгжүүлэх сангийн хөрөнгийг дараахь зориулалтаар зарцуулна:

    212.3.1.орон сууц, түүний дэд бүтцийг шинэчлэх, сайжруулах, шинээр барих;
    212.3.2. энэ хуулийн 212.3.1-д заасан зориулалтаар иргэн, хуулийн этгээдэд зээл олгох.
    /212 дугаар зүйлийг 2009 оны 07 дугаар сарын 09-ний өдрийн хуулиар нэмсэн/

    213 дугаар зүйл.Гэмт хэргийн хохирогчид нөхөн төлбөр олгох сан

    213.1.Гэмт хэргийн хохирогчид нөхөн төлбөр олгох сан нь энэ хуулийн 7.1-д зааснаас гадна дараахь эх үүсвэрээс бүрдэнэ:

    213.1.1.шүүхээс ногдуулсан торгох ялыг биелүүлж төсөвт тушаасан мөнгөн хөрөнгийн 60 хувьтай тэнцэх хэмжээний хөрөнгө;
    213.1.2.замын хөдөлгөөний болон хэв журмын зөрчилд ногдуулсан захиргааны торгох шийтгэлийг биелүүлж төсөвт тушаасан мөнгөн хөрөнгийн 60 хувьтай тэнцэх хэмжээний хөрөнгө;
    213.1.3.шүүхийн хүчин төгөлдөр шийдвэрээр энэ хуулийн 213.2-т заасан гэмт хэрэгт гэм буруутай нь шүүхээр тогтоогдсон этгээдээс хохирол барагдуулсан төлбөр.

    213.2.Энэ хуулийн 213.1-д заасан сангийн хөрөнгийг Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт үйлдэгдсэн, Эрүүгийн хуулийн 81.1, 81.2 /Төр, нийгмийн зүтгэлтний амь биед халдах/, 91.1, 91.2 /Хүнийг санаатай алах/, 96.1, 96.2 /Бусдын бие махбодид хүнд   гэмтэл   санаатай   учруулах/,  108.3   /Хүн   хулгайлах/, 109.3  /Хүнийг   хууль
    бусаар хорих/,  112.3  /Хүнийг  барьцаалах/, 113.3  /Хүн  худалдаалах/, 126.2,  126.3
    /Хүчиндэх/,  147.3  /Бусдын  эд  хөрөнгийг  дээрэмдэх/,  177.2  /Зандалчлах/,  1781.2
    /Терроризм/, 251.2, 251.3 /Эрүү шүүлт тулгах/-т заасан гэмт хэргийн улмаас амь насаа алдсан этгээдийн гэр бүлийн гишүүн, түүнчлэн хүнд гэмтэл учирсан хохирогчийн шүүхийн хүчин төгөлдөр шийдвэрт заасан дор дурдсан хохиролд нөхөн төлбөр олгоход зарцуулна:

    213.2.1.эмчилгээний зардал;
    213.2.2.оршуулгын зардал;
    213.2.3.хөдөлмөрийн чадвараа алдсанаас дутуу авсан цалин хөлс, түүнтэй адилтгах орлого.

    213.3.Гэмт хэргийн хохирогчид олгох нөхөн төлбөрийн хэмжээ нь хохирлыг гэм буруутай этгээдээр нөхөн төлүүлэх тухай шүүхийн хүчин төгөлдөр шийдвэрээр тодорхойлогдоно.

    213.4.Энэ хуулийн 213.1-д заасан сангаас олгох нөхөн төлбөр нь дор дурдсан хэмжээнээс ихгүй байна:

    213.4.1.энэ хуулийн 213.2-т заасан гэмт хэргийн улмаас хохирогч нас барсан бол хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг гуч дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөг;
    213.4.2.энэ хуулийн 213.2-т заасан гэмт хэргийн улмаас хохирогчийн бие махбодид хүнд гэмтэл учирсан бол хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг хорь дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөг.

    213.5.Гэмт хэргийн хохирогчид олгох нөхөн төлбөрийг нэг удаа олгоно.

    213.6.Энэ хуулийн 213.1-д заасан сангаас гэмт хэргийн хохирогчид нөхөн төлбөр олгох журмыг Засгийн газар тогтооно.

    213.7.Гэмт хэргийн хохирогчид энэ хуулийн 213.1-д заасан сангаас олгосон нөхөн төлбөрийг гэм буруутай нь шүүхээр тогтоогдсон этгээдээр уул санд буцаан төлүүлнэ.

    213.8.Гэм буруутай нь шүүхээр тогтоогдсон этгээдээс шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай хууль тогтоомжид заасан журмын дагуу зохих төлбөрийг гаргуулна.

    213.9.Төсвийн ерөнхийлөн захирагч нь энэ хуулийн 213.2-т заасан зориулалтаар өмнөх онд гарсан зардал болон төвлөрсөн орлогын гүйцэтгэлийг харгалзан тухайн жилд улсын төсвөөс санд төвлөрүүлэх хөрөнгийн хэмжээг төлөвлөнө.
    /213 дугаар зүйлийг 2010 оны 12 дугаар сарын 02-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/

    22 дугаар зүйл. Бүх нийтийн үйлчилгээний үүргийн сан

    22.1.Бүх  нийтийн үйлчилгээний үүргийн сангийн хөрөнгө нь дор дурдсан эх үүсвэрээс бүрдэнэ:

    22.1.1. энэ хуулийн 7.2-т заасан эх  үүсвэр;
    22.1.2. харилцаа холбооны үйлчилгээ эрхэлж байгаа хуулийн этгээдээс төвлөрүүлсэн хөрөнгө.

    22.2.Энэ хуулийн 22.1.2-т зааснаар төвлөрүүлэх хөрөнгийн хэмжээ нь  тухайн этгээдийн албан татвар ногдуулах орлогын  2 хувьтай тэнцүү байна.

    22.3.Энэ хуулийн 22.1-д заасан сангийн хөрөнгийг дор дурдсан арга хэмжээг санхүүжүүлэхэд зарцуулна:

    22.3.1. зайлшгүй шаардлагатай харилцаа холбооны үйлчилгээг алслагдсан орон нутагт болон үйлчилгээ хүрээгүй хүн амд хүргэх;
    22.3.2. харилцаа холбооны сүлжээ шинээр байгуулах, өргөтгөх, шинэчлэх.

    23 дугаар зүйл. Мал хамгаалах сан

    23.1.Энэ хуулийн 6.5.2-т заасан Мал хамгаалах сангийн хөрөнгийг дор дурдсан арга хэмжээг санхүүжүүлэхэд зарцуулна:

    23.1.1.  бэлчээрийн даацыг тодорхойлох, мал оторлон өвөлжүүлэхтэй холбогдсон судалгаа явуулах;
    23.1.2. хадлан, тэжээл бэлтгэх зориулалттай техник, технологийн шинэчлэлт хийх;
    23.1.3. худаг сэргээн засварлах, уст цэг шинээр гаргах;
    23.1.4. тусгай сангийн үйл ажиллагаатай холбогдсон зардлыг нөхөх.
    24 дүгээр зүйл. Тариаланг дэмжих сан

    24.1.Энэ хуулийн 6.5.3-т заасан Тариаланг дэмжих сангийн хөрөнгийг дор дурдсан арга хэмжээг санхүүжүүлэхэд зарцуулна:

    24.1.1. усалгаатай тариаланг хөгжүүлэх, услалтын систем  байгуулах, сэргээн засварлах;
    24.1.2. тариалангийн газрыг нөхөн сэргээх, хөрсний үржил шимийг сайжруулах;
    24.1.3. таримал ургамлын үрийн аж ахуйг хөгжүүлэх;
    24.1.4. хөдөө аж ахуйн техник, технологийн шинэчлэлт  хийх;
    24.1.5. тариалангийн үйлдвэрлэл эрхлэгчээс стандартын шаардлага хангасан буудай худалдан авах;

    24.1.6. тусгай сангийн үндсэн хөрөнгөд засвар үйлчилгээ хийх.

    25 дугаар зүйл. Олон улсын гэрээний дагуу байгуулагдсан сан

    25.1.Төсвийн ерөнхийлөн захирагч нь олон улсын гэрээний дагуу байгуулагдсан санд улсын төсвөөс олгох хөрөнгийн хэмжээг үйл ажиллагаа явуулж байгаа сангуудын урьд оны орлогын гүйцэтгэл, тухайн төсвийн жилд эдгээр санд төвлөрөх буцалтгүй тусламж, хандивыг  харгалзан төлөвлөнө.

    25.2.Энэ хуулийн 25.1-д заасан сангийн хөрөнгийг дор дурдсан арга хэмжээг санхүүжүүлэхэд зарцуулна:

    25.2.1. тухайн гэрээнд заасан төсөл, хөтөлбөр, арга хэмжээ;
    25.2.2. гадаад улс, түүнчлэн олон улсын болон гадаад улсын байгууллагатай тохиролцсон төсөл, хөтөлбөр, арга хэмжээ.

    251 дүгээр зүйл. Зэвсэгт хүчний хөгжлийн сан

    251.1.Зэвсэгт хүчний хөгжлийн сангийн хөрөнгө нь энэ хуулийн 7.1-д зааснаас гадна дараахь эх үүсвэрээс бүрдэнэ:

    251.1.1.энхийг дэмжих ажиллагаанд оролцсоны нөхөн төлбөрийн Засгийн газраас тогтоосон зохих хэсэг;
    /Энэ заалтад 2010 оны 05 дугаар сарын 20-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/
    251.1.2.энхийг дэмжих ажиллагаанд Монгол Улсын зэвсэгт хүчнээс ашиглуулж байгаа үндсэн болон туслах зэвсэглэл, техник хэрэгсэл, тоног төхөөрөмж, материал хэрэгслийн нөхөн төлбөр;
    /Энэ заалтад 2010 оны 05 дугаар сарын 20-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/
    251.1.3.зэвсэглэлээс хасагдаж акт тавигдсан зарим төрлийн техникийг худалдаж борлуулсны орлого;
    251.1.4.улсын хэмжээний бүтээн байгуулалтад цэргийн анги, салбар, нэгжийг оролцуулснаас олсон ашиг;
    251.1.5. энхийг дэмжих ажиллагааны сургалт, бэлтгэлийн нөхөн төлбөр.
    /Энэ заалтад 2010 оны 05 дугаар сарын 20-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

    251.2.Зэвсэгт хүчний хөгжлийн сангийн хөрөнгийг дараахь зориулалтаар зарцуулна:
    251.2.1.зэвсэгт хүчнийг энхийг дэмжих ажиллагаанд оролцох чадавхийг нэмэгдүүлэх;
    /Энэ заалтад 2010 оны 05 дугаар сарын 20-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/
    251.2.2.террорист үйлдлийн сөрөг тусгай ажиллагаанд оролцох, нийтийг хамарсан байгалийн гамшиг, технологийн осол аюулын үед, бусад олон талт үүрэг гүйцэтгэхэд хүн, байгаль орчны аюулгүй байдлыг хангах, орон нутгийн хамгаалалтын үйл ажиллагаанд дэмжлэг үзүүлэхэд зэвсэгт хүчний бие бүрэлдэхүүний сургалт болон бэлтгэлийг хангуулах;
    251.2.3.зэвсэгт хүчний зэвсэглэл, техникийг сэргээн сайжруулах, шинэчлэх, сургалтын материаллаг баазыг бэхжүүлэх;
    251.2.4. энхийг дэмжих ажиллагаанд оролцохтой холбогдсон бусад үйл ажиллагааг санхүүжүүлэх;
    /Энэ заалтад 2010 оны 05 дугаар сарын 20-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/
    251.2.5.энхийг дэмжих ажиллагаа, хүмүүнлэгийн сургалтыг Монгол Улсад зохион байгуулах;
    /Энэ заалтад 2010 оны 05 дугаар сарын 20-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/
    251.2.6.батлан хамгаалах салбарт ажиллаж байгаа офицер, ахлагч, ажилчин, албан хаагчдын нийгмийн хамгааллыг сайжруулах;
    251.2.7.олон улсын гэрээний заалтын дагуу зориулалт зааж олгосон хандив, тусламжаас бусад орлогын 70-аас доошгүй хувийг энэ хуулийн 251.2.1-251.2.5-д заасан зориулалтаар.
    251.2.8.энхийг дэмжих ажиллагаанд үүрэг гүйцэтгэхэд оролцогч цэргийн албан хаагч амь насаа алдсан тохиолдолд цэргийн албан хаагчийн тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуульд заасны дагуу түүний ар гэрт нэг удаагийн тэтгэмжийг олгох.
    /Энэ заалтыг 2010 оны 07 дугаар сарын 02-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/
    /251 дүгээр  зүйлийг 2009 оны 07 дугаар сарын 09-ний өдрийн хуулиар нэмсэн/

    26 дугаар зүйл. Тусгай сангийн хөрөнгийг зарцуулах шийдвэр гаргах

    26.1.Төсвийн ерөнхийлөн захирагчдаас энэ хуульд заасны дагуу тусгай санд төвлөрүүлэхээр төлөвлөсөн хөрөнгийн хэмжээг санхүүгийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага Төсвийн байгууллагын удирдлага, санхүүжилтийн тухай хуульд заасан журмын дагуу хянаж, тухайн жилийн төсвийн хүрээний мэдэгдэл болон улсын төсвийн төсөлд тусгана.

    26.2.Энэ хуулийн 6.3-т заасан тусгай сангийн хөрөнгийг захиран зарцуулах шийдвэрийг Засгийн газар гаргана.

    26.3.Энэ хуулийн 6.4-т заасан тусгай сангийн зохион байгуулалт, орон тооны хязгаарыг Засгийн газар тогтоох бөгөөд хөрөнгийг нь захиран зарцуулах шийдвэрийг тухайн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн гаргана.

    26.4.Энэ хуулийн 6.5-д заасан тусгай сангийн хөрөнгийг захиран зарцуулах эрх бүхий этгээдийг тухай бүр Засгийн газар тогтоох бөгөөд Засгийн газраас эрх олгосон этгээд нь төсөл хэрэгжүүлэгч байна.

    26.5.Энэ хуулийн 4.2-т заасан хөрөнгийг захиран зарцуулах шийдвэрийг онцгой байдлын асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүний саналыг үндэслэн Засгийн газар гаргана.

    26.6.Энэ хуулийн  5.4.3, 5.4.19 5.4.26-д заасан тусгай сангийн хөрөнгийг захиран зарцуулах журмыг Засгийн газар тус тус батална.
    /Энэ хэсэгт 2007 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/
    /Энэ хэсэгт 2009 оны 07 дугаар сарын 09-ний өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

    26.7.Хууль зүй, дотоод хэргийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн энэ хуулийн 213.1-д заасан сангийн хөрөнгийг захиран зарцуулах шийдвэрийг дараахь шаардлагыг хангасан тохиолдолд гаргана:

    26.7.1.хохирлыг гэм буруутай этгээдээр нөхөн төлүүлэх тухай шүүхийн  шийдвэр хүчин төгөлдөр болсон;
    26.7.2.гэм буруутай этгээд хохирлыг барагдуулаагүй, эсхүл дутуу барагдуулсан;
    26.7.3.Гэмт хэргийн хохирогчид нөхөн төлбөр олгох сангийн зөвлөлийн шийдвэр гарсан.
    /Энэ хэсгийг 2010 оны 12 дугаар сарын 02-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/

    ДӨРӨВДҮГЭЭР БҮЛЭГ
    Тусгай сангаас санхүүжилт олгох журам

    27 дугаар зүйл. Тусгай сангийн байршил

    27.1.Олон улсын гэрээнд өөрөөр заагаагүй бол энэ хуулийн 5.4.10, 5.4.16-д зааснаас бусад тусгай сангийн хөрөнгийг төрийн сангийн тусгай дансанд байршуулна.
    /Энэ хэсэгт 2007 оны 11 дүгээр сарын 30-ны өдрийн хуулиар нэмэлт орсон/

    27.2.Энэ хуулийн 27.1-д заасан дансанд байршиж байгаа мөн хуулийн 6.5-д заасан  тусгай сангийн  хөрөнгийн үлдэгдэлд хүү олгоно.

    28 дугаар зүйл. Тусгай сангаас санхүүжилт хийх хэлбэр

    28.1.Тусгай сангийн санхүүжилтийг Төсвийн байгууллагын удирдлага, санхүүжилтийн тухай хуульд заасан журмын дагуу хийнэ.

    28.2.Засгийн газрын нөөц сангаас дараахь хэлбэрээр санхүүжилт олгоно:

    28.2.1. урьдчилгаа олгож гүйцэтгэлээр санхүүжүүлэх буюу тухайн ажил, үйлчилгээний онцлог, шаардагдах хөрөнгийн хэмжээтэй уялдуулан үе шаттайгаар санхүүжүүлэх; 
    28.2.2. шууд санхүүжүүлэх буюу ажил, үйлчилгээг гүйцэтгэсний дараа санхүүжилтийг бүрэн хэмжээгээр нэг удаа олгох.

    28.3.Засгийн газрын нөөц сангийн хөрөнгөөр санхүүжүүлэх төсөл, арга хэмжээ, гүйцэтгэх ажил, үйлчилгээний онцлог, зарцуулах хөрөнгийн хэмжээг харгалзан санхүүжилтийн хэлбэрийг санхүүгийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага тогтооно.

    29 дүгээр зүйл. Төрийн сангаас санхүүжилт олгох журам

    29.1.Төрийн сангийн газар энэ хуулийн 27.1-д заасны дагуу тусгай дансанд байршуулсан тусгай сангийн хөрөнгөөс санхүүжилтийг дараахь журмаар гүйцэтгэнэ:

    29.1.1. энэ хуулийн 5.4.1, 5.4.2, 5.4.4-5.4.6, 5.4.8, 5.4.12-5.4.14, 5.4.16, 5.4.17, 5.4.20, 5.4.21, 5.4.22 5.4.25,  5.4.26, 5.4.29, 5.4.30-д заасан тусгай сангийн хөрөнгөөр хэрэгжүүлэх төсөл, хөтөлбөр, арга хэмжээний санхүүжилтийг мөн хуулийн 26.3-т заасан этгээдийн шийдвэрээр;
    /Энэ заалтад 2007 оны 01 дүгээр сарын 11-ний өдрийн хуулиар нэмэлт орсон/
    /Энэ заалтад 2009 оны 07 дугаар сарын 09-ний өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/
    /Энэ заалтад 2010 оны 06 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/
    /Энэ заалтад 2010 оны 12 дугаар сарын 02-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/
    29.1.2. энэ хуулийн 5.4.3, 5.4.19-д заасан тусгай сангийн хөрөнгөөс хийх санхүүжилтийг мөн хуулийн 26.6-д зааснаар батлагдсан журмын дагуу;
    /Энэ заалтад 2007 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/
    29.1.3. энэ хуулийн 5.4.23-т заасан тусгай сангийн хөрөнгөөр хэрэгжүүлэх төсөл, хөтөлбөр, арга хэмжээний санхүүжилтийг мөн хуулийн 26.4-т заасан этгээдийн шийдвэрээр.
    /Энэ заалтад 2007 оны 01 дүгээр сарын 11-ний өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

    29.2.Энэ хуулийн 5.4.7-д заасан тусгай сангаас хөрөнгө зарцуулах тухай Засгийн газрын шийдвэрийг  дараахь журмаар хэрэгжүүлнэ:

    29.2.1. санхүүгийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага нь уг арга хэмжээг хариуцан хэрэгжүүлэх үүрэг хүлээсэн Төсвийн ерөнхийлөн захирагчийн дансанд шилжүүлэх;
    29.2.2. төсвийн ерөнхийлөн захирагч тухайн төсөл, арга хэмжээг гүйцэтгэгч байгууллагын дансанд шилжүүлэх;
    29.2.3. энэ хуулийн 28.2.1-д заасан хэлбэрээр санхүүжилт хийсэн бол төсвийн ерөнхийлөн захирагч нь гүйцэтгэгч байгууллагын урьдчилгаагаар авсан хөрөнгөөр гүйцэтгэсэн ажлын тайланг хянаж, санхүүгийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад дараагийн шатны санхүүжилтийг авах хүсэлт гаргах.

    29.3. Төрийн сангийн газар нь Засгийн газрын нөөц сангаас олгох санхүүжилтийг тухайн төсөл, арга хэмжээ, ажил, үйлчилгээг хэрэгжүүлж байгаа төрийн болон төрийн бус байгууллага, хувь хүний харилцах дансанд шууд шилжүүлэхийг хориглоно.

    ТАВДУГААР БҮЛЭГ
    Тусгай сангийн гүйцэтгэлийг тайлагнах, хяналт тавих журам

    30 дугаар зүйл.Тусгай сангийн тайлан

    30.1.Төсвийн ерөнхийлөн захирагч нь тусгай сангийн зарцуулалтын тайланг хагас, бүтэн жилээр гаргаж, Төсвийн байгууллагын удирдлага, санхүүжилтийн тухай хуулийн 39.2-т заасан тайланд тусган санхүүгийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад ирүүлнэ.

    30.2.Энэ хуулийн 5.4.22-т заасан тусгай сангийн хөрөнгийг захиран зарцуулах эрх бүхий этгээд нь энэ хуулийн 30.1-д заасан журмыг нэгэн адил баримтална.

    30.3.Засгийн газрын нөөц сангийн санхүүжилтээр хэрэгжүүлсэн төсөл, арга хэмжээний гүйцэтгэгч нь хөрөнгийн зарцуулалтын тайланг гаргаж, тогтоосон хугацаанд төсвийн ерөнхийлөн захирагчид хүргүүлнэ.

    30.4.Тусгай сангийн зарцуулалтын тайланд Төрийн аудитын тухай хуульд заасны дагуу аудит хийж, дүгнэлт гаргана.

    30.5.Засгийн газрын нөөц сан, Эрсдэлийн сан, Монгол Улсыг хөгжүүлэх сангийн зарцуулалтын тайланг санхүүгийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага Төсвийн байгууллагын удирдлага, санхүүжилтийн тухай хуулийн 37.2-т заасан тайланд тусгаж  Засгийн газар болон Улсьн Их Хуралд тайлагнана.
    /Энэ хэсэгт 2007 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

    30.6.Тусгай сангийн жилийн эцсийн зарцуулалтын тайланг аудитын дүгнэлтийн хамт уг тайлан гарснаас хойш 20 хоногийн дотор өдөр тутмын хэвлэлд нийтэлж нийтэд мэдээлнэ.

    30.7.Олон улсын гэрээний дагуу байгуулагдсан тусгай сангийн бүрдүүлэлт, зарцуулалтын тайланг хандивлагч талд өгөхийн зэрэгцээ түүнд аудит хийх боломж олгоно.

    31 дүгээр зүйл. Тусгай сангийн хөрөнгийн зарцуулалтад хяналт тавих

    31.1.Төсвийн байгууллагын удирдлага, санхүүжилтийн тухай хуулийн 64 дүгээр зүйлд заасан журмын дагуу тусгай сангийн хөрөнгийн зарцуулалтад хяналт, шалгалт хийнэ.

    31.2.Улсын Их Хурлын холбогдох Байнгын хороо шаардлагатай гэж үзвэл тусгай сангийн хөрөнгийн зарцуулалтын тайланг хэлэлцэж болно.

    31.3.Засгийн газрын нөөц сан, Монгол Улсыг хөгжүүлэх сангийн хөрөнгийн зарцуулалтын явцад санхүүгийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага хяналт тавина.
    /Энэ хэсэгт 2007 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

    31.4.Төсвийн ерөнхийлөн захирагч нь Засгийн газрын нөөц сангийн санхүүжилтээр тухайн салбарт хэрэгжүүлсэн төсөл, арга хэмжээний хэрэгжилт, хөрөнгийн зарцуулалтад хяналт тавина.

    31.5.Засгийн газрын нөөц сан, Эрсдэлийн сан, Монгол Улсыг хөгжүүлэх сангийн хөрөнгийн ашиглалт, зарцуулалтын байдалд төрийн аудитын байгууллага хуульд заасан журмын дагуу аудит хийх эрхтэй.
    /Энэ хэсэгт 2007 оны 02 дугаар сарын 06-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

    31.6.Энэ хуулийн 5.4.23-т заасан тусгай сангийн хөрөнгийн зарцуулалтад олон улсын гэрээ болон энэ хуулийн дагуу хяналт тавина.
    /Энэ хэсэгт 2007 оны 01 дүгээр сарын 11-ний өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

    ЗУРГАДУГААР БҮЛЭГ
    Бусад зүйл

    32 дугаар зүйл. Тусгай сангийн үйл ажиллагаанд хориглох зүйл

    32.1. Тусгай сангийн хөрөнгийг батлагдсан төсвөөс хэтрүүлэх, хуульд зааснаас өөр зориулалтаар ашиглах, зарцуулахыг хориглоно.

    32.2. Олон улсын гэрээнд тухайн сангийн дансыг арилжааны банкинд байршуулахаар зааснаас бусад тохиолдолд тусгай сангийн дансыг төрийн  сангаас гадуур  байршуулахыг хориглоно.

    33 дугаар зүйл. Хууль тогтоомж зөрчигчид хүлээлгэх хариуцлага

    33.1. Энэ хуулийн 32 дугаар зүйлд заасныг зөрчсөн, эсхүл тусгай сангийн хөрөнгийг эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтны шийдвэргүйгээр ашигласан, зарцуулсан, санхүүжилтийг өөр байгууллагад олгосон албан тушаалтанд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхээргүй бол шүүгч, эрх бүхий улсын байцаагч зөрчлийн шинж байдлыг харгалзан 40000-60000 хүртэл төгрөгөөр торгоно.

    33.2. Эрх бүхий улсын байцаагч энэ хуулийн 30.3-т заасныг зөрчсөн  хуулийн этгээдийг 200000 төгрөгөөр, албан тушаалтныг 50000 төгрөгөөр тус тус торгоно.

    МОНГОЛ УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН ДАРГА            Ц.НЯМДОРЖ

    ]]>
    info@caf.mn (Administrator) хууль эрх зүй Sun, 06 Nov 2011 06:18:53 +0000
    Төсвийн байгууллагын удирдлага, санхүүжилтийн тухай http://caf.mn/index.php?option=com_content&view=article&id=15:2011-11-06-06-11-00&catid=4:2011-10-31-17-06-20&Itemid=5 http://caf.mn/index.php?option=com_content&view=article&id=15:2011-11-06-06-11-00&catid=4:2011-10-31-17-06-20&Itemid=5

    2002 оны 06 сарын 27 өдөр                                                                                                                       Төрийн ордон, Улаанбаатар хот

    ТӨСВИЙН БАЙГУУЛЛАГЫН УДИРДЛАГА, САНХҮҮЖИЛТИЙН ТУХАЙ

    НЭГДҮГЭЭР БҮЛЭГ

    Нийтлэг үндэслэл

    1 дүгээр зүйл. Хуулийн зорилт

    1.1. Энэ хуулийн зорилт нь төсөв  зохиох, батлах, зарцуулах, тайлагнах, төсвийн талаархи төрийн байгууллага, албан тушаалтны эрх үүрэг, төсвийн байгууллагын хүний нөөцийн бодлого, үйл ажиллагааны удирдлагын зарчим, төсвийн хяналт, хариуцлагатай холбогдсон харилцааг зохицуулахад оршино.

    2 дугаар зүйл. Төсвийн байгууллагын удирдлага, санхүүжилтийн тухай хууль тогтоомж

    2.1. Төсвийн байгууллагын удирдлага, санхүүжилтийн тухай хууль тогтоомж нь Монгол Улсын Үндсэн хууль , энэ хууль болон тэдгээртэй нийцүүлэн гаргасан хууль тогтоомжийн бусад актаас бүрдэнэ.

    3 дугаар зүйл. Хуулийн үйлчлэх хүрээ

    3.1. Энэ хууль нь улсын болон орон нутгийн төсвөөс санхүүждэг бүх шатны байгууллага, төрийн болон орон нутгийн өмчит, тэдгээр өмчийн оролцоотой (хөрөнгийн 51 буюу түүнээс дээш хувьтай) хуулийн этгээдэд хамаарна.

    3.2. Энэ хуулийн ерөнхий менежер, үр дүнгийн гэрээ, бүтээгдэхүүн, гэрээнээс гадуур бүтээгдэхүүн худалдах тухай харилцааг зохицуулж буй зүйл, хэсэг, заалт нь улсын аюулгүй байдлыг хангах байгууллага, түүнчлэн хуульд заасны дагуу гүйцэтгэх ажил эрхлэх эрх бүхий байгууллагын гүйцэтгэх ажилд  хамаарахгүй.

    3.3. Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүн, бүх шатны шүүхийн шүүгчийг томилох, чөлөөлөх болон тэдгээрийн орон тоо, цалин, урамшуулалтай холбогдсон асуудлыг тус тусын хуулиар зохицуулна.
    /Энэ хэсгийг 2003 оны 01 дүгээр сарын 02-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/

    4 дүгээр зүйл. Хуулийн нэр томъёо

    4.1. Энэ хуульд хэрэглэсэн дараахь нэр томъёог дор дурдсан утгаар ойлгоно:

    4.1.1. “Монгол Улсын нэгдсэн төсөв” гэж улсын болон орон нутгийн төсвийн  бүрдлийг;

    4.1.2. “улсын төсөв” гэж Улсын Их Хурлаас баталсан,  Засгийн газрын бүрдүүлж зарцуулах төсөв болон  орон нутагт олгох санхүүгийн дэмжлэгийн нийлбэрийг;

    4.1.3. “орон нутгийн төсөв”  гэж орон нутгийн орлого, улсын төсвөөс олгох санхүүгийн дэмжлэг, улсын төсвийн хөрөнгөөр худалдан авах бүтээгдэхүүний санхүүжилтийн нийлбэрийг;

    4.1.4. «төсвийн байгууллага» гэж төрийн чиг үүрэгт хамаарах ажил, үйлчилгээг улсын буюу орон нутгийн төсвийн хөрөнгөөр хэрэгжүүлдэг  байгууллагыг;

    4.1.5. «хэтийн зорилт» гэж Засгийн газар болон төсвийн байгууллагаас дэвшүүлсэн дунд, урт хугацааны зорилт, хүрэх түвшинг;

    4.1.6. «дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдэл» гэж дараа жилийн эдийн засаг, нийгмийг хөгжүүлэх үндсэн чиглэл, улсын төсвийг зохиоход Засгийн газраас баримтлах үзүүлэлтүүдийн хязгаар, үндсэн тэнцвэрийг тодорхойлж Улсын Их Хурлаас зөвшөөрсөн баримт бичгийг;
    /Энэ заалтад 2010 оны 06 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

    4.1.7. «төсвийн төсөл» гэж дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдэлд багтаан улсын  төсвийн орлого, зарлага, түүний дотор төсвийн төлөвлөгөөний ангилал тус бүрийн талаар Засгийн газраас Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлсэн саналыг;             
    /Энэ заалтад 2010 оны 06 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

    4.1.8. «төсвийн ерөнхийлөн захирагч» гэж өөрийн эрхлэх асуудлын хүрээнд төсвийн байгууллага болон бусад этгээдээс нийлүүлэх бүтээгдэхүүний хэрэгцээг тодорхойлон, гэрээ байгуулах эрх бүхий албан тушаалтныг;

    4.1.9. «ерөнхий менежер» гэж төсвийн ерөнхийлөн захирагчтай  гэрээ байгуулсны үндсэн дээр төсвийн байгууллагыг өдөр тутмын удирдлагаар хангах үүрэг бүхий албан тушаалтныг;

    4.1.10. «бүтээгдэхүүн» гэж төсвийн байгууллага болон бусад этгээдээс нийлүүлэх тоо хэмжээ, хугацаа, чанар, зардал зэрэг гэрээнд тусгасан шалгуур үзүүлэлтээр тодорхойлогдох ажил, үйлчилгээг;

    4.1.11. «бүтээгдэхүүний анги» гэж төсөв хуваарилах зорилгоор нэгтгэсэн ижил төстэй бүтээгдэхүүний бүлэглэлийг;

    4.1.12. «зорилтын санал» гэж төрийн болон орон нутгийн өмчит, тэдгээр өмчийн оролцоотой (хөрөнгийн 51 буюу түүнээс дээш хувьтай) хуулийн этгээдийн ирэх 3 жилийн зорилт, үйл ажиллагааны төлөвлөгөөг;

    4.1.13. «бусад этгээд» гэж улсын болон орон нутгийн төсвийн хөрөнгөөр худалдаж авах энэ  хуулийн 4.1.10-т заасан бүтээгдэхүүнийг гэрээгээр нийлүүлэх аж ахуйн нэгж, байгууллага,  иргэнийг;
    4.1.14. «аккруэл суурь» гэж мөнгө хүлээн авсан, эсхүл төлсөн эсэхээс хамаарахгүйгээр орлогыг олсон үед, зардлыг гарсан үед нь хүлээн зөвшөөрч бүртгэх  аргыг;

    4.1.15. «өмчлөгчийн эрхийг хэрэгжүүлэх» гэж Улсын Их Хурлаас эрх олгосны дагуу Засгийн газар төсвийн хөрөнгийг захиран зарцуулагчийн хувьд төсвийн байгууллага өөрийн чиг үүргийн үйл ажиллагааг үр өгөөжтэй, тасралтгүй явуулж  байх хүний  нөөц,  эд хөрөнгө болон санхүүгийн нөөцийг бүрдүүлэх, учирч болох эрсдэлийг удирдах арга хэмжээг төлөвлөн авч хэрэгжүүлэхийг.

    5 дугаар зүйл. Удирдлага, санхүүжилтийн зарчим

    5.1. Төсвийн байгууллага, албан тушаалтан нь удирдлага, санхүүжилтийн талаар дараахь зарчмыг баримтална:

    5.1.1. жилийн эхэнд үйл ажиллагааныхаа зорилтыг тогтоож, хүрэх үр дүнг тодорхой болгох;

    5.1.2. санхүүгийн жилд бүтээгдэхүүнээ гэрээний үндсэн дээр нийлүүлж, төсвийн санхүүжилт авах;

    5.1.3. албан хаагчийг зөвхөн мэдлэг, боловсрол, мэргэжил, туршлага, мэргэшлийн ур чадварын үндсэн дээр нээлттэй өрсөлдөөний зарчмаар томилох, ажлын үр дүнг нь бодитойгоор үнэлэх;

    5.1.4. санхүү, төсвийг зохистой удирдаж, авлага, өр төлбөр үүсгэхгүй байх.

    5.2. Засгийн газар төсвийн талаар дараахь зарчмыг баримтална:

    5.2.1. төсвийг дунд хугацаагаар төлөвлөж, удирдах;
    5.2.2. ирэх 3  жилийн улсын төсвийн урсгал зардлын дундаж нь урсгал орлогын дунджаас хэтрэхгүй байх;

    5.2.3. жил бүрийн үйл ажиллагааны мөнгөн гүйлгээ илүүдэлтэй байх;
    5.2.4.гадаад худалдааны нөхцөл эерэг байх жилд мөнгөн гүйлгээний илүүдэл нь 3 жилийн дунджаас дээгүүр байх;

    5.2.5. Улсын Их Хурлаас зөвшөөрсний дагуу Засгийн газрын зээлийн  зохистой түвшинг жил бүр тогтоож, мөрдөх;

    5.2.6. татварын түвшин болон татварын тогтолцооны тогтвортой байдлыг хангах.

    ХОЁРДУГААР БҮЛЭГ

    Төсвийн байгууллага, албан тушаалтны
    төсвийн удирдлагын талаархи бүрэн эрх

    6 дугаар зүйл. Улсын Их Хурлын бүрэн эрх

    6.1. Улсын Их Хурал нь дараахь бүрэн эрхтэй:

    6.1.1. Засгийн газрын өргөн мэдүүлснээр улсын төсвийн орлого, төрийн чиг үүрэгт хамаарах ажил, үйлчилгээний санхүүжилт, бусад санхүүжилтийг  хэлэлцэж   батлах;

    6.1.2.Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулийн 5, 6 дугаар зүйлд заасныг баримтлан дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдлийг хэлэлцэн батлах;
    /Энэ заалтыг 2010 оны 06 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан/

    6.1.3. дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, улсын эдийн засаг, нийгмийг хөгжүүлэх үндсэн чиглэлд үндэслэн улсын төсвийг батлах;           
    /Энэ заалтыг 2009 оны 06 дугаар сарын 11-ний өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан/
    /Энэ заалтад 2010 оны 06 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

    6.1.4. төсвийн байгууллага төсвийн хөрөнгийг үр ашигтай зарцуулж, үр дүнг нь тайлагнах тогтолцоог бүрдүүлэх;

    6.1.5. нэгдсэн төсвийн гүйцэтгэлийг хэлэлцэх, Засгийн газрын санхүүгийн тайлан болон  улсын төсвийн гүйцэтгэлийг батлах.

    7 дугаар зүйл. Засгийн газрын бүрэн эрх

    7.1. Засгийн газар нь дараахь бүрэн эрхтэй:

    7.1.1. төсвийн удирдлагыг боловсронгуй болгох арга хэмжээг хэрэгжүүлэх;

    7.1.2. Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулийн 5, 6 дугаар зүйлийг баримтлан, Засгийн газрын үйл ажиллагааны хөтөлбөр болон энэ хуулийн 5.2-т заасан төсвийн удирдлагын зарчимд нийцүүлэн эдийн засаг, нийгмийг хөгжүүлэх үндсэн чиглэл, нэгдсэн төсвийн төслийн жил бүрийн болон дунд хугацааны үндсэн үзүүлэлтийг боловсруулах;
    /Энэ заалтад 2010 оны 06 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан/

    7.1.3. Засгийн газрын үйл ажиллагааны хөтөлбөрт нийцсэн жил бүрийн дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдэл болон түүнд үндэслэсэн улсын төсвийн төслийг боловсруулах;
    /Энэ заалтад 2010 оны 06 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

    7.1.4. улсын төсвийн байгууллагын үндсэн чиг үүрэгт хамаарах ажил, үйлчилгээний  санхүүжилтийг тодорхойлох;

    7.1.5. Улсын Их Хурлын зөвшөөрснөөр Засгийн газрын үнэт цаас гаргах;

    7.1.6. төсвийн хөрөнгийг үр ашигтай захиран зарцуулж, улсын төсвийн байгууллагаас нийлүүлэх бүтээгдэхүүний чанарын шаардлагыг хангуулах;

    7.1.7. улсын төсвийн байгууллагын ажлын үр дүнг төсвийн санхүүжилттэй уялдуулан  дүгнэх.

    7.2. Засгийн газар агентлаг байгуулах саналыг дараахь тохиолдолд Улсын Их Хуралд гаргана:

    7.2.1. тухайн агентлагийн нийлүүлэх бүтээгдэхүүн нь төрийн чиг үүрэгт хамаарч байгаа;

    7.2.2. хуульд заасан болон уг бүтээгдэхүүнийг тухайн агентлагаар хийж гүйцэтгүүлэхээр  Засгийн газар тодорхойлсон.

    8 дугаар зүйл. Санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүний бүрэн эрх

    8.1. Санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн дараахь бүрэн эрхтэй:

    8.1.1. улсын санхүүгийн байдал,  төсвийн үйл ажиллагааны үр дүнг хариуцаж энэ хуулийн 5 дугаар зүйлд заасан төсвийн удирдлага, санхүүжилтийн зарчмыг сахиулах;

    8.1.2. эдийн засаг, нийгмийг хөгжүүлэх үндсэн чиглэл, дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдэл болон улсын төсвийн төслийг Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулийн 5, 6 дугаар зүйлийг баримтлан боловсруулж Засгийн газрын хуралдаанаар хэлэлцүүлэх, тооцоо, мэдээллийн үнэн зөвийг  хариуцах;
    /Энэ заалтад 2010 оны 06 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан/

    8.1.3. төсвийн удирдлага, санхүүжилтийг боловсронгуй болгох санал боловсруулан, эрх бүхий байгууллагаар шийдвэрлүүлэх;
    /Энэ заалтыг 2008 оны 12 дугаар сарын 19-ний өдрийн хуулиар хүчингүй болсонд тооцсон/

    8.1.4. санхүү, төсвийн удирдлагын асуудлаар өөрийн эрх хэмжээний хүрээнд заавар, журам батлан гаргах;

    8.1.5. төсвийн ерөнхийлөн захирагчтай байгуулсан гэрээний нөхцөлийг хангасан төсвийн байгууллага, бусад этгээдэд  улсын төсвөөс санхүүжүүлэх бүтээгдэхүүний санхүүжилтийг  олгох;

    8.1.6. төрийн өмч, улсын төсвийн хөрөнгө, эрсдэлийг үр ашигтай удирдах;
    /Энэ заалтыг 2003 оны 01 дүгээр сарын 02-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан/

    8.1.7. Засгийн газраас эрх олгосноор Засгийн газрын нэрийн өмнөөс зээл авах буюу зээл авах зөвшөөрөл олгох;

    8.1.8. Засгийн газрын үнэт цаасны болон зээлийн нөхцөлийг өөрчлөх, зээл төлөх санал боловсруулах;

    8.1.9. зээл, тусламжийн удирдлагыг хэрэгжүүлэх, Засгийн газрын шийдвэрээр зээлийн баталгаа гаргах;

    8.1.10. улсын төсвийн хөрөнгө оруулалт, Засгийн газрын өрийн удирдлагыг хэрэгжүүлэх;

    8.1.11. энэ хуульд заасан бүрэн эрхийг хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай мэдээллийг төсвийн байгууллага, бусад этгээдээс гаргуулж авах.

    9дүгээр зүйл. Санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв  байгууллагын бүрэн эрх

    9.1. Санхүү, төсвийн асуудал  эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага дараахь бүрэн эрхтэй:

    9.1.1. төсвийн байгууллагын бүртгэлийн бодлогыг нягтлан бодох бүртгэлийн олон улсын стандартад нийцүүлэн боловсруулж, хэрэгжүүлэх;

    9.1.2. шаардлагатай мэдээллийг төсвийн байгууллагаас гаргуулж авах;

    9.1.3. төсвийн ерөнхийлөн захирагчийн бүрэн эрхэд хамаарах улсын төсвийн байгууллагын бүтээгдэхүүний нийлүүлэлт болон улсын төсвийн хөрөнгөөр орон нутгийн байгууллагаас худалдан авах бүтээгдэхүүний нийлүүлэлтийн  явцад хяналт тавих;

    9.1.4. Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулийн 5, 6 дугаар зүйлд болон Засгийн газрын үйл ажиллагааны хөтөлбөрт нийцсэн жил бүрийн дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдэл болон түүнд үндэслэсэн улсын төсвийн төсөл, түүнийг тодотгох тухай Засгийн газрын саналыг боловсруулах, тооцоо, мэдээллийн үнэн зөвийг хариуцах;
    /Энэ заалтад 2010 оны 06 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан/

    9.1.5. Засгийн газрын санхүүгийн тайланг нягтлан бодох бүртгэлийн олон улсын стандартын дагуу гаргах;

    9.1.6. нэгдсэн төсвийн гүйцэтгэлийн тайлан гаргах;
    9.1.7. энэ хуулийн 10 дугаар зүйлд заасан шаардлагын дагуу улсын төсвийн байгууллагын мөнгөн хөрөнгийн нэгдсэн зохицуулалтыг хэрэгжүүлэх;

    9.1.8. улсын төсвийн орлого, зарлагын төлбөрийг гүйцэтгэх  банкны дансны бүртгэлийг хөтлөх;

    9.1.9. улсын төсвийн байгууллагад банкинд данс нээх зөвшөөрөл олгох;

    9.1.10. улсын төсвийн байгууллагын мөнгөн хөрөнгийн нэгдсэн зохицуулалтын бүрэлдэхүүн хэсэг болох Засгийн газрын дансуудыг удирдах.

    9.2. Санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага нь хууль тогтоомжид заасан улсын төсвийн орлого, зарлагын гүйлгээг энэ чиглэлийн үүрэг бүхий хуулийн этгээдээр гүйцэтгүүлж болно.

    9 дүгээр зүйл. Үндэсний хөгжил,  шинэтгэлийн асуудал эрхэлсэн төрийн  захиргааны байгууллагын бүрэн эрх

    91.1.Үндэсний хөгжил, шинэтгэлийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны байгууллага дараахь бүрэн эрхтэй:

    91.1.1.эдийн засаг, нийгмийг хөгжүүлэх үндсэн чиглэлийн төслийг боловсруулах;

    91.1.2.төсвийн удирдлага, санхүүжилтийг боловсронгуй болгох санал боловсруулан эрх бүхий байгууллагаар шийдвэрлүүлэх.

    /Дээрх 91 дүгээр зүйлийг 2008 оны 12 дугаар сарын 19-ний өдрийн хуулиар нэмсэн/

    10 дугаар зүйл. Мөнгөн хөрөнгийн нэгдсэн  зохицуулалтад тавих шаардлага

    10.1. Улсын төсвийн байгууллагын мөнгөн хөрөнгийн нэгдсэн зохицуулалтад дараахь шаардлага тавина:

    10.1.1. улсын төсвийн байгууллага мөнгөн хөрөнгийнхөө хэрэгцээг зөв төлөвлөн ажиллах, урсгал төсвөө оновчтой ашиглах сонирхлыг төрүүлэхүйц байх;

    10.1.2. улсын төсвийн байгууллагын дансны цэвэр үлдэгдлийг байгууллагын үйл ажиллагааны хэвийн нөхцөлийг алдагдуулахгүйгээр үр ашигтай удирдах.

    11  дүгээр зүйл. Төсвийн ерөнхийлөн захирагч

    11.1. Дараахь албан тушаалтан төсвийн ерөнхийлөн захирагч  байна:

    11.1.1.Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга Ерөнхийлөгчийн төсвийн;

    11.1.2.Улсын Их  Хурлын дарга Улсын Их Хурлын  төсвийн;
    /Энэ заалтад 2003 оны 01 дүгээр сарын 02-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

    11.1.3.Ерөнхий сайд түүнд хууль тогтоомжоор харьяалуулсан байгууллагын төсвийн;

    11.1.4.Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга Ерөнхий сайдын төсөв, Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын төсөв болон түүнд хууль тогтоомжоор харьяалуулсан бусад байгууллагын төсвийн;

    11.1.5.Засгийн газрын гишүүн  холбогдох төрийн захиргааны төв байгууллагын болон түүнд хууль тогтоомжоор харьяалуулсан бусад байгууллагын төсвийн;

    11.1.6.Үндсэн хуулийн цэцийн дарга Үндсэн хуулийн цэцийн  төсвийн;
    11.1.7.Улсын Дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгч тухайн шүүхийн төсвийн;
    11.1.8.Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн дарга Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн ажлын алба, аймаг, нийслэл, сум, сум дундын,  дүүргийн болон  дагнасан шүүхийн төсвийн;

    11.1.9.Улсын ерөнхий прокурор прокурорын байгууллагын  төсвийн;
    11.1.10.Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн нарийн бичгийн дарга тус  зөвлөлийн;

    11.1.11. Улсын Их Хуралд ажлаа тайлагнадаг байгууллагын дарга тухайн байгууллагын  төсвийн;

    11.1.12. аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын Тэргүүлэгчдийн  дарга тухайн шатны иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын төсвийн;

    11.1.13. нийслэлийн Засаг дарга нийслэлийн төсөв болон нийслэлийн Захирагчийн ажлын албаны төсвийн;

    11.1.14.аймгийн Засаг дарга аймгийн төсвийн;
    11.1.15. сум, дүүргийн Засаг дарга сум, дүүргийн төсвийн.

    12 дугаар зүйл. Төсвийн  талаархи  төсвийн ерөнхийлөн захирагчийн бүрэн эрх

    12.1. Төсвийн ерөнхийлөн захирагч дараахь бүрэн эрхтэй:

    12.1.1. эрхлэх асуудлынхаа хүрээнд нийлүүлэх бүтээгдэхүүн, түүний орлого, санхүүжилтийн хэрэгцээгээ бодитой тодорхойлох;
    12.1.2. дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, төсвийн гүйцэтгэлийг хангуулах;
    /Энэ заалтад 2010 оны 06 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

    12.1.3. Улсын Их Хурлын холбогдох Байнгын хороонд мэдээлэл өгөх;

    12.1.4. дэвшүүлсэн хэтийн зорилтоо хэрэгжүүлэхэд төрийн зохицуулалт шаардлагатай бол холбогдох эрх бүхий байгууллагад санал оруулах;

    12.1.5. эрхлэх асуудлын хүрээний агентлаг, төсвийн бусад байгууллагын үйл ажиллагааны хэвийн нөхцөлийг хангах;

    12.1.6. эрхлэх асуудлын хүрээний төсвийн байгууллагын ерөнхий менежертэй үр дүнгийн гэрээ байгуулах;

    12.1.7. эрхлэх асуудлын хүрээний төсвийн байгууллагын үйл ажиллагааны хэтийн төлөвлөгөөнд тусгагдсан бүтээгдэхүүний нийлүүлэлт, санхүүгийн үр дүнг хянаж дүгнэх;

    12.1.8. төрийн албаны төв байгууллагаас энэ хуулийн 45.1-д заасан албан тушаалд нэр дэвшүүлсэн хүмүүсээс сонголт хийж, эрх бүхий байгууллагад санал оруулах;

    12.2. Төсвийн ерөнхийлөн захирагч нь энэ хуулийн 12.1-д заасан зарим эрхээ ерөнхий менежерт бичгээр шилжүүлж болох бөгөөд ийнхүү шилжүүлсэн  нь  түүнийг хариуцлагаас чөлөөлөх үндэслэл болохгүй.

    12.3. Төсвийн ерөнхийлөн захирагч эрхлэх асуудлынхаа хүрээний төсвийн байгууллагын ерөнхий менежерт хуулиар олгогдсон эрх мэдлийг хязгаарлах буюу өөртөө шилжүүлэн авахыг хориглоно.

    13 дугаар зүйл. Улсын төсвийн байгууллагын бүрэн эрх

    13.1. Улсын төсвийн байгууллага төрийн чиг үүрэгт хамаарах ажил, үйлчилгээг бүтээгдэхүүний хэлбэрээр нийлүүлж, түүнийхээ төлөө санхүүжилт авна.

    13.2. Улсын төсвийн байгууллага батлагдсан төсвийг зориулалтын дагуу зарцуулна.

    13.3. Улсын төсвийн байгууллага үйл ажиллагааны хэтийн төлөвлөгөөндөө тусгасны үндсэн дээр төсвийн ерөнхийлөн захирагчтай байгуулсан гэрээнээс гадуур өөрийн бүтээгдэхүүнээ худалдаж нэмэлт орлого олж болно.

    13.4. Дараахь шаардлагыг хангасан тохиолдолд улсын төсвийн байгууллага үндсэн бус үйл ажиллагаа явуулан орлого олж болно:

    13.4.1. төсвийн ерөнхийлөн захирагч урьдчилан бичгээр зөвшөөрсөн, уг үйл ажиллагаанаас алдагдал учирвал нөхөх төсвийн бус эх үүсвэрийг төлөвлөсөн байх;
    13.4.2. санхүүгийн болон бүтээгдэхүүн нийлүүлэлтийн тайланд уг үйл ажиллагааны талаар зохих ёсоор тусгасан;

    13.4.3. байгууллагын  хөрөнгийг зориулалт бусаар ашиглаагүй, ажилтныг үүрэгт ажлаас нь хөндийрүүлээгүй.

    13.5. Улсын төсвийн байгууллага ашиглагдаагүй мөнгөн хөрөнгөө мөнгөн хөрөнгийн нэгдсэн зохицуулалтын хүрээнд хүүтэй хадгалуулж болно. Хадгаламжийн хүүгийн хэмжээг санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага тухайн банктай зөвшилцөн тогтооно.

    13.6. Улсын төсвийн байгууллага өөрт байгаа төрийн өмчийн эд хөрөнгө ашигласны төлбөрийг жил бүр санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагаас тогтоосон хувь хэмжээгээр төлнө.

    13.7. Улсын төсвийн байгууллага нь хөрөнгийн төлбөр болон үйл ажиллагааны зардлын хэмнэлтийг ажилтнаа сургах, давтан сургах, урамшуулах, байгууллагын хэвийн үйл ажиллагааг хангахад зарцуулж болно. Энэ нь тухайн байгууллагын дараа оны төсвийг батлахад бууруулж тооцох үндэслэл болохгүй.

    131 дугаар зүйл. Төсвийн байгууллагын нэмэлт орлого, зарлагын хэмнэлт

    131.1.Төсвийн байгууллагын нэмэлт орлого, зарлагын хэмнэлтээс тухайн төсвийн байгууллагын үйл ажиллагааны үр дүнг харгалзан урамшуулал олгоно.

    131.2.Энэ хуулийн 131.1 дэх хэсэгт заасан урамшуулал олгоход шаардагдах хөрөнгийг тухайн жилийн хүлээгдэж буй гүйцэтгэлд үндэслэн санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүний дараа жилийн төсвийн багцад тусган, батлуулна.

    131.3.Энэ хуулийн 131.1 дэх хэсэгт заасан урамшууллын нийт дүн энэ хуулийн  131.2 дахь хэсгийн дагуу батлагдсан хэмжээнээс хэтэрч болохгүй.

    131.4.Төсвийн байгууллагын нэмэлт орлого, хэмнэсэн зардлаас төсвийн байгууллагад олгох урамшууллын  хэмжээ, шалгуур үзүүлэлт, түүнийг зарцуулах, тайлагнах, нягтлан бодох бүртгэлд тусгах, хяналт тавих журмыг санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.

    /Дээрх 131 дугаар зүйлийг 2007 оны 11 дүгээр сарын 30-ны өдрийн хуулиар нэмсэн/

    14 дүгээр зүйл. Улсын төсвийн байгууллагад хориглох зүйл

    14.1. Хуульд зааснаас бусад тохиолдолд улсын төсвийн байгууллага, албан тушаалтанд дараахь үйл ажиллагаа явуулахыг хориглоно:

    14.1.1. зээл авах, зээл  олгох, зээлийн төлбөр гүйцэтгэх, зээл хувиргах;

    14.1.2. мөнгөн хөрөнгийн нэгдсэн зохицуулалтаас гадуур банкинд данс нээх;

    14.1.3. санхүүгийн үр дагавар бүхий баталгаа гаргах, хохирлыг нөхөн төлөх үүрэг авах;

    14.1.4. хуульд зааснаас бусад тохиолдолд төлбөр, хураамж авах, энэ хуульд заасныг зөрчиж нэмэлт бүтээгдэхүүн нийлүүлэх зэрэг аливаа хэлбэрээр орлого олох;

    14.1.5. энэ хуульд заасныг зөрчиж  төсвөөс гадуур зардал гаргах;
    14.1.6. мөнгөн хөрөнгийн нэгдсэн зохицуулалтын хадгаламжаас өөр хэлбэрээр хөрөнгө оруулалт хийх;

    14.1.7. үндсэн хөрөнгө борлуулсны орлогыг урсгал зардлыг санхүүжүүлэхэд ашиглах;

    14.1.8. ажилтныг үндэслэлгүйгээр ажлаас халах, энэ хуулийн 5.1.3-т заасан зарчмыг зөрчих.

    15 дугаар зүйл. Улсын орлого, зарлага, хөрөнгө, өр төлбөр

    15.1. Улсын төсвийн байгууллагаар дамжин төрийн нэрийн өмнөөс гүйцэтгэж буй ажил, үйлчилгээний  орлого, зарлага, хөрөнгө, өр төлбөрийг улсын орлого, зарлага, хөрөнгө, өр төлбөрийн тайланд тусгана.

    Улсын төсвийн орлого, зарлага, хөрөнгө, өр төлбөрийг Улсын Их Хурал, түүний эрх олгосноор Засгийн газар тогтооно.

    15.2. Энэ хуулийн 15.1-д заасан орлого, зарлага, хөрөнгө, өр төлбөрийг санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага нэгтгэн  улсын орлого, зарлага, хөрөнгө, өр төлбөрийн дансанд бүртгэнэ.

    15.3. Төсвийн ерөнхийлөн захирагч нь эрхлэх асуудлынхаа хүрээний улсын төсвийн байгууллагуудын энэ хуулийн  15.1-д заасан тайлан болон улсын орлого, зарлага, хөрөнгө, өр төлбөрийн удирдлагыг  хэрэгжүүлнэ.

    15.4. Төсвийн ерөнхийлөн захирагч нь энэ хуулийн  15.3-д заасан үүргийг ерөнхий менежертэй байгуулах үр дүнгийн гэрээнд ерөнхий менежерийн нийлүүлэх бүтээгдэхүүний хэлбэрээр тусган өөрийн нэрийн өмнөөс гүйцэтгүүлж болох бөгөөд ийнхүү шилжүүлсэн нь түүнийг хариуцлагаас чөлөөлөх үндэслэл болохгүй.

    16 дугаар зүйл. Ерөнхий менежер

    16.1. Төсвийн байгууллага нь түүний үйл ажиллагааг үр ашигтай удирдлагаар хангаж, ажлын үр дүнг хариуцах үүрэг бүхий ерөнхий менежертэй байна.

    16.2. Дараахь албан тушаалтан төсвийн ерөнхий менежер байна:

    16.2.1.Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дэд дарга Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн болон Тамгын газрын  төсвийн;
    /Энэ заалтад 2003 оны 01 дүгээр сарын 02-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

    16.2.2.Улсын Их Хурлын Тамгын газрын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Улсын Их Хурлын төсвийн;
    /Энэ заалтад 2003 оны 01 дүгээр сарын 02-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

    16.2.3.Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын тэргүүн дэд дарга Ерөнхий сайд, Шадар сайдын болон Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын төсвийн;
    /Энэ заалтад 2005 оны 01 дүгээр сарын 27-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

    16.2.4.төрийн захиргааны төв байгууллагын Төрийн нарийн бичгийн дарга тус байгууллагын төсвийн;

    16.2.5.агентлагийн дарга тус агентлагийн  төсвийн;
    16.2.6.Үндсэн хуулийн цэцийн ажлын албаны дарга Үндсэн хуулийн цэцийн төсвийн;

    16.2.7.Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн ажлын албаны дарга тус зөвлөлийн төсвийн;

    16.2.8.Улсын дээд шүүхийн Тамгын газрын дарга тус шүүхийн төсвийн;
    16.2.9. Шүүхийн Ерөнхий Зөвлөлийн нарийн бичгийн дарга Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн ажлын албаны төсвийн;

    16.2.10. аймаг, нийслэл, сум, сум дундын, дүүргийн болон дагнасан шүүхийн тамгын хэлтсийн дарга тухайн шатны шүүхийн төсвийн;

    16.2.11.Улсын ерөнхий прокурорын газрын Тамгын газрын дарга прокурорын байгууллагын төсвийн;

    16.2.12.аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын Тэргүүлэгчдийн нарийн бичгийн дарга тухайн шатны иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын төсвийн;

    16.2.13.аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн Засаг даргын Тамгын газрын дарга тухайн шатны Засаг даргын Тамгын газрын төсвийн;
    /Энэ заалтад 2003 оны 01 дүгээр сарын 02-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

    16.2.14.төсвийн бусад байгууллагын дарга (захирал, эрхлэгч)  тухайн байгууллагын төсвийн.

    16.3.Улсын Их Хуралд  ажлаа тайлагнадаг  байгууллагын ерөнхий менежерийн үүрэг гүйцэтгэх албан тушаалтныг Улсын Их Хурал тогтооно.

    16.4. Ерөнхий менежер өөрийн эрхэд хамаарах зарим эрхээ холбогдох албан тушаалтанд бичгээр шилжүүлж болох бөгөөд ийнхүү шилжүүлсэн нь түүнийг хариуцлагаас чөлөөлөх үндэслэл болохгүй.

    17 дугаар зүйл. Ерөнхий менежерийн бүрэн эрх

    17.1. Ерөнхий менежер дараахь бүрэн эрхтэй:

    17.1.1. батлагдсан төсөв, бүтээгдэхүүн нийлүүлэх гэрээний хүрээнд зардал гаргах;

    17.1.2.Засгийн газраас тогтоосон хүрээнд багтаан хөрөнгө  оруулалт хийх;

    17.1.3. санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагын зөвшөөрснөөр байгууллагын нэр дээр банкинд данс нээж ашиглах;

    17.1.4. байгууллагын балансад байгаа хөрөнгийг үйл ажиллагааны хэтийн төлөвлөгөөнд заасны дагуу захиран зарцуулах;

    17.1.5. байгууллагын орон тоо, цалингийн санг тогтоох;

    17.1.6.төсвийн удирдлага, санхүүжилтийг байгууллагынхаа үйл ажиллагааны стратегийн төлөвлөгөөнд дэвшүүлсэн зорилтыг хангахад чиглүүлэх;

    17.1.7. байгууллагын төсвийн санхүүжилтийг үр ашигтай явуулах;
    17.1.8. байгууллагын санхүүгийн дотоод хяналтын үр нөлөөтэй тогтолцоог бүрдүүлэх;

    17.1.9. төсөв, бусад эх үүсвэрийн хөрөнгө оруулалтыг үр ашигтай санхүүжүүлж, биелэлтэд хяналт тавих;

    17.1.10. байгууллагын санхүүгийн тайланг үнэн зөв гаргах;
    17.1.11. энэ хуулийн 4 дүгээр бүлэгт заасны дагуу санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагаас шаардсан мэдээллийг цаг хугацаанд нь гаргаж өгөх;

    17.1.12. ажилтныг ажилд томилох, өөрчлөх, халах, түүнд урамшуулал олгохдоо энэ хуулийн 5.1.3-т заасан зарчмыг баримтлах;

    17.1.13. төсвийн байгууллагад мөрдөх нягтлан бодох  бүртгэлийн стандарт, холбогдох заавар, журмыг сахин биелүүлэх;

    17.1.14. энэ хуульд заасан бусад бүрэн эрх.

    18 дугаар зүйл. Ерөнхий менежерийн үр дүнгийн гэрээ

    18.1. Төсвийн байгууллагын ерөнхий менежер энэ хуулийн 18.4-т заасан хугацаанд жил бүр үр дүнгийн гэрээ байгуулж ажиллана.

    18.2. Yр дүнгийн гэрээнд байгууллагын үйл ажиллагааны хэтийн төлөвлөгөө болон ерөнхий менежерийн ажлын үр дүнгийн зорилт, түүнийг дүгнэх талаар тусгасан байна.

    18.3. Ерөнхий менежер дараахь байдлаар үр дүнгийн гэрээ байгуулна:

    18.3.1. улсын төсвийн байгууллагын ерөнхий менежер нь шууд харьяалагдах төсвийн ерөнхийлөн захирагчтай;

    18.3.2. төсвийн ерөнхийлөн захирагчийн шийдвэрээр улсын төсвийн өөр байгууллагын өмнө хариуцлага хүлээдэг улсын төсвийн байгууллагын ерөнхий менежер нь тухайн байгууллагын ерөнхий менежертэй;

    18.3.3. аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн Засаг даргын Тамгын газрын дарга болон орон нутгийн төсвийн байгууллагын ерөнхий менежер нь тухайн шатны Засаг даргатай.

    18.4. Улсын төсвийг Улсын Их Хурал баталснаас хойш 1 сарын дотор үр дүнгийн гэрээг байгуулна.

    19  дүгээр зүйл. Төсвийн ерөнхийлөн захирагчийн өмнө агентлагийн ерөнхий менежерийн хүлээх үүрэг

    19.1. Агентлаг байгуулах шийдвэрт өөрөөр заагаагүй бол агентлагийн ерөнхий менежер төсвийн ерөнхийлөн захирагчийн өмнө агентлагийн үйл ажиллагааны төлөө хариуцлага хүлээнэ.

    19.2. Төсвийн ерөнхийлөн захирагчийн өмнө агентлагийн ерөнхий менежерийн хүлээх үүрэг нь санхүүгийн үр дүн, өмчлөлийн асуудлаар хязгаарлагдана.

    19.3. Төсвийн ерөнхийлөн захирагч агентлагийн нийлүүлэх бүтээгдэхүүний хэрэгцээг тодорхойлно.

    19.4. Төсвийн ерөнхийлөн захирагч илүү үр ашигтай гэж үзсэн тохиолдолд холбогдох агентлагийн ерөнхий менежер зөвшөөрсний үндсэн дээр тухайн агентлагийн ерөнхий менежер төрийн захиргааны төв байгууллагын буюу өөр агентлагийн ерөнхий менежерийн өмнө хариуцлага хүлээж болно.

    19.5. Энэ хуулийн 19.4-т заасны дагуу өөрт нь өөр агентлагийн ерөнхий менежер ажлаа тайлагнадаг төрийн захиргааны төв байгууллагын буюу агентлагийн ерөнхий менежер дараахь үүрэгтэй:

    19.5.1. энэ хуулийн 18.3-т заасны дагуу жил бүр үр дүнгийн гэрээ байгуулан ажиллах;

    19.5.2. агентлагийн үйл ажиллагааны хэтийн төлөвлөгөөний хэрэгжилтийг хангах, төсвийг зарцуулах;

    19.5.3. агентлагаас нийлүүлэх бүтээгдэхүүнийг төсвийн ерөнхийлөн захирагчийн эрхлэх асуудлын хүрээнд тавигдаж байгаа хүрэх үр дүн болон хэтийн зорилттой уялдуулах;

    19.5.4. агентлагийн санхүүгийн болон өмчлөгчийн ашиг сонирхлыг хөндсөн бусад үйл ажиллагааны үр дүнд хяналт тавих;

    19.5.5. агентлаг болон түүний ерөнхий менежерийн жилийн ажлын үр дүнг дүгнэх.

    19.6. Төсвийн    ерөнхийлөн   захирагч   эрхлэх   асуудлынхаа   хүрээний
    агентлагийн өмнөөс энэ хуулийн 19.5-д заасан асуудлаар Улсын Их Хурлын өмнө  хариуцлага хүлээнэ.

    20 дугаар зүйл. Төрийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээд

    20.1. Төрийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээд нь нийгмийн эрх ашгийн үүднээс зайлшгүй төрийн өмчийн байгууллага гүйцэтгэх шаардлагатай бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэн нийлүүлнэ.

    20.2. Төрийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн энэ хуулиар зохицуулаагүй бусад харилцааг Төрийн болон орон нутгийн өмчийн тухай болон Компанийн тухай хуулиар зохицуулна.

    20.3. Төр  ашгийн төлөө аж ахуйн үйл ажиллагааг зөвхөн төрийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн хэлбэрээр явуулна.

    20.4. Улсын төсвийн байгууллага зах зээлд борлуулах бололцоотой бүтээгдэхүүн нийлүүлж байгаа бөгөөд энэ чиг үүргийг хувийн хэвшлийн байгууллагад шилжүүлэх шаардлагагүй бол Засгийн газар төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээд болгон өөрчлөн байгуулах, эсхүл чиг үүргийг нь төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдэд шилжүүлнэ.

    21  дүгээр зүйл. Төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн төлөөлөн удирдах зөвлөл

    21.1. Төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн төлөөлөн удирдах зөвлөл бусад  хууль тогтоомжид зааснаас гадна дараахь үүрэгтэй:

    21.1.1. ерөнхий менежертэй үр дүнгийн гэрээ байгуулах;
    21.1.2.  ерөнхий менежерийн ажлын үр дүнг хянах;
    21.1.3. үйл ажиллагааныхаа талаархи бодлогын асуудлыг шийдвэрлэх.

    21.2. Төрийн өмчийн хороо төлөөлөн удирдах зөвлөлийн гишүүдийг томилохдоо дараахь болзлыг хангасан нэр дэвшигчдээс томилно:
    /Энэ хэсэгт 2008 оны 5 дугаар сарын 6-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

    21.2.1. тухайн хуулийн этгээдийн төлөөлөн удирдах зөвлөлийн гишүүний үүргийг гүйцэтгэхэд шаардагдах  мэдлэг, чадвартай;

    21.2.2. тухайн хуулийн этгээдийн төлөөлөн удирдах зөвлөлийн гишүүн байхад ашиг сонирхлын зөрчил үүсэхгүй.

    21.3. Төлөөлөн удирдах зөвлөл энэ хуульд заасан тайлан, бусад мэдээллийг холбогдох байгууллагад  хугацаанд нь гаргаж өгөх үүрэгтэй.

    21.4. Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн гишүүнээр томилогдсон төрийн албан хаагч эрх бүхий байгууллагаас тогтоосон цалин хөлснөөс бусад төрлийн шан харамж, урамшуулал авахыг хориглоно.

    21.5. Төлөөлөн удирдах зөвлөл нь энэ хуульд өөрөөр заагаагүй бол Компанийн тухай хуулийн 76 дугаар зүйлд заасан бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ.

    22 дугаар зүйл. Төрийн өмчит болон төрийн   өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдэд  төрийн төлөөллийг хэрэгжүүлэх

    22.1. Санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн нийт төрийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн санхүүгийн үр дүн, тэдгээрээс төсвийн байгууллагуудын санхүүгийн байдал, мөнгөн хөрөнгийн гүйлгээнд үзүүлэх нөлөөнд, Төрийн өмчийн хороо нь эдгээр хуулийн этгээдийн ажлын үр дүнд хяналт тавина.

    22.2. Төрийн өмчийн төлөөллийг хэрэгжүүлж байгаа этгээд нь хуулийн этгээдийн төлөөлөн удирдах зөвлөлтэй үйл ажиллагааны хэтийн төлөвлөгөөг тохиролцож, түүний хэрэгжилтийг хянаж дүгнэхээс бусад хэлбэрээр тэдгээрийн өдөр тутмын удирдлагын ажилд оролцох эрхгүй.

    22.3. Төрийн мэдлийн хувьцаа эзэмшигч нь Засгийн газрын шийдвэргүйгээр төрийн мэдлийн хувьцааны хэмжээг өөрчилж болохгүй.

    22.4. Төрийн мэдлийн хувьцаа эзэмшигч нь төрийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдээс олгох ногдол ашгийн хувь хэмжээг тогтоох саналыг төлөөлөн удирдах зөвлөлд бичгээр гаргана.

    23 дугаар зүйл. Төсвийн ерөнхийлөн захирагчийн худалдан авах болон нийлүүлэх бүтээгдэхүүн

    23.1. Төсвийн ерөнхийлөн захирагч эрхлэх асуудлынхаа хүрээнд шаардагдах бүтээгдэхүүний хэрэгцээгээ бодитой тодорхойлж, төсвийн байгууллага, төрийн болон орон нутгийн өмчит, тэдгээр өмчийн оролцоотой хуулийн этгээд, бусад этгээдээс гэрээгээр худалдан авч болно. Гэрээнд бүтээгдэхүүн нийлүүлэх нөхцөл, төсвийн санхүүжилтийг  тусгана.

    23.2. Улсын Их Хуралд ажлаа тайлагнадаг байгууллага төсвийн ерөнхийлөн захирагчдаа дараахь бүтээгдэхүүнийг нийлүүлнэ:

    23.2.1. бодлогын асуудал, зохицуулалтын ажил, үйлчилгээ;
    23.2.2. Улсын Их Хуралд шаардлагатай бөгөөд төсөвт нь туссан бусад ажил, үйлчилгээ.

    23.3. Төрийн захиргааны төв байгууллага төсвийн ерөнхийлөн захирагчдаа дараахь бүтээгдэхүүнийг нийлүүлнэ:

    23.3.1. бодлогын асуудал, зохицуулалтын ажил, үйлчилгээ;
    23.3.2. Засгийн газрын гишүүний эрхлэх асуудлын хүрээний агентлаг, бусад байгууллагатай байгуулах үр дүнгийн гэрээний талаар зөвлөх, холбогдох талтай хамтран гэрээний төслийг боловсруулах, гэрээгээр нийлүүлэх бүтээгдэхүүний санхүүгийн үр дүнгийн биелэлтийг хянаж дүгнэх;

    23.3.3. төрийн захиргааны төв байгууллагад  хамаарах  бусад бүтээгдэхүүн.

    23.4. Агентлаг өөрийн чиг үүргийн дагуу төсвийн ерөнхийлөн захирагчид бүтээгдэхүүн нийлүүлнэ.

    23.5. Төсвийн ерөнхийлөн захирагч бусад этгээдээс бүтээгдэхүүн худалдан авахтай холбогдсон харилцааг холбогдох хуулиар зохицуулна.

    24  дүгээр зүйл. Төсвийн байгууллага эд хөрөнгө, бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах

    24.1. Төсвийн байгууллага эд хөрөнгө, бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах журмыг Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр худалдан авах бараа, ажил, үйлчилгээний гүйцэтгэгч сонгох  журмын тухай хуулиар зохицуулна.

    24.2.Төсвийн байгууллагын эд хөрөнгө, бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах ажиллагаанд оролцогч Монгол Улсын хуулийн этгээдийн ажиллах хүчний 90-ээс доошгүй хувь нь Монгол Улсын иргэн байна.

     

    ГУРАВДУГААР БҮЛЭГ

    Улсын төсөв боловсруулах, батлахтай холбогдсон харилцаа

    25 дугаар зүйл.Улсын Их Хуралд дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, улсын эдийн засаг, нийгмийг хөгжүүлэх үндсэн чиглэлийн төслийг өргөн мэдүүлэх, хэлэлцэх

    /Энэ зүйлийн гарчигт 2010 оны 06 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

    25.1. Засгийн газар дараа жилийн дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, улсын эдийн засаг, нийгмийг хөгжүүлэх үндсэн чиглэлийн төслийг 5 дугаар сарын 1-ний өдрийн дотор Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлнэ. 
    /Энэ хэсэгт 2009 оны 06 дугаар сарын 01-ний өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

    25.2. дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдэлд дараахь зүйлийг тусгана:
    /Энэ хэсэгт 2010 оны 06 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/
    25.2.1. Засгийн газрын дунд хугацааны зорилтууд;
    25.2.2. Засгийн газраас тухайн жилд төлөвлөсөн төсвийн урсгал зардал болон орлогын хэмжээ, хөрөнгө оруулалт, нийт болон урсгал тэнцэл, төсөвлөсөн баланс, мөнгөн гүйлгээ, тэдгээрийн талаар дараагийн  2  жилд тавих зорилт;

    25.2.3. макро эдийн засгийн болон энэ хуулийн 25.2.2-т заасан үзүүлэлтийн тооцоо, танилцуулга;

    25.2.4. төсвийн хүрээний үзүүлэлтүүд нь энэ хуульд заасан төсвийн удирдлагын зарчимд нийцэж байгаа тухай дүгнэлт.

    25.3. Улсын Их Хурал дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, улсын эдийн засаг, нийгмийг хөгжүүлэх үндсэн чиглэлийн төслийг хаврын чуулганаар хэлэлцэж шийдвэрлэнэ.

    26 дугаар зүйл. Үйл ажиллагааны хэтийн  төлөвлөгөө

    26.1. Улсын төсвийн байгууллагын үйл ажиллагааны хэтийн төлөвлөгөө нь тухайн байгууллагын төсөв боловсруулах үндэслэл болно.

    26.2. Төлөвлөгөөнд ирэх 3 жилд эрхлэх үйл ажиллагаатай холбогдсон дараахь зүйлийг тусгана:

    26.2.1. байгууллагын  3  жилийн  хэтийн зорилтууд;
    26.2.2. дараагийн жилд нийлүүлэх бүтээгдэхүүний нэр төрөл, тоо хэмжээ, чанар, өртөг;

    26.2.3. жилийн эцсийн санхүүгийн тайлангийн үзүүлэлттэй ижил үзүүлэлтээр боловсруулсан байгууллагын төсөв;

    26.2.4. өмчлөгчийн эрхийг хэрэгжүүлэхтэй холбогдсон бусад асуудал.

    26.3. Улсын төсвийн байгууллагын бүтээгдэхүүний өртгийг түүнийг нийлүүлэхэд гарах бүртгэлийн аккруэл сууриар тооцсон бодит зардлын хэмжээгээр буюу удирдлагын зардал, хөрөнгийн төлбөрийг оролцуулан тогтооно.

    27 дугаар зүйл. Үйл ажиллагааны хэтийн төлөвлөгөөг хүргүүлэх

    27.1. Улсын төсвийн байгууллага өөрийн үйл ажиллагааны хэтийн төлөвлөгөөний төслийг төсвийн ерөнхийлөн захирагчид 7 дугаар сарын 1-ний өдрийн дотор, төсвийн ерөнхийлөн захирагч санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад 8 дугаар сарын  15-ны өдрийн дотор хүргүүлнэ.

    28 дугаар зүйл. Зорилтын санал

    28.1. Төрийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн удирдлага жил бүр 7 дугаар сарын 1-ний өдрийн дотор тухайн хуулийн этгээдийн зорилт, түүнийг хэрэгжүүлэх талаархи санал (цаашид «зорилтын санал» гэх)-ын төслийг Төрийн өмчийн хороонд хүргүүлнэ.

    28.2. Зорилтын саналд ирэх 3 жилд эрхлэх үйл ажиллагаатай холбогдсон дараахь зүйлийг тусгана:

    28.2.1. байгууллагын 3 жилийн хэтийн зорилтууд;
    28.2.2. үйл ажиллагааны төрөл, хамрах хүрээ;
    28.2.3. нягтлан бодох бүртгэлийг хөтлөн явуулахад баримталсан бодлогын тухай тайлбар;

    28.2.4. санхүүгийн төлөв, түүний дотор төлөвлөж байгаа ашиг;
    28.2.5. төсөвт оруулахаар төлөвлөсөн ногдол ашиг;
    28.2.6. төлөвлөж байгаа хөрөнгө оруулалт.

    28.3. Төрийн өмчийн хороо төрийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн зорилтын саналыг хянаж нэгтгэн, санал дүгнэлтийн хамт санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад  7 дугаар сарын  15-ны өдрийн дотор хүргүүлнэ.

    28.4. Төрийн өмчийн хороо нь төрийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн зорилтын саналд санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүний саналыг тусган, тухайн хуулийн этгээдийн удирдлагатай 8 дугаар сарын 1-ний  өдрийн   дотор тохиролцоно.

    28.5. Төрийн өмчийн хороо төрийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдтэй эцэслэн тохирсон зорилтын саналыг санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад 8 дугаар сарын  15-ны өдрийн дотор хүргүүлнэ.

    28.6. Санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн Засгийн газар болон Улсын Их Хурлын холбогдох Байнгын хороонд  зорилтын саналыг танилцуулна.

    29  дүгээр зүйл. Төсвийн ерөнхийлөн захирагчийн төсвийн төсөл

    29.1. Төсвийн ерөнхийлөн захирагчийн төсвийн төсөл нь улсын болон орон нутгийн төсвийн байгууллагын үйл ажиллагааны хэтийн төлөвлөгөө, төрийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн зорилтын саналыг үндэслэсэн байна.

    29.2. Улсын төсвийн төсөлд төсвийн ерөнхийлөн захирагч бүрийн эрхлэх асуудлын хүрээнд төрөөс хэрэгжүүлэх үйл ажиллагааны төсвийг тусгасан байна.

    29.3. Төсвөөс санхүүжиж байгаа бүх байгууллагын төсөв аль нэг төсвийн ерөнхийлөн захирагчийн төсвийн төсөлд хамрагдсан байна.

    30 дугаар зүйл. Төсвийн ерөнхийлөн захирагчийн төсвийн төсөлд тавих шаардлага

    30.1. Төсвийн ерөнхийлөн захирагчийн төсвийн төсөл дараахь шаардлагыг хангасан байна:

    30.1.1. улсын төсвийн төсөлтэй уялдсан байх;
    30.1.2. эрхлэх асуудлын хүрээнд Засгийн газраас дэвшүүлж байгаа богино болон дунд хугацааны хэтийн зорилтуудыг тусгах;

    30.1.3. хуваарилагдсан төсвийг захиран зарцуулах этгээдийг заах;
    30.1.4. эрхлэх асуудлын хүрээнд улсын төсвийн хөрөнгөөр худалдан авах бүтээгдэхүүнийг анги тус бүрээр тодорхойлж, нийлүүлэх байгууллага, худалдан авахад гарах зардлыг заах;

    30.1.5. Засгийн газрын үйл ажиллагааны хөтөлбөртэй хэрхэн нийцэж байгаа тухай тайлбарласан байх;

    30.1.6. эрхлэх асуудлын хүрээнд төсвөөс санхүүжүүлэх тэтгэвэр, тэтгэмж, бусад шилжүүлгийн төрөл тус бүрийн хэмжээг тусгах;

    30.1.7. өмчлөгчийн эрхийг хэрэгжүүлэхтэй холбогдсон зардлын төрөл тус бүрийн хэмжээг тогтоосон байх;

    30.1.8. эрхлэх асуудлын хүрээнд хөрөнгө оруулалтын төрөл, хэмжээг тодорхойлсон байх;

    30.1.9. бүтээгдэхүүн худалдан авахаас бусад төсвийн зорилго, ач холбогдлыг тайлбарласан байх;

    30.1.10. эрхлэх асуудлын хүрээнд  төсөвт оруулах нийт орлогын урьдчилсан хэмжээ, тэдгээрийн ангиллыг тогтоосон байх;

    30.1.11. шаардлагатай бол өмнөх жилийн төсөвт дээрх зүйл тус бүрт төсөвлөсөн  санхүүжилт, түүний биелэлтийг харьцуулсан байх.

    31 дүгээр зүйл. Төсвийн ерөнхийлөн захирагчийн төсвийн төслийг  Засгийн газарт мэдүүлэх

    31.1. Санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага нь төсвийн ерөнхийлөн захирагч бүрийн төсвийн төслийг нэгтгэн 9 дүгээр сарын 15-ны өдрийн дотор Засгийн газарт мэдүүлнэ.

    31.2. Засгийн газар төсвийн төслийг ерөнхийлөн захирагч бүрээр хэлэлцэнэ.

    32 дугаар зүйл. Улсын төсвийн төслийг Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлэх

    32.1. Засгийн газар 10 дугаар сарын 1-ний өдрийн  өмнө улсын төсвийн дараахь баримт бичгийг Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлнэ:

    32.1.1. эдийн засаг, нийгмийг хөгжүүлэх үндсэн чиглэлийн төсөл;
    32.1.2. улсын төсвийн төсөл, түүний тухай илтгэл;
    32.1.3. төсвийн ерөнхийлөн захирагч бүрийн эрхлэх асуудлын хүрээний төсвийн төсөл.

    32.2. Улсын төсвийн төсөлд Засгийн газраас дэвшүүлсэн санхүүгийн зорилтыг дараахь үзүүлэлтээр тодорхойлсон байна:

    32.2.1. төсвийн удирдлагын зарчмын хэрэгжилтийг дүгнэх шалгуур үзүүлэлтүүд;

    32.2.2. тухайн санхүүгийн жил болон түүний дараахь 2  жилээр тооцсон улсын төсвийн орлого, зарлага, улсын төсвийн хөрөнгө, өр төлбөр, мөнгөн гүйлгээний үзүүлэлтийг багтаасан санхүүгийн үзүүлэлтүүд;

    32.2.3. төсөвт тусгагдаагүй боловч Засгийн газрын урьд гаргасан шийдвэрийн улмаас гарч болзошгүй өр төлбөр, нэмэлт зардал, орлогын дутагдал зэрэг улсын төсөвт учирч болох эрсдлийн тухай мэдэгдэл;

    32.2.4. төсвийн төслийн үзүүлэлтүүд дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдэлд үндэслэж байгааг нотолсон буюу зөрүүг тайлбарласан мэдэгдэл.
    32.3. Энэ хуулийн 32.2-т заасан улсын төсвийн орлогын ангилал болон улсын ба орон нутгийн төсөвтэй харьцах заагийг хуулиар тогтооно.

    32.4. Улсын төсвийн зарлагын ангилал нь энэ хуулийн 33.2-т заасан төсвийн ерөнхийлөн захирагчийн эрхлэх  асуудлын хүрээний  төсвийн ангилалтай нийцсэн байна.

    33 дугаар зүйл.Улсын төсөв батлах

    33.1. Улсын Их Хурал энэ хуулийн 32.1-д заасан төсвийн баримт бичиг, хуулийн төслийг хэлэлцэн батална.

    33.2. Төсвийн ерөнхийлөн захирагчийн эрхлэх асуудлын хүрээний төсөвт дараахь зүйлийг тусгана:

    33.2.1. улсын болон орон нутгийн төсвийн байгууллага, төрийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээд, бусад этгээдээс худалдаж авах бүтээгдэхүүнийг анги бүрээр;

    33.2.2. улсын төсвөөс төлөх тэтгэвэр, тэтгэмж, бусад зарлагыг  төрөл, анги бүрээр;

    33.2.3. өмчлөгчийн эрхийг хэрэгжүүлэхтэй холбогдсон бусад зардлыг зардлын төрөл бүрээр;

    33.2.4. улсын төсвөөс санхүүжүүлэх хөрөнгө оруулалтыг хөрөнгө оруулалтын төсөл  бүрээр.

    33.3. Улсын Их Хурал улсын төсөв   батлахдаа зайлшгүй нөхцөлийн улмаас гарсан том хэмжээний өөрчлөлтөөс бусад тохиолдолд нэгэнт зөвшөөрсөн дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдлийг өөрчлөхгүй байх зарчмыг баримтална.
    /Энэ хэсэгт 2010 оны 06 дугаар сарын 24-ний өдрийн хуулиар өөрчлөлт оруулсан/

    33.4. Улсын Их Хурлаас төсвийн баримт бичигт өөрчлөлт оруулахдаа татварын тогтолцоог тогтвортой байлгах зарчмыг  баримтална.

    33.5. Улсын Их Хурал улсын төсвийг 12 дугаар сарын 1-ний өдрийн дотор хэлэлцэн батална.

    34 дүгээр зүйл. Санхүүгийн жил

    34.1 Санхүүгийн жил 1 дүгээр сарын 1-ний өдөр эхэлж, 12 дугаар сарын 31-ний өдөр дуусгавар болно.

    35дугаар зүйл. Улсын төсвийн хөрөнгийг захиран зарцуулах эрх хүчин төгөлдөр байх хугацаа

    35.1. Улсын Их Хурлаас олгосон тухайн жилийн төсвийг зарцуулах төсвийн ерөнхийлөн захирагчийн эрх санхүүгийн жил дууссанаар дуусгавар болно.

    ДӨРӨВДҮГЭЭР БҮЛЭГ

    Улсын төсвийг зарцуулах,
    төсвийн гүйцэтгэлийг тайлагнах

    36 дугаар зүйл. Сонгуулийн өмнөх мэдэгдэл

    36.1. Улсын Их Хурлын сонгуулийг зарлахаас 1 сараас доошгүй хугацааны өмнө улсын нийгэм, эдийн засгийн болон Засгийн газрын санхүүгийн байдлын талаар Улсын Их Хурал олон нийтэд мэдээлнэ. Энэхүү мэдээлэлд дараахь зүйлийг тусгасан байна:

    36.1.1. улсын эдийн засгийн гол үзүүлэлт:

    36.1.1.1.хөдөлмөрийн нөөц, ажил эрхлэлтийн үзүүлэлт;
    36.1.1.2.тэтгэвэр, тэтгэмж, төсвийн байгууллагад ажиллагсадын хөдөлмөрийн хөлсний дундаж түвшин;

    36.1.1.3.дотоодын нийт бүтээгдэхүүний бодит өөрчлөлтийг харуулах үзүүлэлт;

    36.1.1.4.хэрэглээний үнийн индекс;
    36.1.1.5.төгрөгийн 1 америк доллартай харьцах ханш болон нийт мөнгөн хөрөнгийн тооцоо, эргэцийг харуулах үзүүлэлтүүд;

    36.1.6.хөрөнгө оруулалт;
    36.1.7.гадаад валютын цэвэр нөөц болон нийт орлого, зарлагын үзүүлэлт;

    36.1.1.8.гадаад худалдааны тэнцэл, өрийн үзүүлэлт.

    36.1.2. Улсын Их Хурлын сонгууль болох оны жилийн эцсийн санхүүгийн төлөв;

    36.1.3. санхүүгийн төлөвт тусгагдаагүй боловч Засгийн газрын урьд гаргасан шийдвэрийн улмаас гарч болзошгүй өр төлбөр, нэмэлт зардал, орлогын дутагдлын талаархи төсвийн эрсдэл, төсвийн болон эдийн засгийн төлөвт нөлөөлж болох бусад хүчин зүйлийн тухай тайлбар.

    37 дугаар зүйл. Нэгдсэн төсвийн гүйцэтгэлийг тайлагнах журам

    37.1. Санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага нэгдсэн төсвийн гүйцэтгэл, түүний дунд хугацааны дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдэлд хэрхэн нийцсэн талаархи дүн шинжилгээ болон Засгийн газрын жилийн эцсийн санхүүгийн тайланг нягтлан бодох бүртгэлийн олон улсын стандартын дагуу гаргана.

    37.2. Тайлан дараахь зүйлээс бүрдэнэ:

    37.2.1. үйл ажиллагааны үр дүнгийн тайлан;
    37.2.2. баланс;
    37.2.3. мөнгөн гүйлгээний тайлан.
    37.2.4. өмчийн өөрчлөлтийн тайлан.

    37.3. Тайланд дараахь нэмэлт тодруулгыг хавсаргана:

    37.3.1. тооцоо нийлсэн өр төлбөрийн тухай мэдэгдэл;
    37.3.2. учирч болзошгүй өр төлбөрийн тухай мэдэгдэл;
    37.3.3. төсөвлөгдөөгүй зардлын тухай мэдэгдэл;

    37.3.4. нягтлан бодох бүртгэлийг хөтлөн явуулахад баримталсан бодлогын тухай тайлбар;

    37.3.5.  тайлан бүрэн бөгөөд үнэн зөв болохыг тодорхойлж Ерөнхий сайд, санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүний гарын үсэг зурсан мэдэгдэл;

    37.3.6. жилийн эцсийн санхүүгийн тайлан болон жилийн төсвийн үзүүлэлтүүдийг харьцуулсан тайлбар;

    37.3.7. энэ хуулийн 39 дүгээр зүйлд заасан төсвийн ерөнхийлөн захирагч бүрээр гаргасан тайлангийн дүн.

    37.4. Засгийн газар энэ хуулийн 38.1-д заасан аудитын дүгнэлт гарснаас хойш 7 хоногийн дотор санхүүгийн тайланг аудитын дүгнэлтийн хамт Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлнэ.

    37.5. Улсын Их Хурал нэгдсэн  төсвийн гүйцэтгэлийг хаврын чуулганаараа хэлэлцэж улсын төсвийн гүйцэтгэлийг батална.

    38 дугаар зүйл. Аудитын дүгнэлт

    38.1. Санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн  төсвийн гүйцэтгэл болон Засгийн газрын жилийн эцсийн санхүүгийн тайланг дараа жилийн 3 дугаар сарын 20-ны өдрийн дотор аудитын дүгнэлт гаргуулахаар төрийн аудитын төв байгууллагад  хүргүүлнэ. Төрийн аудитын төв байгууллага тайланг хүлээн авснаас хойш 1 сарын дотор тайлангийн талаар аудитын дүгнэлт гаргана.

    38.2. Улсын төсвийн байгууллага жилийн эцсийн санхүүгийн тайлангаа дараа жилийн  2 дугаар сарын 15-ны өдрийн дотор төрийн аудитын төв байгууллагад хүргүүлнэ. Төрийн аудитын төв байгууллага тайланг хүлээн авснаас хойш 1 сарын дотор тайлангийн талаар аудитын дүгнэлт гаргана.

    38.3. Төрийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээд нь жилийн эцсийн санхүүгийн тайландаа дараа жилийн 3 дугаар сарын 1-ний өдрийн дотор аудитын дүгнэлт хийлгэнэ.

    38.4. Засаг дарга орон нутгийн жилийн эцсийн санхүүгийн нэгдсэн  тайланг дараа жилийн 2 дугаар сарын 20-ны өдрийн дотор аймаг, нийслэлийн төрийн аудитын байгууллагад  хүргүүлнэ. Аймаг, нийслэлийн төрийн аудитын байгууллага 1 сарын дотор аудитын дүгнэлт гаргана.
    38.5. Аудитын үйлчилгээний хөлсийг санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагаас зөвшөөрсөн жишгээр тооцож аудит хийлгэсэн байгууллага төлнө. Аудитын төлбөрийн орлогыг улсын буюу орон нутгийн төсөвт оруулна.

    39дүгээр зүйл. Төсвийн ерөнхийлөн захирагч тайлагнах журам

    39.1. Төсвийн ерөнхийлөн захирагч санхүүгийн жилийн эцэст өөрийн үйл ажиллагааны үр дүн болон төсвийн гүйцэтгэлийн биелэлт, энэ хуулийн 38 дугаар зүйлд заасан төрийн аудитын төв байгууллагын аудитын дүгнэлтийг Засгийн газрын хуралдаанд танилцуулна.

    39.2. Төсвийн ерөнхийлөн захирагч тайландаа дараахь зүйлийг тусгана:

    39.2.1. эрхлэх асуудлын хүрээний хэтийн зорилт, тэдгээрийн хэрэгжилт;

    39.2.2. худалдан авсан бүтээгдэхүүний анги, түүний өртөг, батлагдсан төсвөөс зөрүүтэй бол түүний шалтгаан;

    39.2.3. тэтгэвэр, тэтгэмж, бусад шилжүүлэг, тэдгээрийн зардал, төсвөөс зөрүүтэй бол түүний шалтгаан;

    39.2.4. өмчлөгчийн эрхийг хэрэгжүүлэхтэй холбоотой гарсан зардал, төсвөөс зөрүүтэй бол түүний шалтгаан;

    39.2.5. хөрөнгө оруулалтын  хэрэгжилт, тэдгээрийн зардал, төсвөөс зөрүүтэй бол түүний шалтгаан;

    39.2.6. эрхлэх асуудлын хүрээний байгууллагуудаас оруулсан орлого, төсвөөс зөрүүтэй бол түүний шалтгаан.

    40 дүгээр зүйл. Улсын төсвийн байгууллага тайлагнах журам

    40.1. Улсын төсвийн байгууллага хагас, бүтэн жилээр санхүүгийн тайлан гаргана.

    40.2. Улсын төсвийн байгууллагын санхүүгийн тайлан нь нягтлан бодох бүртгэлийн олон улсын стандартын дагуу гаргасан дараахь зүйлээс бүрдэнэ:

    40.2.1. байгууллагын хөрөнгө, өр төлбөрийн тайлан;
    40.2.2. байгууллагын тухайн оны орлого, зарлагыг харуулсан санхүүгийн үйл ажиллагааны үр дүнгийн тайлан;

    40.2.3. байгууллагын тухайн оны үйл ажиллагаа, хөрөнгө оруулалт болон санхүүжилтийн хөдөлгөөнийг харуулсан мөнгөн гүйлгээний тайлан;

    40.2.4. байгууллагын өмчийн өөрчлөлтийн тайлан.

    40.3. Улсын төсвийн байгууллагын санхүүгийн тайланд дараахь нэмэлт тодруулгыг хавсаргана:

    40.3.1. байгууллагын тооцоо нийлсэн  өр төлбөр;
    40.3.2. баталгаа, хохирлыг нөхөн төлөх үүрэг зэрэг тухайн байгууллагын учирч болзошгүй  өр төлбөрийн тухай мэдэгдэл;

    40.3.3. батлагдсан төсвөөс гадуур буюу хэтрүүлж гаргасан зарлагын тухай мэдэгдэл;
    40.3.4. батлагдсан төсвийн зүйл бүрээр гаргасан зардлын дүн;
    40.3.5. нягтлан бодох бүртгэлийг хөтлөн явуулахад баримталсан бодлогын тухай тайлбар;

    40.3.6. тухайн жилийн санхүүгийн үйл ажиллагааны дүн, жилийн эцсийн санхүүгийн байдлыг үнэн зөв илэрхийлэхэд шаардлагатай бусад мэдээлэл;

    40.3.7. холбогдох тайлан болон мэдэгдэлд заасан,  үйл ажиллагааны  хэтийн төлөвлөгөөний үзүүлэлтэд хүрсэн байдал;

    40.3.8. холбогдох тайлан болон мэдэгдэл бүрээр өмнөх санхүүгийн жилд хүрсэн түвшин;

    40.3.9. санхүүгийн тайлангийн үнэн зөв болохыг тодорхойлж ерөнхий менежер, ерөнхий нягтлан бодогчийн гарын үсэг зурсан мэдэгдэл.

    40.4. Улсын төсвийн байгууллага хагас, бүтэн жилээр бүтээгдэхүүний анги тус бүрээр тоо хэмжээ, чанар, өртөг болон хугацааны биелэлтийг тусгасан бүтээгдэхүүн нийлүүлэлтийн тайланг гаргана.

    40.5. Улсын төсвийн байгууллага жилийн эцсийн тайлангаа энэ хуулийн 38 дугаар зүйлд заасан төрийн аудитын төв байгууллагын аудитын дүгнэлт гарснаас хойш 7 хоногийн дотор төсвийн ерөнхийлөн захирагч, санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад хүргүүлнэ.

    41 дүгээр зүйл. Улсын төсвийн байгууллагын
    улирлын болон сарын тайлан

    41.1. Ерөнхий менежер сар бүрийн эцэст санхүүгийн тайланг төсвийн ерөнхийлөн захирагчид, улирал бүрийн эцэст бүтээгдэхүүн нийлүүлэлтийн тайланг төсвийн ерөнхийлөн захирагч болон санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад хүргүүлнэ.

    41.2. Энэ хуулийн 41.1-д заасан тайланг санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүний баталсан маягтын дагуу гаргана.

    41.3.Улирлын тайланд дараахь зүйлийг тусгана:

    41.3.1.тухайн байгууллагын бүтээгдэхүүн нийлүүлэлтийн явц;
    41.3.2. ерөнхий менежерийн үр дүнгийн гэрээний биелэлтийн явцыг дүгнэхэд шаардлагатай бусад мэдээлэл.

    42 дугаар зүйл. Төрийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн тайлан

    42.1. Төрийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээд нь Нягтлан бодох бүртгэлийн тухай болон Компанийн тухай хуульд заасан журмын дагуу жилийн эцсийн санхүүгийн болон үйл ажиллагааны тайлан гаргана.
    42.2. Төрийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн жилийн тайлан нь түүний зорилтын саналтай харьцуулан дүгнэж болох ижил үзүүлэлттэй байх бөгөөд шаардлагатай мэдээллийг агуулсан байна.

    42.3. Төрийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээд аудитын дүгнэлт гарснаас хойш 7 хоногийн дотор тайлангаа аудитын дүгнэлтийн хамт Төрийн өмчийн хороонд хүргүүлнэ.

    ТАВДУГААР БҮЛЭГ

    Төрийн албаны төв байгууллага болон
    төсвийн байгууллагын хүний нөөцийн бодлого

    43 дугаар зүйл. Төрийн албаны төв байгууллага

    43.1. Төрийн албаны төв байгууллага нь төсвийн байгууллагын удирдах албан тушаалтныг энэ хуулийн 5.1.3-т заасан зарчмыг баримтлан сонгоно.

    43.2. Төрийн албаны төв байгууллагын зохион байгуулалт, үйл ажиллагааг Төрийн албаны тухай хуулиар зохицуулна.

    44 дүгээр зүйл. Төрийн албаны төв байгууллагын бүрэн эрх

    44.1. Төрийн албаны төв байгууллага нь Төрийн албаны тухай хуульд зааснаас гадна дараахь бүрэн эрхтэй:

    44.1.1. улсын болон орон нутгийн төсвийн байгууллагын хүний нөөцийн бодлогын хэрэгжилтийн явцад хяналт тавих;

    44.1.2.улсын болон орон нутгийн төсвийн байгууллагын хүний нөөцийн бодлогын хэрэгжилтийн талаар мэдээлэл хүлээн авах, гаргуулж авах;

    44.1.3. энэ хуулийн 45.1-д заасан албан тушаалд  нэр дэвшүүлэх;
    44.1.4. улсын болон орон нутгийн төсвийн байгууллагын албан хаагчийн  баримтлах ёс зүйн хэм хэмжээг сахиулах;
    /Энэ заалтад 2003 оны 01 дүгээр сарын 02-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

    44.1.5. энэ хуулийн 45.1-д заасан албан тушаал болон улсын ба орон нутгийн төсвийн байгууллагад ажиллах чадвартай хүмүүсийн судалгаа, бүртгэлийг эрхэлж, төсвийн байгууллагыг мэдээллээр хангах.

    44.2. Төрийн албаны төв байгууллага нь ажлын албатай байна.

    45дугаар зүйл. Төсвийн байгууллага, төрийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн удирдах албан тушаалд нэр дэвшүүлэх журам

    45.1. Төрийн албаны төв байгууллага нь дараахь албан тушаалд нэг хүний нэрийг дэвшүүлж, түүнийг томилох эрх бүхий этгээдэд санал болгоно:
    45.1.1. Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дэд дарга,
    45.1.2. Улсын Их Хурлын Тамгын газрын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга, Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын тэргүүн дэд дарга;
    /Энэ заалтад 2003 оны 1 дүгээр сарын 2-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

    45.1.3. төрийн захиргааны төв байгууллагын Төрийн нарийн бичгийн дарга;

    45.1.4. Улсын Их Хуралд ажлаа тайлагнадаг  байгууллагын ерөнхий менежер;

    45.1.5.агентлагийн дарга /цагдаа, тагнуул, шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх, онцгой байдлын асуудал эрхэлсэн болон зэвсэгт хүчний байгууллагаас бусад/;
    /Энэ заалтад 2003 оны 1 дүгээр сарын 2-ны өдрийн хуулиар нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан/
    /Энэ заалтад 2005 оны 5 дугаар сарын 26-ны өдрийн хуулиар нэмэлт орсон/
    45.1.6. Улсын ерөнхий прокурорын газрын Тамгын газрын дарга;
    45.1.7. аймаг, нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газрын дарга;
    45.1.8. төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн төлөөлөн удирдах зөвлөлийн дарга, гишүүн.
    45.2. Төрийн албаны төв байгууллага нь сонгон шалгаруулж нэр дэвшүүлэхээс 21-ээс доошгүй хоногийн өмнө тухайн албан тушаалын талаар нийтэд  мэдээлнэ.

    45.3. Энэ хуулийн 45.1-д заасан албан тушаалтныг сонгон шалгаруулж нэр дэвшүүлэхэд улс төрийн хүчин, Монгол Улсын Ерөнхийлөгч, Улсын Их Хурлын дарга, гишүүн, Ерөнхий сайд, бусад төсвийн ерөнхийлөн захирагч, төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн хувьцаа эзэмшигчид болон төлөөлөн удирдах зөвлөлийн зүгээс төрийн албаны төв байгууллагад нөлөө үзүүлэхийг хориглоно.

    45.4. Төрийн албаны төв байгууллага нь албан тушаалд нэр дэвшигчдийг төсвийн ерөнхийлөн захирагч буюу төлөөлөн удирдах зөвлөлд танилцуулан, хэрхэн сонгосноо, нэр дэвшигчдийн нэрсийн жагсаалтын хамт нийтэд мэдээлнэ.

    45.5.Томилох эрх бүхий этгээд төрийн албаны төв байгууллагаас ерөнхий менежерт санал болгосон нэр дэвшигчийг холбогдох албан тушаалд томилно.
    /Энэ хэсэгт  2003 оны 1 дүгээр сарын 2-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/
    45.6.Томилох эрх бүхий этгээд төрийн албаны төв байгууллагын санал болгосон нэр дэвшигчийг томилохоос хуульд заасан үндэслэлээр 1 удаа татгалзах эрхтэй бөгөөд энэ тохиолдолд төрийн албаны төв байгууллага өөр хүнийг зохих журмын дагуу санал болгоно.
    /Энэ хэсэгт  2003 оны 1 дүгээр сарын 2-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/
    45.7. Хуульд өөрөөр заагаагүй бол Улсын Их Хуралд ажлаа тайлагнадаг байгууллага, төрийн захиргааны төв байгууллага, агентлагийн ерөнхий менежерийг  3 жилийн хугацаагаар томилно.  Тэдгээрийн ажлын үр дүнг харгалзан бүрэн эрхийнх нь  хугацааг тухай бүр  2 жилээр  сунгаж болно.


    46 дугаар зүйл. Төрийн албаны төв байгууллага санал гаргах

    46.1. Төрийн албаны төв байгууллага нь энэ хуулийн 45.1-д заасан албан тушаалтны цалин хөлсний  талаар дараахь этгээдэд санал гаргана:

    46.1.1. Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дэд дарга, Улсын Их Хурлын Тамгын газрын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга, Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын тэргүүн дэд дарга, дэд даргын талаар төсвийн ерөнхийлөн захирагчид;
    /Энэ заалтад  2003 оны 1 дүгээр сарын 2-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

    46.1.2. төрийн захиргааны төв байгууллагын Төрийн нарийн бичгийн дарга, агентлагийн даргын талаар төсвийн ерөнхийлөн захирагчид ;
    /Энэ заалтад  2003 оны 1 дүгээр сарын 2-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

    46.1.3. Улсын Их Хуралд ажлаа тайлагнадаг байгууллагын ерөнхий менежерийн талаар холбогдох Байнгын хороотой зөвлөлдөж Улсын Их Хуралд;

    46.1.4. Улсын Ерөнхий прокурорын газрын Тамгын газрын даргын талаар төсвийн ерөнхийлөн захирагчид;

    46.1.5. аймаг, нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газрын даргын талаар тухайн аймаг, нийслэлийн Засаг даргад.

    46.2.Төрийн албаны төв байгууллага нь удирдах албан тушаалтны цалин хөлсний талаар санал боловсруулахдаа албан тушаалаас гадна ажлын үр дүнгээс хамаарах чиглэлийг баримтлан, дараахь шаардлагыг харгалзана:

    46.2.1. адил албан тушаалд адил хэмжээний цалин хөлс тогтоох;
    46.2.2. тухайн албан тушаалын хариуцлагын түвшин;
    46.2.3. тухайн албан тушаалын үүргийг гүйцэтгэхэд шаардагдах мэдлэг, чадвар.

    46.3. Төсвийн ерөнхийлөн захирагч тухайн ерөнхий менежерийн цалин хөлсний хэмжээг тогтоохдоо төрийн албаны төв байгууллагын саналыг харгалзаж үр дүнгийн гэрээний хэрэгжилтийг үндэслэнэ.

    46.4. Төрийн жинхэнэ албан хаагчийн ажиллах нөхцөл, баталгаа нь Төрийн албаны тухай хууль болон энэ хуульд заасан зарчмаар хэрэгжинэ.

    47 дугаар зүйл. Үр дүнгийн гэрээг дүгнэх

    47.1. Төрийн албаны төв байгууллага нь төсвийн ерөнхийлөн захирагч холбогдох удирдах албан тушаалтантай, ерөнхий менежер төсвийн байгууллагын албан хаагчтай байгуулах үр дүнгийн гэрээ, түүнийг дүгнэх заавар, журмыг баталж, биелэлтэд нь хяналт тавина.

    47.2. Ерөнхий менежерийн үр дүнгийн гэрээний биелэлт, ажлын үр дүнг тухайн байгууллагын улирал, жилийн тайлан болон санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага, төрийн албаны төв байгууллагын дүгнэлтэд тулгуурлан төсвийн ерөнхийлөн захирагч үнэлнэ.
    47.3. Ерөнхий менежер нь энэ хуулийн 47.2-т заасан үнэлгээнд хангалтгүй үнэлэлт авсан бол төсвийн ерөнхийлөн захирагч түүнийг халах тухай шийдвэр гаргах буюу эрх бүхий байгууллагад энэ тухай саналаа гаргаж болно.

    48 дугаар зүйл. Албан хаагчийг томилох

    48.1. Улсын болон орон нутгийн төсвийн байгууллагын ерөнхий менежер албан хаагчийг томилохдоо тухайн ажлын байранд тавигдах шаардлагын дагуу мэдлэг, боловсрол, мэргэжил, туршлага, мэргэшлийн ур чадварыг нь үндэслэх  зарчмыг баримтална.

    48.2. Ерөнхий менежер нь өөрийн байгууллагын удирдах албан тушаалтныг ямар шалгуураар томилсон тухайгаа төрийн албаны төв байгууллагад бичгээр мэдэгдэнэ. Төрийн албаны төв байгууллага нь сонирхсон байгууллага, хувь хүмүүсийг уг мэдээлэлтэй танилцах боломжоор хангана.

    48.3. Ерөнхий менежер хүний нөөцийн асуудлаар хуулиар олгогдсон бүрэн эрхээ хэрэгжүүлэхэд төрийн албаны төв байгууллага хөндлөнгөөс оролцохыг хориглоно.

    49 дүгээр зүйл. Албан хаагчид урамшуулал олгох

    49.1. Ерөнхий менежер тухайн байгууллагын албан хаагчид ажлын үр дүнгээр нь урамшуулал олгох эрхтэй.

    49.2.Урамшуулал олгоход дараахь зүйлийг харгалзана:

    49.2.1. бүтээгдэхүүн нийлүүлэх, өөрийн буюу удирдаж байгаа ажилтнуудынхаа  ажлын үр дүнг сайжруулахад тухайн албан хаагчийн оруулсан хувь нэмэр;

    49.2.2. байгууллагын үйл ажиллагааны санхүүгийн үр дүн болон урсгал зардлын хэмнэлтийн хэмжээ.

    49.3. Урамшууллын хэмжээ, хэлбэрийг ерөнхий менежер тогтооно.

    ЗУРГАДУГААР БYЛЭГ

    Орон нутаг  дахь  төсвийн удирдлага, санхүүжилт

    50 дугаар зүйл. Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын төсвийн удирдлага, санхүүжилтийн талаархи бүрэн эрх

    50.1. Аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал орон нутаг дахь  төсвийн удирдлага, санхүүжилтийн талаар дараахь бүрэн эрхтэй:

    50.1.1.Засаг даргын үйл ажиллагааны хөтөлбөр, хэтийн төлөвлөгөөг хэлэлцэн батлах,  хэрэгжилтэд хяналт тавих;
    50.1.2.тухайн жилийн орон нутгийн төсвийг хэлэлцэн батлах, хэрэгжилтийг хянах;

    50.1.3. орон нутгийн төсвөөс санхүүжүүлэх бүтээгдэхүүний тоо хэмжээг тогтоож батлах, бүтээгдэхүүн нийлүүлэх талаар Засаг даргатай гэрээ байгуулах, хэрэгжилтийг хангуулах;

    50.1.4.  Засаг даргын улсын төсвийн  хөрөнгөөр бүтээгдэхүүн нийлүүлэх гэрээний төсөлтэй урьдчилан  танилцаж,  бүтээгдэхүүний тоо хэмжээ, зардал,  гэрээг дүгнэх болзол,  журмын  талаар  санал,  дүгнэлт  гаргах.

    50.2. Засаг даргатай байгуулах гэрээг иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга  Хурлаа төлөөлж  байгуулна.

    50.3.Аймаг, нийслэлийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал энэ хуулийн    52.2-т заасан бүтээгдэхүүн нийлүүлэх үүргийг аймаг, сум болон нийслэл, дүүрэгт 4 жилийн хугацаатайгаар зааглаж тогтооно.

    50.4. Орон нутгийн өмчит болон орон нутгийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн удирдлага, санхүүжилтийн харилцааг зохицуулах журмыг энэ хуулийн 22, 28.1, 42 дугаар зүйлд заасныг жишиг болгон аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал тогтооно.

    50.5. Орон нутгийн өмчит болон орон нутгийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн энэ хуулиар зохицуулаагүй бусад харилцааг Төрийн болон орон нутгийн өмчийн тухай хуулиар зохицуулна.

    50.6. Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал өөрийн төсөвтэй байна.

    51 дүгээр зүйл. Аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн Засаг даргын бүрэн эрх

    51.1. Аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн Засаг дарга дараахь бүрэн эрхтэй:

    51.1.1. үйл ажиллагааны хөтөлбөр болон үйл ажиллагааны хэтийн төлөвлөгөө боловсруулах;

    51.1.2. төсвийн төсөл боловсруулах;
    51.1.3. тухайн шатны иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлаас баталсан үйл ажиллагааны хөтөлбөр, үйл ажиллагааны хэтийн төлөвлөгөөнд нийцүүлэн орон нутгийн төсвийн байгууллагын үйл ажиллагааг чиглүүлэх;

    51.1.4. орон нутгийн төсвийн байгууллага, бусад этгээдээс худалдаж авах бүтээгдэхүүний хэрэгцээг тодорхойлж, гэрээ байгуулах;

    51.1.5. орон нутгийн өмчийн эд хөрөнгийн ашиглалт, хамгаалалт, бүрэн бүтэн байдлыг хангах;

    51.1.6. орон нутгийн төсвийн байгууллага, орон нутгийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн ерөнхий менежерийг улсын төсвийн байгууллага, төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн ерөнхий менежерийг томилдог зарчимтай ижил зарчмаар шалгаруулан томилох, үр дүнгийн гэрээ байгуулах;

    51.1.7. үр дүнгийн гэрээнд заасан орон нутгийн төсвийн байгууллага, орон нутгийн өмчит болон орон нутгийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн бүтээгдэхүүний нийлүүлэлт, санхүүгийн үр дүнд хяналт тавих;

    51.1.8. улсын төсвөөс санхүүжүүлэх бүтээгдэхүүнийг нийлүүлэх талаар аймаг, нийслэлийн Засаг дарга тухайн асуудлыг эрхэлсэн төсвийн ерөнхийлөн захирагчтай, бусад шатны Засаг дарга дээд шатны Засаг даргатай  гэрээ байгуулах;

    51.1.9. орон нутгийн төсвөөс санхүүжүүлэх бүтээгдэхүүнийг нийлүүлэх  талаар  иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хуралтай гэрээ байгуулах, хэрэгжилтийг зохион байгуулах,  тайлагнах;

    51.1.10. энэ хуульд заасан үүргийг хэрэгжүүлэхэд шаардагдах хөрөнгийг орон нутгийн эх үүсвэрээс бүрдүүлэх.

    52 дугаар зүйл. Аймаг, нийслэлийн Засаг даргын үүрэг

    52.1. Аймаг, нийслэлийн Засаг дарга энэ хуулийн 51.1-д заасан бүрэн эрхийг хэрэгжүүлэхээс гадна дараахь үүрэг хүлээнэ:

    52.1.1. аймаг, нийслэлийн төсвийн татварын болон татварын бус орлого, улсын төсвөөс олгох шилжилтийн хугацааны санхүүгийн дэмжлэгт багтаан энэ хуулийн 52.2-т заасан бүтээгдэхүүнийг нийлүүлэх;

    52.1.2. Засгийн газрын худалдан авах бүтээгдэхүүн (боловсрол, эрүүл мэндийн үйлчилгээ болон бусад)-ийг улсын төсвийн хөрөнгөөр гэрээний дагуу нийлүүлэх.

    52.2. Аймаг, нийслэлийн Засаг дарга орон нутгийн хэрэгцээт дараахь бүтээгдэхүүнийг нийлүүлнэ:

    52.2.1.нийтийн ариун цэврийг хангах, хог зайлуулах, хадгалах, устгах;
    52.2.2. орон нутгаас эрхлэх байгаль хамгаалах арга хэмжээ,  тохижилт, цэцэрлэгжилт,  түүний өргөтгөл,  шинэтгэл, арчилгаа;

    52.2.4. хортон амьтан устгах;
    52.2.5. орон нутгийн замын засвар, арчилгаа;
    52.2.6. усан хангамж, цэвэрлэх байгууламжийн хэвийн үйл ажиллагааг хангах;

    52.2.7. үерийн хамгаалалт хийх, хөрсний элэгдэлтэй тэмцэх;
    52.2.8. гамшгаас урьдчилан сэргийлэх, аврах, хор уршгийг арилгах, хойшлуулшгүй сэргээн босгох арга хэмжээтэй холбогдсон үйл ажиллагаа;
    /Энэ заалтыг 2003 оны 6 дугаар сарын 20-ний өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан/

    52.2.9. орон нутгийн өмчийн дэд бүтэц;
    52.2.10. мал, амьтны болон малаас хүнд халдварладаг өвчинтэй тэмцэх, урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ;

    52.2.11. бусад.
    52.3. Аймаг, нийслэлийн Засаг дарга орлогоосоо хэтэрсэн зарлага гаргаж  алдагдалд орох, харилцах данс нь өртэй байх, гэрээгээр нийлүүлэх бүтээгдэхүүний санхүүжилтэд олгосон хөрөнгийг өөр зориулалтаар зарцуулахыг хориглоно.

    53 дугаар зүйл. Сум, дүүргийн Засаг даргын үүрэг

    53.1. Сум, дүүргийн Засаг дарга энэ хуулийн 51.1-д заасан бүрэн эрхийг хэрэгжүүлэхээс гадна дараахь үүрэгтэй:

    53.1.1. сум, дүүргийн төсвийн татварын болон татварын бус орлого, аймаг, нийслэлийн төсвөөс олгох санхүүгийн дэмжлэгт багтаан энэ хуулийн 52.2-т заасан сум, дүүргийн хариуцах бүтээгдэхүүнийг нийлүүлэх;
    /Энэ заалтад  2003 оны 01 дүгээр сарын 02-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

    53.1.2. энэ хуулийн 52.1.2-т заасан Засгийн газар худалдан авах бүтээгдэхүүн (боловсрол, эрүүл мэндийн үйлчилгээ болон бусад)-ийг аймаг, нийслэлийн Засаг даргатай хийсэн гэрээний үндсэн дээр нийлүүлэх.

    54 дүгээр зүйл. Орон нутгийн төсвийг удирдах

    54.1. Орон нутгийн төсвийн байгууллагад энэ хуулийн 13.1-13.4, 13.7 дахь хэсэг, 14, 15, 17, 26, 27, 40, 47 дугаар зүйл нэгэн адил хамаарна.

    55 дугаар зүйл. Орон нутгийн  өмч болон  орон  нутаг дахь төрийн өмчийг эзэмших, ашиглах

    55.1. Аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн төсвийн байгууллага үндсэн бүтээгдэхүүнээ нийлүүлэхэд ашиглаж байгаа төрийн болон орон нутгийн өмчийн эд хөрөнгийг тухайн нэгжийн балансад бүртгэнэ.

    55.2. Аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн төсвийн байгууллага өөрийн балансад байгаа эд хөрөнгийн ашиглалт, хамгаалалтыг хариуцна.

    55.3. Аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн төсвийн байгууллагын ерөнхий менежер байгууллагын балансад байгаа эд хөрөнгийг бүрэн эрхийнхээ хүрээнд эзэмшиж ашиглана.

    55.4. Орон нутгийн төсвийн байгууллага өөрт байгаа орон нутгийн өмчийн эд хөрөнгө ашигласны төлбөрийг жил бүр орон нутгийн төсөвт төлнө.

    56 дугаар зүйл. Орон нутаг зээл авах

    56.1. Аймаг, нийслэлийн хэрэгцээнд зориулан Засаг дарга улсын төсвөөс зээл авч болно.

    57 дугаар зүйл. Улсын болон орон нутгийн төсвийн харилцаа

    57.1.Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал улсын төсвөөс орон нутгийн төсөвт олгож байгаа санхүүгийн дэмжлэгийг орон  нутгийн  орлогын нэгэн адил хуваарилж батална.

    57.2. Засгийн газар орон нутгийн төсвийн байгууллагаас гэрээний үндсэн дээр бүтээгдэхүүн худалдаж авч болно. Энэ тохиолдолд санхүүжилтийн эх үүсвэрийг нь Засгийн газар шийдвэрлэнэ.

    57.3. Орон нутгийн төсөв хүрэлцэхгүй бол Засгийн газар хуульд заасан бүрэн  эрхийнхээ дагуу орон нутагт санхүүгийн дэмжлэг үзүүлж болно.

    57.4. Засгийн газар улсын төсвөөс санхүүжүүлэх зарим бүтээгдэхүүний нийлүүлэлтийг  орон нутагт шилжүүлж болно.

    58 дугаар зүйл. Орон нутгийн төсвийн төслийг өргөн мэдүүлэх, батлах

    58.1. Засаг дарга дараа жилийн төсвийн төслийг 12 дугаар сарын 1-ний өдрийн  өмнө тухайн шатны иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хуралд өргөн мэдүүлнэ.

    58.2. Орон нутгийн төсвийн төсөлд дараахь зүйлийг тусгана:

    58.2.1. орон нутгийн удирдлагын богино болон дунд хугацааны хэтийн зорилтууд;

    58.2.2. худалдан авах бүтээгдэхүүний анги, нийлүүлэх байгууллага, худалдан авах зардал;

    58.2.3. хөрөнгө оруулалтын төлөвлөгөө;
    58.2.4. эд хөрөнгө, санхүүгийн болон хүний нөөцийн ашиглалт зэрэг өмчлөгчийн эрхийг хэрэгжүүлэхтэй холбогдсон зорилтууд;

    58.2.5. жилийн эцсийн санхүүгийн тайлангийн үзүүлэлттэй ижил үзүүлэлтээр боловсруулсан дараа жилийн төсөвлөсөн санхүүгийн тайлан;

    58.2.6. Засаг даргын худалдаж авах бүтээгдэхүүний анги нь түүний хэтийн зорилтуудтай хэрхэн  уялдаж байгаа тухай тайлбар;

    58.2.7. өмнөх жилийн төсөв болон төсвийн  гүйцэтгэлийг харьцуулсан дүн.

    58.3. Тухайн шатны иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал Засаг даргын өргөн мэдүүлсэн төсвийн төслийг 1 сарын дотор хэлэлцэж батална.

    58.4. Аймаг, нийслэлийн төсвийг батласнаас хойш 7 хоногийн дотор санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад хүргүүлнэ.

    59 дүгээр зүйл. Орон нутгийн төсвийн гүйцэтгэлийг тайлагнах журам

    59.1. Засаг дарга санхүүгийн жил дууссанаас хойш 20 хоногийн дотор орон нутгийн төсвийн гүйцэтгэлийг энэ хуулийн 37, 38 дугаар зүйлд заасны дагуу тайлагнана.

    59.2. Санхүүгийн болон үйл ажиллагааны тайлан үнэн зөв болохыг тодорхойлж Засаг дарга, орон нутгийн төсвийн ерөнхий нягтлан бодогч гарын үсэг зурна.

    59.3. Засаг дарга энэ хуулийн 38.4-т заасан аудитын дүгнэлт гарснаас хойш 7 хоногийн дотор жилийн эцсийн санхүүгийн тайланг орон нутгийн төрийн аудитын байгууллагын аудитын дүгнэлтийн хамт тухайн шатны иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хуралд өргөн мэдүүлнэ. Тайлан батлагдсанаас хойш 7 хоногийн дотор санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад хүргүүлнэ.

    ДОЛДУГААР БҮЛЭГ

    Хяналт

    60 дугаар зүйл. Төрийн аудитын төв байгууллагын бүрэн эрх

    60.1. Төрийн аудитын төв байгууллага нь Төрийн аудитын тухай хуульд зааснаас гадна төсвийн байгууллага, төрийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн жилийн эцсийн санхүүгийн тайланд аудит хийж баталгаажуулна.
    /Энэ хэсэгт 2003 оны 01 дүгээр сарын 02-ны өдрийн хуулиар өөрчлөлт орсон/

    60.2. Энэ хуулийн 60.1-д заасан байгууллага, аж ахуйн нэгж аудит хийхэд шаардлагатай мэдээллийг  гаргаж өгөх үүрэгтэй.

    61 дүгээр зүйл. Монгол Улсын ерөнхий аудиторын үүрэг

    61.1. Төрийн аудитын төв байгууллагын дарга Монгол Улсын ерөнхий аудитор байна.

    61.2.Монгол Улсын ерөнхий аудитор дараахь үүрэг хүлээнэ:

    61.2.1. төсвийн байгууллагын санхүүгийн тайланд аудит хийх, холбогдох стандарт, журмыг баталж, аудит нь олон улсын стандартад нийцсэн байх зарчмыг хангуулах;

    61.2.2. аудитор нь аудит хийлгэж байгаа байгууллагаас хараат бус байх зарчмыг мөрдүүлэх;

    61.2.3. аудитыг мэргэжлийн өндөр түвшинд зохих журмын дагуу хийх нөхцлийг хангах;

    61.2.4. Улсын Их Хурлын өмнө аудитын дүгнэлтийн үнэн зөв байдлыг хариуцах.

    62 дугаар зүйл. Аудитыг гэрээгээр гүйцэтгэх

    62.1. Төрийн аудитын төв байгууллага тогтоосон хүрээнд аудит хийж, дүгнэлт гаргах ажлыг бусад аудитын байгууллагаар гэрээний үндсэн дээр гүйцэтгүүлж болно.

    62.2. Төрийн аудитын төв байгууллага аудитын бусад байгууллагын гэрээгээр гүйцэтгэсэн ажлын чанарыг Улсын Их Хурлын өмнө хариуцна.

    63 дугаар зүйл. Төрийн аудитын төв байгууллагад аудит хийх

    63.1. Төрийн  аудитын төв  байгууллагын жилийн эцсийн санхүүгийн тайланг тухай бүр сонгон шалгаруулж Улсын Их Хурлын дарга томилсон хараат бус мэргэжлийн аудитор шалгаж, дүнг Улсын Их Хурлын холбогдох Байнгын хороонд  танилцуулна.

    64 дүгээр зүйл. Засгийн газрын санхүүгийн  дотоод хяналт

    64.1. Засгийн газар нь улсын болон орон нутгийн төсвийн байгууллагад санхүүгийн хяналт, шалгалт хийнэ.

    64.2. Засгийн газрын санхүүгийн дотоод хяналт, шалгалтыг  хяналт, шалгалтын мэргэжлийн төрийн захиргааны байгууллага хэрэгжүүлнэ.
    /Энэ хэсгийг 2003 оны 1 дүгээр сарын 2-ны өдрийн хуулиар өөрчлөн найруулсан/

    64.3. Санхүүгийн хяналт, шалгалтад төрийн захиргааны болон Засгийн газраас байгуулдаг бусад байгууллага, төрийн болон орон нутгийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн санхүү, аж ахуйн үйл ажиллагаа хамрагдана.

    64.4. Санхүүгийн хяналт, шалгалтыг дор дурдсан чиглэлээр хийнэ:

    64.4.1. санхүү, төсөв, нягтлан бодох бүртгэлийн холбогдолтой хууль тогтоомж, Засгийн газрын шийдвэр болон түүнийг үндэслэн төрийн захиргааны төв байгууллагаас гаргасан заавар, журмын хэрэгжилт;

    64.4.2. тухайн байгууллагын орлогын төлөвлөлт, төвлөрүүлэлт, төсөвт хөрөнгийн зарцуулалт;

    64.4.3. өмч, хөрөнгийн ашиглалт, зарцуулалт, хадгалалт, хамгаалалт;
    64.4.4. санхүүгийн үйл ажиллагааны үр дүн, үр ашгийн байдал;
    64.4.5. төсвийн хөрөнгө оруулалтын ашиглалт, зарцуулалт;
    64.4.6. анхан шатны болон нягтлан бодох бүртгэлийн хөтлөлт, санхүүгийн тайлан;

    64.4.7. гадаад улс орон, олон улсын байгууллага, Засгийн газрын зээл, тусламжийн хөрөнгийн ашиглалт, зарцуулалт;

    64.4.8. улсын төсвөөс эргэж төлөгдөх нөхцөлөөр ашиглуулж байгаа төсвийн хөрөнгийн ашиглалт, зарцуулалт;

    64.4.9. дээд шатны төсвөөс олгосон санхүүгийн дэмжлэгийн зарцуулалт;

    64.4.10. байгууллагын нягтлан бодогчийн хууль тогтоомжид заасан үүргийн биелэлт.

    64.5. Санхүүгийн хяналт, шалгалтыг байгууллагын хүсэлт, дээд шатны байгууллагын шийдвэрээр хийж болно.

    64.6. Санхүүгийн хяналт, шалгалтын улсын байцаагч нь шалгуулсан байгууллагын үйлдвэрлэл, эдийн засгийн үйл ажиллагаа, төсөвт хөрөнгийн төлөвлөлт, зарцуулалт, санхүү, бүртгэлийн ажилд үнэлэлт дүгнэлт өгнө.

    64.7. Санхүүгийн хяналт, шалгалтын улсын байцаагч нь шалгалтаар тогтоогдсон ажлын үр дүн, зөрчил, түүнийг арилгах талаар цаашид авах арга хэмжээг тодорхойлсон нэгдсэн акт, санхүү, төсөв,  нягтлан бодох бүртгэлийн холбогдолтой хууль тогтоомж зөрчсөн албан тушаалтны төлөх торгууль, төлбөрийг заасан нэг бүрчилсэн акт бичнэ.

    65 дугаар зүйл. Төсвийн байгууллагын удирдлага, санхүүжилтийн тухай  хууль тогтоомж зөрчигчид хүлээлгэх хариуцлага

    65.1. Төсвийн байгууллагын удирдлага, санхүүжилтийн тухай хууль тогтоомж зөрчсөн тухай мэдээллийг байгууллага, хувь хүн нотлох баримтын хамт төрийн албаны төв байгууллагад ирүүлж болно.

    65.2. Төрийн албаны төв байгууллага нь энэ хуулийн 65.1-д заасан  мэдээллийн дагуу шалгаж эрүүгийн болон захиргааны  хариуцлага хүлээлгэхээргүй бол дараахь арга хэмжээ  авна:

    65.2.1. илэрсэн зөрчлийг арилгуулах;
    65.2.2. шаардлагатай бол ерөнхий менежерийг албан тушаалаас чөлөөлөх тухай саналаа  эрх бүхий байгууллагад тавих;

    65.2.3. ерөнхий менежерийн ажлыг дүгнэх, урамшуулахад  зөрчлийг харгалзан үзэх;

    65.2.4. төсвийн байгууллагын ерөнхий менежерээс бусад албан тушаалтан хууль зөрчсөн бол түүнд арга хэмжээг авахуулахаар тухайн байгууллагын удирдлагад санал болгох.

    65.3. Энэ хуулийн 14 дүгээр зүйлийг зөрчсөн нь тухайн албан тушаалтныг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөх үндэслэл болно.

    66 дугаар зүйл. Хууль хүчин төгөлдөр болох

    66.1. Энэ хуулийг 2003 оны 1 дүгээр сарын 1-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө.

     

    МОНГОЛ УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН ДАРГА С.ТӨМӨР-ОЧИР

    ]]>
    info@caf.mn (Administrator) хууль эрх зүй Sun, 06 Nov 2011 06:04:59 +0000
    “Шинэ бүтээн байгуулалт” дунд хугацааны зорилтот хөтөлбөр http://caf.mn/index.php?option=com_content&view=article&id=14:2011-11-06-06-04-56&catid=4:2011-10-31-17-06-20&Itemid=5 http://caf.mn/index.php?option=com_content&view=article&id=14:2011-11-06-06-04-56&catid=4:2011-10-31-17-06-20&Itemid=5  

    “Шинэ бүтээн байгуулалт” дунд хугацааны
    зорилтот хөтөлбөр батлах тухай

     

    Монгол Улсын Их Хурлын тухай хуулийн 43 дугаар зүйлийн 43.1 дэх хэсгийг үндэслэн Монгол Улсын Их Хурлаас ТОГТООХ нь:

    1.”Шинэ бүтээн байгуулалт” дунд хугацааны зорилтот хөтөлбөр”-ийг 1 дүгээр хавсралтаар, ”Шинэ бүтээн байгуулалт” дунд хугацааны зорилтот хөтөлбөр”-ийг хэрэгжүүлэхтэй холбогдуулан Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлэх хууль, Улсын Их Хурлын бусад шийдвэрийн төслийн жагсаалтыг 2 дугаар хавсралтаар тус тус баталсугай.

    2.”Шинэ бүтээн байгуулалт” дунд хугацааны зорилтот хөтөлбөр”-ийг хэрэгжүүлэхтэй холбогдуулан дараахь арга хэмжээ авч хэрэгжүүлэхийг Монгол Улсын Засгийн газар /С.Батболд/-т үүрэг болгосугай:

    1/“Шинэ бүтээн байгуулалт” дунд хугацааны зорилтот хөтөлбөр”-ийн хүрээнд хэрэгжүүлэх арга хэмжээний төлөвлөгөөг боловсруулж, хэрэгжүүлж эхлэх;

    2/тогтоолын 2 дугаар хавсралтаар баталсан хууль, Улсын Их Хурлын бусад шийдвэрийн төслийг боловсруулж Улсын Их Хурлын 2010 оны намрын, 2011 оны хаврын ээлжит чуулганд тус тус өргөн мэдүүлэх;

    3/”Шинэ бүтээн байгуулалт” дунд хугацааны зорилтот хөтөлбөр”-ийн биелэлтийг хоёр жил тутам гаргаж Улсын Их Хуралд танилцуулах.

    3.Энэ тогтоолын биелэлтэд хяналт тавьж ажиллахыг Эдийн засгийн байнгын хороо /Ц.Баярсайхан/-нд даалгасугай.

    4.Энэ тогтоолыг гарсантай холбогдуулан “Агаарын бохирдлыг бууруулах талаар хэрэгжүүлэх зарим арга хэмжээний тухай” Улсын Их Хурлын 2007 оны 6 дугаар сарын 28-ны өдрийн 46 дугаар тогтоолыг хүчингүй болсонд тооцсугай.

    МОНГОЛ УЛСЫНИХ ХУРЛЫН ДАРГА  Д.ДЭМБЭРЭЛ


    Монгол Улсын Их Хурлын 2010 оны
    36 дугаар тогтоолын 1 дүгээр хавсралт

     

    “ШИНЭ БҮТЭЭН БАЙГУУЛАЛТ” ДУНД ХУГАЦААНЫ
    ЗОРИЛТОТ ХӨТӨЛБӨР

    Нэг.Хөтөлбөрийн зорилго
    Монгол Улсын хэмжээнд бүтээн байгуулалтыг өрнүүлснээр хот төлөвлөлт, эрчим хүч, инженерийн дэд бүтэц, авто замын сүлжээг олон улсын жишигт хүргэх, хүн амын орон сууцны хангамжийг нэмэгдүүлэх, иргэдийг ажлын байраар хангах замаар улсын хэмжээнд тулгараад байгаа эдийн засаг, нийгмийн бэрхшээлтэй асуудлуудыг цогцоор шийдэн хөгжлийг жигд хангах, хүн амын эрүүл, аюулгүй орчинд амьдрах эрхийг нь ханган баталгаажуулахад энэхүү хөтөлбөрийн зорилго оршино.

    Хоёр.Хөтөлбөрийн шаардлага, үндэслэл, бүтэц
    2.1. Хөтөлбөрийн шаардлага, үндэслэл
    Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Арван зургадугаар зүйлийн 2 дахь заалтад “Монгол Улсын иргэн эрүүл, аюулгүй орчинд амьдрах, орчны бохирдол, байгалийн тэнцэл алдагдахаас хамгаалуулах эрхтэй” гэж заасан.
    Монгол Улсын Засгийн газрын 2008-2012 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрийн 2.4.2-т Хүн амын дотоодын шилжилт хөдөлгөөнийг бодлогоор зохицуулж, бүс болон бүсийн тулгуур төв, дагуул хотуудын төлөвлөлт, удирдлагыг сайжруулан, дэд бүтцийг эрчимтэй хөгжүүлж, хот, хөдөөгийн хөгжлийн түвшний ялгааг багасгана гэсэн зорилтыг дэвшүүлсэн.
    “Монгол Улсын Мянганы хөгжлийн зорилтод суурилсан Үндэсний хөгжлийн цогц бодлого”, “Монгол Улсын бүсчилсэн хөгжлийн үзэл баримтлал”, “Бүсүүдийн хөгжлийн дунд хугацааны стратеги” зэрэг бодлогын баримт бичгүүд, Бүсчилсэн хөгжлийн удирдлага, зохицуулалтын тухай хууль болон зах зээлийн тогтолцоонд шилжиж эхэлсэн үеэс өнөөг хүртэл хэрэгжүүлж ирсэн хөгжлийн бодлогын бусад баримт бичгийн үзэл санаа, хэрэгжилтийн явц, үр дүн, залгамж чанар нь энэхүү хөтөлбөрийн үндэслэл болно.
    Газар зохион байгуулалт, хот байгуулалт, төлөвлөлтийн нэгдсэн бодлого хэрэгжээгүйн улмаас дэд бүтцийн хангамж, нийгмийн үйлчилгээний хүртээмж, хот орчмын экологийн доройтол бий болж, хүн амын эрүүл мэндэд хохирол учруулах хэмжээнд хүрч байгаа нь “Шинэ бүтээн байгуулалт” дунд хугацааны зорилтот хөтөлбөр /цаашид “хөтөлбөр” гэх/-ийг боловсруулах үндсэн шалтгаан болж байна.
    Улаанбаатар хотын хүн амын механик өсөлт нэмэгдсээр байна. Макро эдийн засгийн бодлого оновчгүй, үйлдвэрлэл хөгжөөгүй, дэд бүтэц хангалтгүйгээс шинээр ажлын байр бий болгох боломж хомс байна.
    Дээр дурдсан болон бусад тулгамдаж байгаа асуудлыг шийдвэрлэхэд хот байгуулалт, төлөвлөлтийн шинэлэг бодлого, зохицуулалт, гэр хорооллыг орон сууцны хороолол болгон хөгжүүлэх, улсын чанартай авто замын сүлжээ, орон нутагт чиглэсэн бүтээн байгуулалтын зорилтот хөтөлбөрийг баталж, салбаруудын хөгжлийн төсөл, хөтөлбөрийг уялдаатайгаар хэрэгжүүлэх шаардлагатай тулгарч байна.
    Ийнхүү бүтээн байгуулалт өрнөснөөр иргэд тогтвортой ажлын байртай, орлоготой болж, үл хөдлөх хөрөнгөөр барьцаалсан зээлийн тогтолцоо бүрдэх, гэр хороолол орон сууцны цогцолбор хороолол болон өөрчлөгдөх, хүрээлэн байгаа орчны чанарыг илтгэх агаар, ус, хөрсний бохирдлыг арилгах боломж бүрдэнэ.
    Дээрхи үйл ажиллагааг амжилттай хэрэгжүүлэхийн тулд эрх зүй, эдийн засгийн таатай орчныг бий болгох, хөдөлмөрийн болон санхүүгийн зах зээлийг орчин цагийн шаардлага хангахуйц түвшинд хүргэж хөгжүүлэх шаардлагатай.
    2.2.Хөтөлбөрийн бүтэц
    Энэхүү хөтөлбөрт Монгол Улсын Засгийн газрын 2008-2012 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрт тусгагдсан “Хотууд”, “Шинэ Улаанбаатар-Ногоон нийслэл”, “Хөдөөгийн хөгжил”, “Орон сууц” бодлогын баримт бичгийн хүрээнд хийгдэх ажил багтана.
    Түүнчлэн “100 мянган айлын орон сууц”, “Барилгын материалын үйлдвэр” зэрэг төслүүдийн хүрээнд хийгдэх ажлуудыг нэгтгэсэн болно.

    Гурав.Хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхэд баримтлах зарчим
    3.1.Хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхдээ дараахь зарчмыг баримтална:
    3.1.1.төрийн болон төрийн бус байгууллага, хувийн хэвшил, иргэдийн оролцоо, хамтын ажиллагаа, түншлэлд тулгуурлах;
    3.1.2.үйл ажиллагаа ил тод, нээлттэй байх;
    3.1.3.импортыг орлох чадвартай дотоодын үйлдвэрлэлийг дэмжих;
    3.1.4.бүтээн байгуулалтын ажилд иргэдийг мэргэжил эзэмшүүлэх замаар татан оролцуулах;
    3.1.5.хөтөлбөрийн хэрэгжилтэд хяналт тавьж, гүйцэтгэлийн үр дүнг үнэлж дүгнэх хариуцлагын тогтолцоо бий болгох.

    Дөрөв.Хөтөлбөрийн зорилт, хамрах хүрээ, хугацаа,
    хэрэгжүүлэх үйл ажиллагаа

    4.1.Хөтөлбөрийн зорилгыг дараахь зорилтуудаар дамжуулан хэрэгжүүлнэ:
    4.1.1.Хот байгуулалт, төлөвлөлтийн чиглэлээр:
    4.1.1.1.хүн амын нутагшилт, суурьшлын зохистой тогтолцоонд тулгуурлан хот байгуулалтын оновчтой бодлого хэрэгжүүлэх замаар хот, суурины газар ашиглалтыг сайжруулж, эрчим хүч, авто зам, инженерийн дэд бүтцийг шинэ түвшинд хөгжүүлэх;
    4.1.1.2.Улаанбаатар хот, бүсийн тулгуур төв, аймгийн төвүүдийн 2030 он хүртэлх хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөө болон хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөөг шинэчлэх болон шинээр төлөвлөх, тэдгээрийг хэрэгжүүлэх;
    4.1.1.3.хот байгуулалт, төлөвлөлтийн эрх зүйн орчныг олон улсын жишигт нийцүүлэн боловсронгуй болгох;
    4.1.1.4.хот, суурины газар ашиглалт, түүний олголтыг бодлогоор зохицуулах, гэр хорооллыг оршин суугчдынх нь оролцоотойгоор орон сууцны хороолол болгон хөгжүүлэх;
    4.1.1.5.уул уурхайг түшиглэсэн хот, сууриныг хөгжүүлэх.
    4.1.2.Дэд бүтцийн чиглэлээр:
    4.1.2.1.Улаанбаатар хот, бүсийн тулгуур төв, аймаг, орон нутагт эрчим хүчний төвлөрсөн болон бие даасан эх үүсвэрийг бий болгох;
    4.1.2.2.аймгийн төвүүдийг эрчим хүчний нэгдсэн сүлжээнд бүрэн холбох, сэргээгдэх эрчим хүчний шинэ техник, технологийг нэвтрүүлэх;
    4.1.2.3.барилга, байгууламжийн дулаан алдагдлыг бууруулах;
    4.1.2.4.Улаанбаатар хот, аймаг, орон нутгийн ариутгах татуурга, цэвэрлэх байгууламжид технологийн шинэчлэл хийх, шинээр барьж ашиглалтад оруулах;
    4.1.2.5.Улаанбаатар хотын авто замыг шинэчлэн сайжруулах, Улаанбаатар хотыг аймгийн төвүүдтэй, аймгийн төвийг ойролцоох хилийн боомттой холбосон улсын болон олон улсын чанартай авто замын сүлжээг бий болгох;
    4.1.2.6.гүний болон гадаргын цэвэр усан хангамжийн шинэ эх үүсвэрийг бий болгох.
    4.1.3.Орон сууцны хангамжийг нэмэгдүүлэх чиглэлээр:
    4.1.3.1.хөтөлбөрийн 2.2-т заасан “100 мянган айлын орон сууц” төслийг Улаанбаатар хот, бүсийн тулгуур төв, аймаг, сумын төвүүдэд хэрэгжүүлэх;
    4.1.3.2.орон сууцны хорооллыг эмнэлэг, сургууль, цэцэрлэг, мэргэжлийн сургалт-үйлдвэрлэлийн төв, спорт цогцолбор, худалдаа, үйлчилгээний төв, ногоон байгууламжийн хамт цогцоор нь барих;
    4.1.3.3.газар хөдлөлтийг тэсвэрлэхгүй орон сууцны барилга байгууламжийг буулган оронд нь орон сууцны шинэ хороолол, цогцолбор барьж байгуулах;
    4.1.3.4.бага, дунд орлоготой иргэдийг орон сууцны урт хугацаатай, бага хүүтэй зээлд хамруулах замаар орон сууцны эрэлтийг дэмжиж, нийлүүлэлтийг нэмэгдүүлэх.
    4.1.4.Ажлын байр нэмэгдүүлэх, боловсролыг дэмжих чиглэлээр:
    4.1.4.1.мэргэжлийн сургалт-үйлдвэрлэлийн төвд мэргэжил эзэмшүүлэх замаар ажилгүй иргэдийг ажлын байраар ханган амьжиргааны түвшинг нь дээшлүүлэх;
    4.1.4.2.бүсийн тулгуур төв, аймаг, орон нутагт жижиг, дунд үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлэх замаар ажлын байр бий болгох;
    4.1.4.3.их, дээд сургуулиудыг хотын төвөөс нүүлгэн шилжүүлж хотхон болгон хөгжүүлэх.
    4.1.5.Улаанбаатар хотын агаарын бохирдлыг бууруулах чиглэлээр:
    4.1.5.1.хотын тоос, утаа, тортог, хог хаягдлыг багасгах, мод, зүлэг зэрэг ногоон байгууламжийн нэг хүнд ногдох хэмжээг 20 м2 хүртэл нэмэгдүүлэх;
    4.1.5.2.гэр хорооллын айл өрхийн зуух-яндан-түлшний бүтэц, шаталтын технологийг өөрчлөн сайжруулах, нам даралтын уурын зууханд технологийн шинэчлэл хийх, гэр, орон сууцны дулаалгыг сайжруулах замаар түүхий нүүрсний хэрэглээг багасгаж, утаа, тортогны ялгаралтыг 50 хүртэл хувиар бууруулах;
    4.1.5.3.Улаанбаатар хотод байгаа төвлөрсөн халаалтын болон аж ахуйн нэгж, байгууллагын ашиглаж байгаа нам даралтын уурын зуух, мөн гэр хорооллын түүхий нүүрсний хэрэглээг үе шаттайгаар хязгаарлан, улмаар утаагүй түлш, шатдаг хий, цахилгаан эх үүсвэрээр ажилладаг шинэ технологи нэвтрүүлэх замаар утаа, хорт хийн ялгаралтыг 2013 он хүртэл хугацаанд 60-аас доошгүй хувиар бууруулах;
    4.1.5.4.хот доторх болон хот орчмын нийтийн зорчигч тээврийн хэрэгслийг байгалийн шатдаг хий, цахилгаан эх үүсвэрт шилжүүлж, автотээврийн хэрэгслээс ялгарах утааг бууруулах цогц арга хэмжээ авах;
    4.1.5.5.хатуу хог хаягдлыг цуглуулах, тээвэрлэх, хадгалах, ялган ангилах, дахин боловсруулах, эргүүлж ашиглах, байгальд халгүй аргаар устгах технологи, менежментийн цогц бодлого хэрэгжүүлэх;
    4.1.5.6.олон улсын стандартад нийцээгүй, байгаль орчныг бохирдуулж байгаа автотээврийн болон өөрөө явагч хэрэгслийг Монгол Улсадэкспортлохгүй байх талаар холбогдох гэрээ, хэлэлцээрийг тухайн улс орнуудтай байгуулах;
    4.1.5.7.стандартын шаардлага хангаагүй бүх төрлийн автотээврийн болон өөрөө явагч хэрэгслийг замын хөдөлгөөнд оролцуулахгүй байх арга хэмжээг тодорхой үе шаттай авч хэрэгжүүлэх.
    4.1.6.Хөдөөгийн хөгжлийг дэмжих чиглэлээр:
    4.1.6.1.бүсийн тулгуур төв, аймаг, сумдад эмнэлэг, сургууль, цэцэрлэг, мэргэжлийн сургалт-үйлдвэрлэлийн төв, спорт цогцолбор, худалдаа, үйлчилгээ зэрэг нийгмийн дэд бүтцийн барилга байгууламжийг барьж хүн амын соёл, боловсрол, эрүүл мэндийн болон бусад төрлийн үйлчилгээний чанар, хүртээмжийг нэмэгдүүлэх;
    4.1.6.2.хот байгуулалт, төлөвлөлтийн бодлоготой уялдуулан орон сууц барих үйл ажиллагааг төлөвлөгдсөн суурьшлын бүсэд хурдацтай хөгжүүлэх;
    4.1.6.3.төвөөс алслагдсан, хөгжлөөр сул бүс нутаг, аймгийн дэд бүтцэд хөрөнгө оруулалт хийх замаар нийгэм, эдийн засгийг нь түлхүү хөгжүүлэх;
    4.1.6.4.аймаг, орон нутгийн эрэлт, хэрэгцээнд тулгуурласан жижиг, дунд үйлдвэр, үйлдвэрлэл, технологийн паркийг байгуулж, орон нутгийн үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх замаар шилжилт хөдөлгөөнийг сааруулах.
    4.1.7.Үйлдвэржилтийг дэмжих чиглэлээр:
    4.1.7.1.барилгын ажилд байгаль орчинд хоргүй, дулаанд хэмнэлттэй шинэ дэвшилтэт технологи нэвтрүүлж, байгалийн нөөцийн зохистой хэрэглээг хангах;
    4.1.7.2.хөтөлбөрийн 2.2-т заасан “Барилгын материалын үйлдвэр” төслийн хүрээнд аймаг, нийслэл, бүсийн тулгуур төвүүдэд барилгын материалын үйлдвэр, үйлдвэрлэл, технологийн парк, материалын сорилт, шинжилгээний иж бүрэн лаборатори байгуулан, улмаар нэмүү өртөг шингэсэн, чанартай бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж, үндэсний компаниудын үйлдвэрлэсэн барилгын материалын хэрэглээг дэмжих;
    4.1.7.3.газрын тос, байгалийн хий, биоэтанол, биодизель, димэтилэфир, нийлэг дизель түлшний үйлдвэрлэлийг дэмжих.
    4.1.8.Шилжилт хөдөлгөөнийг сааруулах чиглэлээр:
    4.1.8.1.орон нутгаас Улаанбаатар хот руу чиглэсэн хүн амын шилжилт хөдөлгөөнийг сааруулах, хотын төвлөрөл, эмх замбараагүй тэлэлтийг бууруулах зорилгоор Улаанбаатар хот, бүсийн тулгуур төв, аймаг, сумдыг цогцоор хөгжүүлэх;
    4.1.8.2.Улаанбаатар хотод сууршихаар ирж байгаа иргэдийн суурьшлыг зохицуулсан эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх;
    4.1.8.3.бүсийн тулгуур төвүүдэд оюутны хотхон шинээр байгуулан Улаанбаатар хотод төвлөрсөн их, дээд сургуулиудын тоог цөөрүүлэх замаар нийслэл рүү шилжин суралцах оюутнуудын тоог бууруулах;
    4.1.8.4.төвөөс алслагдсан, хөгжлөөр сул бүс нутаг, аймгуудын иргэдэд бүс нутгийн нэмэгдэл олгох, банк, санхүү, татвар, зээлийн бодлогоор дэмжих эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх.
    4.2.Хөтөлбөрийн хамрах хүрээ
    4.2.1.хөтөлбөрийг Монгол Улсын нийт нутаг дэвсгэрийг хамруулан хэрэгжүүлнэ.
    4.3.Хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх хугацаа
    4.3.1.Хөтөлбөр нь 2010-2016 оны хооронд дараахь үе шаттайгаар хэрэгжинэ:
    4.3.1.1.нэгдүгээр үе шат: 2010-2012 он;
    4.3.1.2.хоёрдугаар үе шат: 2013-2016 он.
    4.4.Хөтөлбөрийн зорилтуудад хүрэхийн тулд дараахь үйл ажиллагаа явуулна:
    4.4.1.Хот байгуулалт, төлөвлөлтийн зорилтын хүрээнд:

    4.4.1.1.хотууд болон бүсийн тулгуур төвүүдийг 2020 он хүртэл хөгжүүлэх ерөнхий төлөвлөгөөнд тодотгол хийж мөрдүүлэх, 2030 он хүртэл хөгжүүлэх ерөнхий төлөвлөгөөг газар зохион байгуулалт, барилгажилт, газар хөдлөлийн мужлал, нийтийн тээврийн сүлжээний оновчтой шийдлийг харгалзан боловсруулах;
    4.4.1.2.улсын, бүсийн, аймгийн, сумын газар зохион байгуулалтын төлөвлөгөөг бусад холбогдох бодлогын баримт бичгүүдтэй уялдуулан, байгаль орчинд ээлтэй, үргүй зардлыг багасгасан, эдийн засгийн хөгжлийг түргэтгэхэд чиглэсэн байдлаар боловсруулж мөрдүүлэх;
    4.4.1.3.байгаль орчны бохирдол үүсгэгч үйлдвэр, онцгой обьект, их, дээд сургуулийн цогцолборыг нийслэлээс нүүлгэх;
    4.4.1.4.Улаанбаатар хотын гэр хорооллын газрыг шинэчлэн зохион байгуулах төлөвлөгөө боловсруулан хэрэгжүүлэх;
    4.4.1.5.хот байгуулалт, төлөвлөлтийн бодлогыг хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай хууль, дүрэм, журам, норм, норматив, стандартыг шинэчлэх, шинээр боловсруулах;
    4.4.1.6.хот байгуулалт, төлөвлөлтийг зохион байгуулахдаа инженерийн барилга байгууламж, нийтийн тээвэр, агаарын тээвэр, нийтийн аж ахуй, орон сууц, гэр хороолол, нийгмийн дэд бүтэц, газар ашиглалт зэргийг харгалзан олон улсын жишигт нийцүүлэн төлөвлөх;
    4.4.1.7.уул уурхай, үйлдвэрийг түшиглэн шинээр хот, суурин газруудыг төлөвлөн барьж байгуулах.

    4.4.2.Дэд бүтцийн зорилтын хүрээнд:
    4.4.2.1.шинээр болон шинэчлэн баригдах суурин газар, орон сууцны цогцолбор хорооллыг байгаль орчинд ээлтэй, бие даасан дулаан, цэвэр, бохир усны инженерийн дэд бүтцийн хамтаар бүтээн байгуулах;
    4.4.2.2.суурин газар болон орон сууцны цогцолбор хорооллуудын эрчим хүчний хангамжийн тодорхой хэсгийг тухайн нөхцөлд тохирсон сэргээгдэх эрчим хүчний эх үүсвэрээр хангах замаар хүрээлэн байгаа орчинд сөрөг нөлөөгүй, эдийн засгийн үр ашигтай хэлбэрт шилжүүлэх;
    4.4.2.3.эрчим хүчний 5 дахь эх үүсвэрийг барьж ашиглалтад оруулах;
    4.4.2.4.Улаанбаатар хотод цахилгааны 110 кВт-н ”Их тойруу” цагираг шугам сүлжээ байгуулах;
    4.4.2.5.Улаанбаатар хотын ”Дулааны цахилгаан станц-3” ТӨХК, “Дулааны цахилгаан станц-4” ТӨХК-ийн үйлдвэрийн уурын нөөцийг дулаан үйлдвэрлэх зориулалтаар ашиглах, Буянт-Ухаа, 7, 14 дүгээр хороолол, Монголын олон нийтийн радио телевизийн орчим, Зүүн Сэлбэ хорооллын шугам сүлжээг барих, “Дулааны цахилгаан станц-4” ТӨХК-иас Баянгол амын чиглэлийн дулааны шугам сүлжээг ашиглалтад оруулах;
    4.4.2.6.Улаанбаатар хотын гэр хорооллын 2500 айл өрхийг төвлөрсөн дулаан хангамжид хэсэгчилэн холбох;
    4.4.2.7.Улаанбаатар хотод “Гацуурт”, “Буянт-Ухаа” гүний усны эх үүсвэр, “Туул усан цогцолбор” далан барьж ашиглалтад оруулах;
    4.4.2.8.Улаанбаатар хотын төв цэвэрлэх байгууламж болон үйлдвэрийн хаягдал усыг урьдчилан цэвэрлэх байгууламжийг байгаль орчинд хор нөлөөгүй технологиор шинэчлэн сайжруулах;
    4.4.2.9.Улаанбаатар хотын хэмжээнд хаягдал (саарал) ус, лагийг дахин ашиглах технологийн шинэчлэл хийх;
    4.4.2.10.Улаанбаатар хотыг аймгийн төвүүдтэй, аймгийн төвүүдийг ойролцоох хилийн боомтуудтай холбосон 5572 км авто зам барих;
    4.4.2.11.Алтанбулаг-Улаанбаатар-Замын-Үүд чиглэлийн 990 км хурдны замыг барьж ашиглалтад оруулах;
    4.4.2.12.Улаанбаатар  хотын авто замын 1, 2, 3 дугаар тойрог замыг шинээр бий болгох, тойрог замыг холбосон туслах зам, хотын алслагдсан дүүрэг, шинээр баригдсан орон сууцны цогцолбор хорооллуудыг холбосон авто зам барих, шинэчлэн сайжруулах, Хөшигийн хөндийн нисэх буудалтай холбосон шинээр нийт 212 км авто зам, шинэчилсэн 350 км авто зам, 2 түвшний гүүрэн 7 гарц барих.
    4.4.3.Орон сууцны хангамжийг нэмэгдүүлэх зорилтын хүрээнд:
    4.4.3.1.“100 мянган айлын орон сууц” төслийн хүрээнд Улаанбаатар хотын батлагдсан хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөөний дагуу 35 байршилд 80 мянгаас доошгүй айлын орон сууцны цогцолбор хороолол, бүсийн тулгуур төв, аймгийн төвүүдэд 25 мянга хүртэлх айлын орон сууцны хорооллыг эмнэлэг, сургууль, цэцэрлэг, үйлчилгээний болон мэргэжлийн сургалт-үйлдвэрлэлийн төв, спорт цогцолбор, бие даасан болон төвлөрсөн эх үүсвэртэй инженерийн дэд бүтэц, ногоон байгууламжийн хамтаар барих;
    4.4.3.2.шинэ орон сууцны цогцолбор хорооллын нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд газар ашиглалтын байдлын зураглал хийх, газар ашиглалт, үл хөдлөх хөрөнгийн судалгаа гаргах, зохистой төлөвлөлттэй цогцолбор хороолол барих;
    4.4.3.3.гэр хороололыг нэн тэргүүнд дэд бүтэцтэй болгоход улсын төсөв болон бусад орлогын үүсвэрийг зориулах, түүнчлэн гэр хорооллын айл өрхийг дэд бүтэцтэй өртөг нэмэгдсэн газраа барьцаалан орон сууцтай болох, орон сууцны зээлд хамрагдах бололцоогоор ханган амины орон сууц барих төсөл хэрэгжүүлэх;
    4.4.3.4.Улаанбаатар хотын гэр хорооллыг инженерийн дэд бүтэцтэй болгох, гэр хорооллын өрхүүдийг орон сууцанд орох нөхцөлийг бүрдүүлэхдээ хот төлөвлөлтийн судалгаанд үндэслэн хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөөний дагуу 32100-аас доошгүй орон сууцыг ашиглалтад оруулах;
    4.4.3.5.эрсдэлтэй бүсэд суурьшиж байгаа 14400 айлыг суурьшлын шинэ бүсэд нүүлгэн шилжүүлэх;
    4.4.3.6.Улаанбаатар хотын хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөөний дагуу одоо байгаа гэр хорооллын 557,8 га газрыг чөлөөлөх;
    4.4.3.7.Улаанбаатар хотын “Шинэ Яармаг”, “Буянт-Ухаа”, “Баянголын ам”, “Ирээдүй хороолол”, “Ургах наран”, “Эрин хотхон” зэрэг хүн амын шинэ суурьшлын бүсэд 20000 орчим айлын орон сууц, Дархан хотын 13 дугаар хороололд 2000 айлын орон сууц барих;
    4.4.3.8.газар хөдлөлтийг тэсвэрлэхгүй, бат бэх чанараа хангахгүй болсон барилга байгууламжийг буулгаж шинээр барьж байгуулах.
    4.4.4.Ажлын байр нэмэгдүүлэх, боловсролыг дэмжих зорилтын хүрээнд:
    4.4.4.1.хөтөлбөрийн хүрээнд хийгдэх бүтээн байгуулалтын ажилд ажилгүй иргэдийг мэргэжлийн сургалт-үйлдвэрлэлийн төвд богино хугацааны сургалтад хамруулан ажлын байраар хангах;
    4.4.4.2.бүтээн байгуулалтын ажилд шаардагдах инженер техникийн ажилтан бэлтгэх;
    4.4.4.3.шинээр баригдах орон сууцны хорооллыг жижиг, дунд бизнес эрхлэх ажлын байрны хамт цогцоор нь барих.
    4.4.5.Улаанбаатар хотын агаарын бохирдлыг бууруулах зорилтын хүрээнд:
    4.4.5.1.хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөөний дагуу баригдах хорооллуудын нийт талбайн 20 хувиас доошгүй хэсгийг ногоон байгууламжтай болгох;
    4.4.5.2.гэр хорооллын 2300 га, нийтийн эзэмшлийн 1200 га талбайг зүлэгжүүлж, ойжуулан нэг хүнд ногдох цэцэрлэгжсэн талбайн хэмжээг хот төлөвлөлтийн стандартад хүргэх;
    4.4.5.3.Улаанбаатар хотод байгаа оршуулгын газруудыг тохижуулах төсөл хэрэгжүүлэх;
    4.4.5.4.бага, дунд хүчин чадал бүхий нам даралтын уурын зууханд технологийн шинэчлэл хийх;
    4.4.5.5.гэрийн зуух-яндан-түлшний зохистой хувилбарыг сонгон шалгаруулж, эхний ээлжинд 10000 айл өрхөд хэрэглүүлэх арга хэмжээ авах;
    4.4.5.6.монгол гэрийг иж бүрэн дулаалгаар хангах төсөл хэрэгжүүлж 60000 айл өрхийг хамруулах;
    4.4.5.7.хагас коксон түлшний бөөний болон жижиглэнгийн худалдааны сүлжээг хөгжүүлэх;
    4.4.5.8.гал ноцоогчийн зохистой хувилбарыг сонгон хэрэглээнд нэвтрүүлэх;
    4.4.5.9.жилд 600 мянган тонн утаагүй түлш үйлдвэрлэх хүчин чадавхийг бий болгоход дэмжлэг үзүүлэх;
    4.4.5.10.Улаанбаатар хотын нутаг дэвсгэрт утаатай түлшээр гэр халаахыг зөвшөөрөх бүсүүдийг нарийвчлан тогтоож ийнхүү зөвшөөрөгдсөн бүсээс бусад нутаг дэвсгэрт утаатай түлш хэрэглэхийг хориглох арга хэмжээ авах;
    4.4.5.11.айл өрхийн зуухыг хийн түлшинд шилжүүлэх;
    4.4.5.12.хагас коксон түлш үйлдвэрлэх, энэ түлшээр гэр хорооллын айл өрхийг хангах төслийг хэрэгжүүлэх бөгөөд нүүрснээс утаагүй түлш үйлдвэрлэх төслийн санхүүжилтийг 100 хувь хувийн хэвшлийн хөрөнгө оруулалтаар хэрэгжүүлэх, шаардлагатай тохиолдолд төрөөс эдгээр компаниудад татвар, санхүүгийн бодлогоор дэмжлэг үзүүлэх;
    4.4.5.13.төрийн байгууллага болон бусад байгууллага, аж ахуйн нэгжийн өмчлөлд байгаа томоохон төвлөрсөн болон нам даралтын уурын зуухны түүхий нүүрсний хэрэглээг хязгаарлаж байгалийн шатдаг хий, цахилгааны эх үүсвэрээр ажилладаг технологид шилжүүлэх;
    4.4.5.14.гэр хорооллын айл өрхийн түүхий нүүрсний хэрэглээг үе шаттайгаар хязгаарлаж, утаагүй түлш, шатдаг хий, цахилгааны эх үүсвэрийг ахуйн зориулалтаар ашиглахад шинэ технологи нэвтрүүлэх, ингэснээр өрхийн зардал өнөөгийн түвшнээс илт нэмэгдсэн тохиолдолд төрөөс хамгийн зохистой дэмжлэгийг үзүүлэх;
    4.4.5.15.хатуу хог хаягдлыг дахин боловсруулах диметилэфир, нийлэг түлш, барилгын материалын экологийн цэвэр үйлдвэрийн цогцолбор байгуулах;
    4.4.5.16.нүүрс, нүүрсний давхаргын метан хийгээс диметилэфир, нийлэг түлш үйлдвэрлэж хот, суурин газрын нийтийн тээвэрт автомашин цэнэглэх 15-аас доошгүй станц бий болгох;
    4.4.5.17.хур хогийг бүрэн цэвэрлэж, зайлуулж дуусгах;
    4.4.5.18.барилгын хог хаягдлын зориулалтын цэг бий болгох;
    4.4.5.19.агаарын бохирдлын эх үүсвэрийг нийслэлээс нүүлгэн шилжүүлэх;
    4.4.5.20.“Эко-бие засах газар” төсөл хэрэгжүүлэх;
    4.4.5.21.гэр хорооллын айл өрхийг үнс түр хадгалах зориулалтын савтай болгох, улмаар үнс тээвэрлэх тусгай зориулалтын автомашины парк, гэр хорооллын үнсийг дахин боловсруулах үйлдвэрийг тус тус байгуулах;
    4.4.5.22.Улаанбаатар хотын ”Дулааны цахилгаан станц-3” ТӨХК, “Дулааны цахилгаан станц-4” ТӨХК-ийн үнсний санг цэцэрлэгжүүлж, байнгын усалгаатай болгох;
    4.4.5.23.авто замын тоосыг соруулж өдөр тутмын цэвэрлэгээ үйлчилгээг нь зориулалтын машин техникээр цэвэрлэдэг болгох;
    4.4.5.24.нийтийн тээврийн том оврын 800, бага оврын 1500 автобусыг шингэрүүлсэн хийн түлшинд шилжүүлэх;
    4.4.5.25.тусгай замт автобусны үйлчилгээ, их багтаамжийн нийтийн тээврийн бусад төрлийг нэвтрүүлэх боломжийг судлах;
    4.4.5.26.эхний ээлжинд 50 дуобус үйлдвэрлэхийн зэрэгцээ дизель хөдөлгүүртэй хуучин 100 автобусыг цахилгаан хөдөлгүүртэй болгох.
    4.4.6.Хөдөөгийн хөгжлийг дэмжих зорилтын хүрээнд:
    4.4.6.1.бүсийн 8 тулгуур төв болон сум дундын төвүүдийн төлөвлөлтийг шинэчлэн сайжруулж, ерөнхий төлөвлөгөөнд тусгагдсан нийгмийн дэд бүтцийн барилга байгууламж, инженерийн дэд бүтцийг цогцоор байгуулах;
    4.4.6.2.улсын хэмжээнд “Сум дундын төв” загвар төслийг 96 байршилд хэрэгжүүлэх;
    4.4.6.3.сум дундын төв, бүсийн тулгуур төвүүдийг түшиглэн орон нутгийн түүхий эдийн нөөцөд тулгуурласан ажлын байр бий болгох;
    4.4.6.4.ижил төстэй байгаль, цаг уурын нөхцөлд туршигдсан барилгын технологийг нутагшуулах;
    4.4.6.5.төвөөс алслагдсан, хөгжлөөр сул бүс нутаг, аймгуудын эдийн засаг, нийгмийг хөгжүүлэх төсөл боловсруулж, хөрөнгө оруулалтыг түлхүү хуваарилах;
    4.4.6.6.төвөөс алслагдсан, хөгжлөөр сул бүс нутаг, аймгуудын иргэдэд бүс нутгийн нэмэгдэл олгох, банк, санхүү, татвар, зээлийн бодлогоор дэмжих;
    4.4.6.7.бүсийн тулгуур төвүүдэд уул уурхай, аялал жуулчлалын салбарыг хөгжүүлэх иж бүрэн арга хэмжээ авах.
    4.4.7.Үйлдвэржилтийг дэмжих зорилтын хүрээнд:
    4.4.7.1.аймаг, нийслэл, бүсийн тулгуур төвүүдэд барилгын материалын жижиг, дунд үйлдвэрийг хөгжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлж, барилгын материалын үйлдвэр, үйлдвэрлэл, технологийн парк, материалын сорилт, шинжилгээний иж бүрэн лаборатори байгуулах;
    4.4.7.2.аймаг, орон нутагт, барилгын материалын түүхий эдийн геологи, хайгуул, судалгааны ажлыг эрчимжүүлэх;
    4.4.7.3.Нялга-Чойрын хүрэн нүүрсний сав газрын түүхий эдэд тулгуурлан нүүрс-химийн үйлдвэрийн цогцолбор байгуулах;
    4.4.7.4.“Агро-ойн хосолмол аж ахуй” болон өндөр технологийн “Шилэн дарлагын аж ахуй” хөгжүүлэх замаар эмийн бодис, хүнсний болон түлш, шатахууны зориулалттай биомасс үйлдвэрлэх цогцолбор байгуулах;
    4.4.7.5.бүсийн тулгуур төвүүдэд хөдөө аж ахуйн түүхий эдэд суурилсан, эцсийн бүтэгдэхүүн үйлдвэрлэх аж үйлдвэрийн парк, жижиг, дунд үйлдвэрүүд байгуулах;
    4.4.7.6.“ТЭЦ-2-ыг түшиглэн 200 мянган тонн утаагүй шахмал түлш үйлдвэрлэх төсөл гадаадын хөрөнгө оруулалтаар хэрэгжүүлэх.
    4.4.8.Шилжилт хөдөлгөөнийг сааруулах зорилтын хүрээнд:
    4.4.8.1.аймаг, бүсийн тулгуур төвд оюутны хотхон бий болгох, их, дээд сургуулиудыг хотхон болгон хөгжүүлэх;
    4.4.8.2.хүн амын шилжилт, хөдөлгөөнийг хот байгуулалтын бодлоготой уялдуулан орон сууц, нийгмийн үйлчилгээг нийслэлийн алслагдсан дүүргүүдэд хүргэх;
    4.4.8.3.орон нутгаас шилжин ирэгсдийн урсгалыг ажлын байр бүхий суурьшлын бүсүүд рүү хандуулах;
    4.4.8.4.газар чөлөөлөлт, нүүлгэн шилжүүлэлтийн харилцааг зохицуулах эрх зүйн орчныг боловсронгүй болгох;
    4.4.8.5.Улаанбаатар хотоос орон нутагт суурших асуудлыг оновчтой шийдвэрлэх.

    Тав.Хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх арга хэрэгсэл

    5.1.Хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхдээ дараахь арга хэрэгслийг ашиглана:
    5.1.1.эрх зүйн орчныг боловсронгуй болгох;
    5.1.2.эдийн засгийн хөшүүргийг хэрэглэх;
    5.1.3.нийгмийн үйлчилгээний чанар, хүртээмжийг сайжруулах;
    5.1.4.мэдээлэл, сургалт, сурталчилгаа явуулах;
    5.1.5.төр, хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх;
    5.1.6.санхүүжилтийн шинэ эх үүсвэр бий болгох;
    5.1.7.өндөр технологи нутагшуулах.

    Зургаа.Хөтөлбөрийн санхүүжилт

    6.1.Хөтөлбөрийн санхүүжилт дараахь эх үүсвэрээс бүрдэнэ:
    6.1.1.концессын гэрээний дагуу төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн үр дүнд бий болсон хөрөнгө;
    6.1.2.ашигт малтмалын ордоос уул уурхайн бүтээгдэхүүн нийлүүлэх замаар төлбөрийн баталгаа гарган бүрдүүлсэн хөрөнгө;
    6.1.3.улсын болон орон нутгийн төсвийн хөрөнгө;
    6.1.4.Улаанбаатар хотын үндсэн хөрөнгийг барьцаалах замаар бүрдүүлсэн хөрөнгө;
    6.1.4.олон улсын байгууллага, хандивлагч орны тусламж болон төсөл, хөтөлбөрийн санхүүжилт;
    6.1.5.дараа эргэн төлөгдөх нөхцөлөөр байгуулсан гэрээний үндсэн дээр бизнес, хувийн хэвшлийн байгууллагаас гаргах хөрөнгө;
    6.1.6.Засгийн газрын тусгай сан;
    6.1.7.шинээр байгуулах Хөгжлийн банкны актив;
    6.1.8.хувийн хэвшлийн хөрөнгө оруулалт;
    6.1.9.ипотекийн хоёрдогч зах зээлээс үнэт цаас гаргасан эх үүсвэр;
    6.1.10.бусад эх үүсвэр.

    6.2.Хөтөлбөрийн зардлын дүн (2010-2016)
    6.2.1.Хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхэд 2010-2012 онд 8.8 их наяд, 2013-2016 онд 9.4 их наяд, нийт 18.2 их наяд төгрөг шаардагдах болно. Үүнд:
    6.2.1.1.улсын болон орон нутгийн төсвөөс санхүүжүүлэх 1.3 их наяд төгрөг;
    6.2.1.2.зээл, тусламжийн санхүүжилт 0.09 их наяд төгрөг;
    6.2.1.3.бусад эх үүсвэрээс санхүүжүүлэх 16.8 их наяд төгрөг.
    6.3.Улаанбаатар хотод хэрэгжүүлэх арга хэмжээний нийт зардлын дүн: 10.8 их наяд төгрөг.
    6.4.Аймаг, бүсийн тулгуур төв, улсын чанартай авто замын сүлжээ зэрэг зам, тээвэр, барилга, хот байгуулалтын чиглэлээр хэрэгжүүлэх арга хэмжээний нийт зардлын дүн: 7.5 их наяд төгрөг.

    Долоо.Хөтөлбөрийн үр дүн

    7.1.Хөтөлбөрийг хэрэгжүүлснээр дараахь үр дүнд хүрнэ:
    7.1.1.Улаанбаатар хотын агаарын бохирдол 2012 онд 30 хувиар, 2016 онд 50 хувиар тус тус буурах;
    7.1.2.Улаанбаатар хотын утаанд эзлэх хорт бодисын агууламж 2012 онд 30 хувиар, 2016 онд 70 хувиар багасах;
    7.1.3.хөрсний бохирдол 2012 онд 30 хувиар, 2016 онд 50 хувиар буурах;
    7.1.4.Туул голын усны бохирдол 2012 онд 30 хувь, 2016 онд 50 хувь хувиар цэвэрших;
    7.1.5.нэг хүнд ногдох ногоон байгууламжийн хэмжээ 20 м2 талбай болж, байршил, суурьшлын зохистой байдал бүрдэх;
    7.1.6.хотын хог, хаягдлын 50 хувийг 2012 онд, 70 хувийг 2016 онд дахин боловсруулах;
    7.1.7.үндэсний чадамж бүхий барилга угсралт, авто замын болон барилгын материалын үйлдвэрлэл 2016 онд бий болох;
    7.1.8.урт хугацаатай, бага хүүтэй орон сууцны зээлийн тогтолцоо бүрдэх;
    7.1.9.Улаанбаатар хотод 2012 онд 21600 орон сууц, 2016 онд 53400 орон сууц баригдаж ашиглалтад оруулснаар орон сууцны хангамж сайжрах;
    7.1.10.Улаанбаатар хотод 2012 онд 112 км авто замыг шинээр, 150 км авто замыг шинэчлэн, 3 байршилд гүүрэн гарц, 2016 онд 100 км авто замыг шинээр, 200 км авто замыг шинэчлэн, 4 байршилд гүүрэн гарц тус тус ашиглалтад орж авто замын хөдөлгөөний түгжрэл буурах;
    7.1.11.олон улсын болон улсын чанартай 1800 км авто замыг 2012 онд, 3752 км авто замыг 2016 онд тус тус ашиглалтад оруулснаар хөдөө орон нутагт хийгдэж байгаа тээвэрлэлтийн зардал буурч, логистикийн төвүүд хөгжих;
    7.1.12.Алтанбулаг-Улаанбаатар-Замын-Үүд чиглэлийн 990 км хурдны замыг 2014 онд барьж ашиглалтад оруулснаар экспорт, импортын тээвэрлэлтийн нөхцөл сайжрах.

    Найм.Хөтөлбөрийн үр дүнг үнэлэх

    8.1.Хөтөлбөрийн биелэлтийг үнэлэхэд дор дурдсан үзүүлэлтийг шалгуур болгоно:
    8.1.1.хот төлөвлөлтийн бод

    ]]>
    info@caf.mn (Administrator) хууль эрх зүй Sun, 06 Nov 2011 06:01:24 +0000